ULÍWMA BILIMLENDIRIW MEKTEPLERINDE GANDBOL SABAQLARÍN SHÓLKEMLESTIRIWDIŃ TIYKARǴÍ KOMPONENTLER

Аннотация

This article presents the main components of effectively organizing handball lessons in general education schools. It analyzes the educational, upbringing, and health- improving significance of handball exercises, methodological approaches appropriate for students' age and physical characteristics, and the content and forms of exercises. 3 35 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ In addition, when teaching handball, special attention is paid to such important aspects as the structure of the lesson, educational and methodological materials, equipment, and safety measures. Based on the research results, recommendations were given for more effective organization of handball lessons in general education schools. Keywords: handball, general education school, physical education, sports activities, students, lesson organization, methodology, game technique, physical qualities, lesson plan, teaching materials, health improvement, safety rules, sports education, game activities. Kırısıw: PF-6099-sanlı, 2019-jıl 30-oktyabr "Jaslardı fizikalıq shınıqtırıw hám ǵalabalıq sporttı bunnan bılay da rawajlandırıw ilajları haqqında" Prezident Pármanı.Bul pármanda mekteplerde sporttı rawajlandırıw, sport túrlerin (sonıń ishinde oyın sportların) ǵalaba en jaydırıw haqqında kórsetpeler berilgen.Ulıwma bilim beriw mekteplerinde sport túrlerin, sonıń ishinde, gandboldı rawajlandırıw ilajları haqqında"ǵı Elimizde salamat áwladtı kamalǵa keltiriw, jaslar arasında sportqa bolǵan qızıǵıwshılıqtı arttırıw, olardıń fizikalıq salamatlıǵın bekkemlew hám hárekecheń turmıs tárizin qáliplestiriw mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan biri bolıp esaplanadı. Sol múnásibet penen: 1. Ulıwma bilim beriw mektepleriniń denetárbiya sabaqlarında sport oyınları, sonıń ishinde, gandboldı sistemalı engiziw belgilep qoyılsın. 2. Mekteplerde gandbol sabaqların oqıtıw ushın zárúr úskeneler, toplar, sport forması hám arnawlı maydanshalar menen támiyinlew ilajları kórilsin. Insannıń dene mádeniyatında sport oyınları úlken áhmiyetke iye. Aqırı, olar, bir tárepten, hár qıylı rawajlanǵan qural qásietleri, insannıń tábiyiy motor qábiletine sáykes keliwi, ekinshi tárepten, oyın syujeti, emocionallıq sebepli nátiyjeliliktiń artıwı menen sıpatlanadı. Barlıq sport oyınları arasında gandbol, itimal, olardıń abzallıqların eń úlken dárejede ózinde jámlegen. Bul juwırıwshı, sekiriwshi, ilaqtırıwshı, gimnastikashı ushın zárúr bolǵan pazıyletlerdi rawajlandıradı, oyın taktikalıq oylawdı, erk- ıqrarın, intakerligin, kollektivizmdi tárbiyalaydı hám sonlıqtan sporttı jetilistiriwdiń nátiyjeli usılı esaplanadı. Shólkemlestiriw jaǵınan gandboldıń abzallıqları úskenelerdiń ápiwayılıǵı, oyındı tańlaw ornı hám úskeneleriniń salıstırmalı ápiwayılıǵı aladı: onı sport zalında da, ashıq jerlerde de oynaw múmkin. Sol sebepli gandbol, futbol, voleybol, basketbol hám basqa oyınlarǵa baylanıslı bilimlendiriw mákemeleriniń baǵdarlamalarında kishipeyil orın ielewi ózin aqlamaydı. Házirshe gandbol boyınsha arnawlı ádebiyatlar jetispeydi. Gandbol qarama-qarsılıqlı iskerlik dep atalatuģın sport túrine kiredi. Komandalar qarsılasınıń planların áshkaralawǵa urınıp, óz nietlerin jasırıw arqalı qarsılas ústinen ústinlikke umtıladı. Sonıń ushın komandalardıń gúresin esapqa alsaq, bul táreplerdiń qarama-qarsılıǵı kóz qarasınan kóz qarasınan kerek. Oyın procesi texnologiya, taktika hám strategiyanıń bar ekenligi menen belgilenedi. Usı komponentlersiz komandalardıń jawıngerlik ónerleri múmkin emes. Gandbol shınıǵıwları, basqa dene tárbiyası sabaqları sıyaqlı, shınıǵıwlardıń tiykarǵı túri yesaplanadi. Gandbol boyınsha shınıǵıwlardıń ulıwma bilimlendiriw maqsetleri belgili bir dáwir (sherek, jıl) ushın jumıstı rejelestiriwde ayrıqsha wazıypalar sistemasında kórsetilgen baǵdarlama menen belgilenedi. Sabaq, álbette, oqıw wazıypaların óz ishine alıwı kerek. 3 36 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Buǵan bilim, kónlikpe hám uqıplılıqlardı ózlestiriw boyınsha materialdı turaqlı túsindiriw, hár qıylı shınıǵıwlardan paydalanıw, fizikalıq hám ruwxıy kúshleniwlerdi durıs dozalaw arqalı erisiledi. 1. Mektepte gandol sabaqların shólkemlestiriwdiń tiykarǵı komponenti. "Dene tárbiyası" pániniń mazmunı bolıp, onı densawlıǵı boyınsha tiykarǵı hám tayarlıq toparlarına klassifikaciyalanǵan oqıwshılar ózlestiriwi shárt. Ganbolda ámeliy bóliminde ulıwma dene tárbiyası, ulıwma mádeniy, ruwxıy hám fizikalıq rawajlanıw, oqıwshılardı salamatlandırıw, ádep-ikramlılıq jaqtan salamatlandırıw, salamat, ruwxıy-ádep-ikramlılıq jetikligin qáliplestiriw ushın zárúr bolǵan oqıw materialınıń minimal muǵdarın óz ishine aladı. fizikalıq belsendi turmıs tárizi, fizikalıq mádeniyat járdeminde oyın-zawıq hám dem alıw. "Bilim" bóliminde pándi ámeliy rawajlandırıw, salamat, fizikalıq belsendi turmıs tárizi kózqarasın qáliplestiriw, fizikalıq mádeni