К содержанию
РецензированоRU2026

AVTOPSIXOLOGIK LIRIKADA POETIK FORMA VA USLUBNING O‘ZGARISHI: EMILY DICKINSON IJODI MISOLIDA

E’tibor Ortiqova · Poetik eksperiment

Современная наука и исследования · 2 · 2026

Аннотация

В данной статье анализируются изменения поэтической формы и стиля автопсихологической лирики на примере творчества Эмили Дикинсон. Автор показывает развитие автопсихологической лирики в мировой литературе и её связь с различными литературными направлениями, такими как романтизм, символизм, модернизм и экзистенциализм. Короткие, лаконичные стихи Эмили Дикинсон, отличающиеся оригинальной пунктуацией и богатством метафор, глубоко выражают внутренние душевные переживания, одиночество, смерть и время. В статье также подробно освещается сущность автопсихологической лирики и её художественный стиль на примере стихотворений Дикинсон «Because I could not stop for Death» и «I felt a Funeral, in my Brain». В исследовании раскрываются новые направления автопсихологической лирики в литературе через душевные искания поэтессы и процесс осознания себя. Ключевые слова: Философская лирика, интимная лирика, психологическая лирика, романтизм, символизм, модернизм, экзистенциализм, поэтический эксперимент, феминизм, интроспекция Annotation. This article analyzes the changes in poetic form and style of lyric poetry of self-reflection through the example of Emily Dickinson's work. The author demonstrates the development of lyric poetry of self-reflection in world literature and its connection with various literary movements, particularly Romanticism, Symbolism, Modernism, and Existentialism. Emily Dickinson’s short, concise poems, distinguished by unique punctuation and rich metaphors, deeply express inner psychological experiences, loneliness, death, and time. The article also provides a detailed exploration of the essence and artistic style of lyric poetry of self- reflection” based on Dickinson’s poems such as "Because I could not stop for Death" and "I felt a Funeral, in my Brain." The study reveals new directions of lyric poetry of self-reflection” in literature through the poetess’s spiritual quests and the process of self-awareness. Keywords: Philosophical lyricism, Intimate lyricism, Psychological lyricism, Romanticism, Symbolism, Modernism, Existentialism, Poetic experiment, Feminism, Introspection. 321 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7 Avtopsixologik lirika (ya'ni, shoirning ichki dunyosini tahlil etuvchi, o‘z qalbidagi holatlarni she’r orqali ifodalovchi lirika) jahon adabiyotida ham alohida ahamiyatga ega. Bu yo‘nalish ko‘p hollarda falsafiy lirika, intim lirika, yoki psixologik lirika nomlari bilan ham yuritiladi. Jahon adabiyotida mazkur yo‘nalish, ayniqsa, romantizm davridan boshlab shakllana boshlagan. Shoirlar o‘z ichki kechinmalari, ruhiy izlanishlari, yolg‘izlik, tashvish, hayot va o‘lim, o‘zlikni anglash, Alloh yoki tabiat bilan suhbati kabi mavzularga chuqur e’tibor berishgan. Ushbu yo‘nalish shoirning psixologik portretini she’riy til orqali tasvirlashga xizmat qiladi. Germaniyalik yozuvchi Johann Wolfgang von Goethening ijod mahsuli, “Faust” tragediyasida1, shuningdek lirik she’rlarida insonning ichki izlanishlari, qarama-qarshiliklari aks ettirilgan. Uning “Yoshlik iztiroblari” asari — ichki psixologizm namunasi. Ingliz romantik she’riyatining eng mashhur vakillaridan biri Lord Byron "Childe Harold's Pilgrimage" asarida o‘zini yolg‘iz, jamiyatdan begona sezgan qahramon orqali tasvirlangan ichki kechinmalar ochiladi. Byron she’riyati — o‘zining ichki iztiroblarini jamiyatdan qochish orqali ifodalagan avtopsixologik lirikaning yorqin namunasi. Fransuz shoiri, tanqidchi va tarjimon Charles Baudelaire “Les Fleurs du Mal” (“Yovuzlik gullari”) to‘plamida inson qalbining qorong‘u, xavotirli, ichki azobli jihatlari tasvirlangan. Baudelaire – modernizmga yo‘l ochgan avtopsixologik poetika namoyandalaridan biri. Rus yozuvchisi Fyodor Tyutchev she’rlarida inson ruhiyati, tabiat va ong orasidagi murakkab aloqalar tahlil qilinadi. “O‘zlik”ni tushunishga intilgan lirik qahramon — uning asosiy obrazidir. Avtopsixologik lirikada — shoirning shaxsiy ruhiy holati, his-tuyg‘ulari va ichki kechinmalari orqali ifodalanadi. Adabiyot tarixida avtosixologik lirikaning shakllanishi va rivojlanishi ko‘plab adabiy oqimlar va shoirlarning ijodi orqali amalga oshgan. Xususan, Emily Dickinsonning ijodi bu jarayonning muhim qismidir. Emily Dickinson (1830–1886) — amerikalik mashhur shoira, jahon adabiyotidagi o‘ziga xos, ta’sirchan lirik shoiralaridan biridir. U avtopsixologik lirikaning asoschilaridan biri hisoblanadi. To‘liq ismi: Emily Elizabeth Dickinson bo`lib, 1800 dan ortiq she’rlar (hayoti davomida faqat bir nechtasi nashr etilgan) yozgan. Emily Dickinsonning she’rlari, asosan, tinchlik, yolg‘izlik, o‘lim, hayot, vaqt, sevgi, Xudo va ong dunyosi tasvirlanadi. Uning she’rlari, asosan, 4 qatorli qisqa tuzilishga ega, lekin mazmuni ko‘p ma’noli so`zlarga boy bo‘lgan. Dickinson hayotining oxirgi yillarida o‘zini butunlay jamiyatdan uzib, faqat yozishga e’tibor bergan. She’rlaridagi katta harflar, tirelar, klassik sintaksisdan chekinish va ritmlar o‘ziga xosligi bilan ajralib turadi. Uning mashhur she`rlari "B

Доказательный фрагмент

«В данной статье анализируются изменения поэтической формы и стиля автопсихологической лирики на примере творчества Эмили Дикинсон.»

Образец извлечения

Демо-превью

В данной статье анализируются изменения поэтической формы и стиля автопсихологической лирики на примере творчества Эмили Дикинсон. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Philosophical lyricism, Intimate lyricism, Psychological lyricism, Romanticism, Intim lirika, Introspeksiya., Simvolizm, Feminizm, Romantizm, Poetik eksperiment, Falsafiy lirika, Modernizm, Psixologik lirika, Ekzistensializm
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники