К содержанию
РецензированоUZ2026

AUDITORLIK FAOLIYATINING YANGI BOSQICHI VA UNI TAKOMILLASHTIRISHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI

TAKOMILLASHTIRISHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI · Farmonova Rushana Akmalovna · O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi magistranti.

Современная наука и исследования · 2 · 101–114 · 2026

Аннотация

Auditing, especially in the context of financial institutions and insurance companies, plays an important role in strengthening the principles of transparency, financial responsibility and reliability in the economic system of Uzbekistan. In recent years, the size and number of participants in the insurance market in our country have significantly expanded, and the growth of financial flows and the level of risk in this area has further increased the need for audit services. This need creates the need to improve the institutional and regulatory framework of audit activities, as well as enrich them with modern digital tools. This article analyzes a new stage in audit activities - a professional approach based on international standards, advanced technologies and professional qualifications - using the example of insurance companies. Insurance organizations are complex financial institutions by their nature, and the relevance of auditing in their activities is even higher. Audit quality, compliance with professional ethics, limitations in adapting to international experience, as well as the low level of digitalization - these are problematic aspects of audit control in the insurance sector. The article considers the issues of strengthening control over insurance activities by introducing tools such as artificial intelligence, automated analysis systems (data analytics), and blockchain technologies into the audit process based on foreign best practices to solve these problems. Keywords: audit activities, independent audit, international audit standards, financial reporting, audit quality, digitization, artificial intelligence, AI-audit, professional ethics, blockchain, auditor qualifications, regulatory and legal framework, audit supervision, audit organizations, transformation. 306 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7 Kirish: Bozor munosabatlari chuqurlashib borayotgan hozirgi sharoitda iqtisodiy subyektlar, ayniqsa moliyaviy institutlar va sug‘urta kompaniyalari faoliyati ustidan samarali nazorat o‘rnatish, moliyaviy shaffoflikni ta’minlash va investitsion muhitga ishonchni oshirishda auditorlik faoliyatining roli tobora ortib bormoqda. Auditorlik faolligi – bu nafaqat moliyaviy hisobotlarning to‘g‘riligi va haqqoniyligini baholash vositasi, balki sug‘urta sohasida risklarni boshqarish, zarar qoplash fondlarini to‘g‘ri shakllantirish va ishonchli iqtisodiy aloqalarni ta’minlashning ham muhim vositasidir. O‘zbekiston Respublikasida ayniqsa sug‘urta sektori faoliyatini nazorat qilishga oid auditorlik mexanizmlari so‘nggi yillarda takomillashib bormoqda. “Audit to‘g‘risida”gi Qonunning yangi tahriri, auditorlik tashkilotlarining akkreditatsiyasi, auditorlar malakasi bo‘yicha qat’iy mezonlar va xalqaro moliyaviy hisobot standartlariga (IFRS) moslashuv sug‘urta kompaniyalarida audit amaliyotining sifat jihatdan o‘zgarishiga zamin yaratmoqda. Joriy bosqichda auditorlik tizimida, ayniqsa sug‘urta kompaniyalarini qamrab oluvchi yo‘nalishda, hali ham qator tizimli muammolar mavjud. Jumladan, audit sifati va kasbiy tayyorgarlik darajasi yetarli darajada emas, texnologik yechimlar, raqamli audit platformalari va mustaqillik prinsiplarining amalda qo‘llanishi sust darajada. Bu ayniqsa, yirik aktivlar bilan ishlovchi sug‘urta tashkilotlarining xavfsizligi va investorlar ishonchiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Dunyo miqyosida raqamli transformatsiya auditorlik faoliyatiga ham sezilarli ta’sir o‘tkazmoqda – sun’iy intellekt, katta ma’lumotlar tahlili (big data) va blokcheyn texnologiyalariga asoslangan avtomatlashtirilgan audit vositalari, aynan yuqori xavfli moliyaviy tarmoqlarda, jumladan sug‘urta sohasida samarali qo‘llanmoqda. Shu nuqtayi nazardan, O‘zbekistonda auditorlik faoliyatini sug‘urta sektori bilan integratsiyalashgan holda yangi bosqichga olib chiqish va uning samaradorligini oshirish uchun strategik va innovatsion yondashuvlar ishlab chiqish dolzarb vazifalardan biridir. Ushbu maqolada auditorlik faoliyatining sug‘urta kompaniyalari kontekstida zamonaviy bosqichi, uni takomillashtirishning ustuvor yo‘nalishlari, xalqaro tajriba va ilg‘or texnologiyalarning roli, shuningdek, milliy tizimdagi mavjud muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha amaliy takliflar tahlil qilinadi. Mavzuga oid adabiyotlar sharhi. O‘zbekistonlik olimlar ichida Xusanov B. (2022) va Abdullayeva N. (2024) sug‘urta sohasi va auditorlik faoliyatining institutsional asoslarini chuqur tahlil qilgan. Xusanov o‘z ishida auditorlik nazoratining sug‘urta kompaniyalaridagi tashkiliy- huquqiy asoslarini o‘rganib, auditorlik monitoringini tavakkalchiliklar va rezervlar shakllanishi ustidan kuchaytirish zarurligini ta’kidlaydi. Abdullayeva esa xalqaro audit standartlarini (ISA) sug‘urta sektoriga joriy etishdagi muammolarni yoritib, milliy amaliyotni global talablarga moslashtirish bo‘yicha metodik yechimlarni taklif etgan. Rossiya olimlari ham sug‘urta kompaniyalarida auditorlik faoliyatining texnologik va metodologik riv

Доказательный фрагмент

«Auditing, especially in the context of financial institutions and insurance companies, plays an important role in strengthening the principles of transparency, financial responsibility and reliability in the economic…»

Образец извлечения

Демо-превью

Auditing, especially in the context of financial institutions and insurance companies, plays an important role in strengthening the principles of transparency, financial responsibility and reliability in the economic… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
audit activities, independent audit, international audit standards, financial, AI-audit, audit nazorati, raqamlashtirish, moliyaviy hisobot, kasbiy etik, auditorlar malakasi, transformatsiya., blokcheyn, mustaqil audit, xalqaro audit standartlari, sun’iy intellekt, auditorlik tashkilotlari, normativ-huquqiy baza, auditorlik faoliyati, audit sifati
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники