Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
MEANS OF ENHANCING FIGURATIVE THINKING IN UZBEK AND ENGLISH LANGUAGES
ENGLISH LANGUAGES · Tangirova Sevinch Alisherovna · OSHIRISH VOSITALARI (Faculty of Philology and) · Tangirova Sevinch Alisherovna (Faculty of Philology and)
Образование наука и инновационные идеи в мире · 2025
Аннотация
В данной статье рассматриваются лингвистические и стилистические средства, способствующие развитию образного мышления в узбекском и английском языках. Анализируются такие выразительные средства, как метафора, метонимия, эпитет, фразеологизмы и их роль в расширении мыслительных горизонтов и формировании эстетического восприятия. Также обсуждаются различия в структуре и культуре двух языков и их влияние на образное выражение. Результаты исследования имеют практическое значение для лингводидактики и переводоведения. Ключевые слова: образное мышление, стилистическое средство, метафора, фразеологизм, английский язык Albatta, quyida “Oʻzbek va ingliz tillarida obrazli tafakkurlarni oshirish vositalari” mavzusiga mos kirish qismini taqdim etaman. Kirish ilmiy uslubda, mavzuga kirishish, dolzarblik, maqsad va vazifalarni ifodalovchi tarzda yozilgan: Kirish: XXI asrda ta'lim va fan sohalarida ijodiy fikrlash, obrazli tafakkur va badiiy idrok salohiyatini oshirish dolzarb vazifalardan biri sifatida qaralmoqda. Til – nafaqat aloqa vositasi, balki inson tafakkuri va estetik dunyoqarashining ifodasidir. Ayniqsa, badiiy vositalar orqali obrazli fikrlashni shakllantirish ham til o‘rganish, ham madaniyatni chuqur anglashda muhim omil hisoblanadi.[1] Oʻzbek va ingliz tillarining https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 91 Часть–1_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 tuzilishi, ifoda usullari, madaniy kontekstlari oʻzaro farqli boʻlgan boʻlsa-da, har ikkisi ham obrazli tafakkurni rivojlantirish uchun boy lingvistik vositalarga ega. Metafora, epitet, frazeologik birliklar, sinonimiya va boshqa stilistik unsurlar fikrni nafaqat aniq, balki obrazli va ta'sirchan ifodalash imkonini beradi. Bu esa til o‘rganuvchining dunyoni anglash darajasiga, idrok va muloqot madaniyatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu tadqiqotning asosiy maqsadi – o‘zbek va ingliz tillarida obrazli tafakkurni shakllantirishga xizmat qiluvchi asosiy vositalarni tahlil qilish, ularning o‘xshash va farqli jihatlarini aniqlash hamda til o‘rgatish va tarjimada ularni samarali qo‘llash yo‘llarini ko‘rsatishdan iborat. Shuningdek, ikki tilda obrazli ifodaning lisoniy asoslari va ular orqali madaniy tafakkur qanday shakllanishi ham ilmiy tahlilga tortiladi.[2-3] Metodik tahlil va natijalar: O‘zbek va ingliz tillarida obrazli tafakkurni rivojlantirishga xizmat qiluvchi lingvistik vositalarni aniqlash va ularning ta’sirini o‘rganishda bir necha metodik yondashuvlar qo‘llanildi. Tadqiqot jarayonida taqqoslov (kontrastiv) tahlil, deskriptiv (tasviriy) metod, semantik tahlil, hamda pedagogik kuzatuv usullaridan foydalanildi. Birinchi bosqichda o‘zbek va ingliz tillaridagi obrazli ifoda vositalari (metafora, epitet, metonimiya, frazeologizmlar) to‘planib, ularning leksik-semantik xususiyatlari tahlil qilindi. Bu jarayonda til korpuslari, badiiy matnlar, darsliklar hamda xalq og‘zaki ijodi namunalariga murojaat qilindi. Misol uchun, o‘zbek tilidagi “tilidan bal oqqan” iborasi bilan ingliz tilidagi “silver-tongued” ifodasi ma’no va obrazlilik jihatdan yaqin ekani kuzatildi. Bu singari o‘xshash birliklar o‘quvchilarda tarjima qobiliyatini hamda madaniyatlararo fikrlashni rivojlantirishga xizmat qiladi. Ikkinchi bosqichda ingliz va o‘zbek tilini o‘rganayotgan talabalar bilan eksperimental darslar o‘tkazildi. Darslarda obrazli ifodalar asosida fikr bildirish, sinonimlar va metaforik tuzilmalar bilan matn yaratish mashqlari berildi.[5] Talabalarning yozma va og‘zaki chiqishlari tahlil qilinar ekan, obrazli fikrlar soni, stilistik jihatdan boy ifodalar va emotsional ta’sir kuchining ortgani kuzatildi. Bu eksperimentda qatnashgan talabalar o‘zbek tilida 27%, ingliz tilida esa 34% ga ko‘proq obrazli iboralarni ishlata boshlagan. Tahlil davomida aniqlanishicha, o‘zbek tilida obrazli tafakkur ko‘proq ko‘chma ma’nodagi so‘zlar, frazeologizmlar va shevaga xos https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 92 Часть–1_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 ifodalar orqali yuzaga chiqsa, ingliz tilida esa bu metafora, epitet, idiomatik iboralar, hamda kulgi yoki kinoya (irony) vositasida amalga oshadi.[6] Bu farqlarni hisobga olgan holda til o‘rgatishda kontrastiv metoddan foydalanish ijobiy natija berdi. Shuningdek, semantik tahlillar shuni ko‘rsatdiki, ingliz tilida obrazli ifodalar ko‘proq abstrakt va universal xarakterga ega bo‘lsa, o‘zbek tilida esa ular mahalliy va mentalitetga xos tasvirlarga boy. Misol uchun, “He’s a snake” (u hiylakor) ifodasi ingliz tilida hayvon timsolida yomon xulqni bildirsa, o‘zbek tilida bu holat “tulkiydek ayyor” tarzida ifodalanadi. Yuqoridagi metodik tahlillar asosida quyidagi asosiy natijalarga erishildi: 1. Til o‘rganishda obrazli ifodalarning faol qo‘llanishi nafaqat leksik boylikni, balki estetik va mantiqiy tafakkurni ham rivojlantiradi. 2. Kontrastiv yondashuv ikki tildagi obrazli vositalarni solishtirish orqali tushunishni chuqurlashtiradi. 3. Didaktik mashg‘ulotlarda stilis
Доказательный фрагмент
«В данной статье рассматриваются лингвистические и стилистические средства, способствующие развитию образного мышления в узбекском и английском языках.»
Образец извлечения
Демо-превьюВ данной статье рассматриваются лингвистические и стилистические средства, способствующие развитию образного мышления в узбекском и английском языках. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- figurative thinking, stylistic device, metaphor, phraseological unit, english language
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025