OLIY TA’LIMDA KOMPETENSIYA ASOSIDAGI YONDASHUV: KASBIY KOMPETENSIYALARNI BAHOLASH VA FANLARARO INTEGRATSIYA

Аннотация

В данной статье рассматриваются теоретические и практические аспекты компетентностного подхода в высшем образовании, в частности, методы оценки профессиональных компетенций и возможности междисциплинарной интеграции. Целью исследования является определение роли компетентностного подхода в повышении качества образования. В статье анализируются современные оценочные инструменты и требования, обосновывается эффективность междисциплинарных интегрированных творческих, компетентностных подходов. Актуальность темы статьи связана с работой современных кадров и их умением работать со студентами, стремящимися к научным инновациям. Ключевые слова Компетенция, оценка, интеграция, образование, профессиональный подход. Annotatsion: This article examines the theoretical and practical aspects of the competency-based approach in higher education, in particular, methods for assessing professional competencies and the possibilities of interdisciplinary integration. The purpose of the study is to determine the role of the competency-based approach in improving the quality of education. The article analyzes modern assessment tools and requirements, substantiates the effectiveness of interdisciplinary integrated creative, competence-based approaches. The relevance of the topic of the article is related to the work of modern personnel and their ability to work with students striving for scientific innovations. 49 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 1 issue 12 (58) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 Keywords:Competence, assessment, integration, education, professional approach. Kirish. Zamonaviy oliy ta’lim tizimining asosiy yo‘nalishlaridan biri sifatida kompetensiyaga asoslangan yondashuv ajralib turadi. Ta’lim jarayonini kompetensiyalar asosida tashkil etish – talabalarni nafaqat bilim bilan ta’minlash, balki ularni amaliyotda qo‘llay olish qobiliyatiga ega bo‘lgan mutaxassis sifatida shakllantirishga xizmat qiladi. Oliy ta’limda kasbiy, ijtimoiy va kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirish bilan bir qatorda, ularni aniq mezonlar asosida baholash ham muhim vazifa bo‘lib qolmoqda. Mavzuning dolzarbligi shundaki, kasbiy kompetensiyalarni shakllantirish orqali mehnat bozorining talablariga mos keluvchi kadrlarni tayyorlash mumkin. Bu esa ta’lim sifati va raqobatbardoshlik darajasini oshirishga xizmat qiladi. Ilmiy yangiligi kompetensiyalarni fanlararo integratsiya orqali rivojlantirish, ularni baholash vositalarini standartlashtirish va o‘quv dasturlarini kompetensiya asosida loyihalash bilan bog‘liq. Maqsad: Kompetensiyaga asoslangan yondashuv asosida oliy ta’limda o‘qitish samaradorligini oshirish, kasbiy kompetensiyalarni shakllantirish va ularni baholash tizimini takomillashtirish.Tadqiqotimizning vazifalari: 1. Kompetensiya asosidagi yondashuvning nazariy asoslarini o‘rganish; 2. Kasbiy kompetensiyalarni shakllantirish va baholash metodikasini tahlil qilish; 3. Yangi o‘quv dasturlarini kompetensiyaga asoslab loyihalash usullarini ishlab chiqish; 4. Fanlararo integratsiyaning kompetensiyaga ta’sirini aniqlash; 5. Ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqish. Kompetensiya bu – bilim, ko‘nikma, qobiliyat va munosabatlar majmuasidir. Ta’limda kompetensiya asosida yondashuv shaxsga yo‘naltirilgan va natijaga qaratilgan yondashuv bo‘lib, u o‘quvchi/talabani faol subyektga aylantirishni maqsad qiladi.[4,6] Bu yondashuvda asosiy e’tibor nazariy bilimdan ko‘ra, ularni amaliyotda qo‘llashga qaratiladi. Kasbiy kompetensiyalarni baholash vositalari. Portfolio – talabalar faoliyatini hujjatlashtirish, yutuq va kamchiliklarini tahlil qilish imkonini beradi; Vaziyatli topshiriqlar – real ish sharoitiga yaqinlashtirilgan muammolarni hal qilish orqali baholash; Testlar va keyslar – nazariy bilim va amaliy ko‘nikmalarni sinashga imkon beradi; 50 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 1 issue 12 (58) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 Monitoring va kuzatuv – o‘quvchi faoliyatini doimiy baholash tizimi orqali kompetensiyalarning shakllanish darajasini aniqlash. Kompetensiya asosidagi o‘quv dasturlarini ishlab chiqish quyidagi bosqichlarni o‘z ichiga oladi: 1. Mehnat bozorining ehtiyojlarini o‘rganish; 2. Zarur kompetensiyalar ro‘yxatini shakllantirish; 3. Mazkur kompetensiyalarni rivojlantiruvchi fan va modullarni tanlash; 4. O‘qitish metodikasini kompetensiyaga mos holda loyihalash; 5. Baholash mezonlarini aniqlash va usullarini ishlab chiqish. Fanlararo integratsiya orqali kompetensiyani rivojlantirish: Fanlararo integratsiya bu – bir nechta fanlarning mavzularini birgalikda o‘rganish orqali talabada chuqur tushuncha va ko‘nikmalarni shakllantirishdir. Misol uchun, iqtisodiyot va informatika fanlarining integratsiyasi orqali talabada moliyaviy axborotni tahlil qilish kompetensiyasi shakllanishi mumkin.[2] Integratsiya quyidagilarga xizmat qiladi: Analitik fikrlashni rivojlantiradi; Fanlar o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglatadi; Kompleks kompetensiyalarning sha