Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA BO’LAJAK IQTISODCHI MUTAXASSISLARDA MAXSUS KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISH METODIKASINING PEDAGOGIK XUSUSIYATLARI
PEDAGOGIK XUSUSIYATLARI · Djumanazarova Zamira Kojaboyevna
Педагогика и психология в современном мире: теоретические и практические исследования · 05 · 2026
Аннотация
Ushbu tezis ishi oliy ta’lim muassasalarida boʻlajak iqtisodchi mutaxassislarda maxsus kompetensiyalarni shakllantirish metodikasining pedagogik xususiyatlariga bagʻishlangan. Global iqtisodiy oʻzgarishlar sharoitida raqobatbardosh kadrlarga boʻlgan talab ortib borayotganligi sababli, mazkur mavzu dolzarbligi bilan ajralib turadi. Tadqiqotda iqtisodiy taʼlim tizimida mavjud muammolar, xususan, amaliyot bilan bogʻliqlikning yetarli emasligi va zamonaviy metodikalarning kamligi kabi masalalar koʻrib chiqiladi. Tezisning maqsadi boʻlajak iqtisodchilarda maxsus kompetensiyalarni shakllantirish metodikasining pedagogik xususiyatlarini aniqlash va takomillashtirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot davomida maxsus kompetensiyalarning mohiyati, tarkibi va ahamiyati aniqlanadi, mavjud metodikalarning afzallik va kamchiliklari tahlil qilinadi. Shuningdek, taʼlimning interaktiv usullari, amaliyot bilan bogʻliqlik, oʻqituvchi va talaba oʻrtasidagi hamkorlik kabi pedagogik xususiyatlar oʻrganiladi. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, boʻlajak iqtisodchilarda maxsus kompetensiyalarni shakllantirishda interaktiv metodlar va amaliyotga yoʻnaltirilgan taʼlim muhim rol oʻynaydi. Ishda taʼlim dasturlarini amaliyotga moslashtirish, interaktiv metodlarni keng qoʻllash va oʻqituvchilarning malakasini oshirish boʻyicha amaliy tavsiyalar berilgan. Ushbu tadqiqot natijalari oliy taʼlim muassasalarida iqtisodiy taʼlimni takomillashtirishga va malakali iqtisodchi kadrlarni tayyorlashga xizmat qiladi. Kelgusida kompetensiyalarni baholash mezonlarini takomillashtirish boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazish maqsadga muvofiqdir. Kalit so’zlar: maxsus kompetensiyalar, iqtisodiy ta’lim, pedagogik metodika, interaktiv ta’lim, amaliyot bilan bog’liqlik, oliy ta’lim. Maxsus kompetensiya tushunchasi: “Kompetensiya” va “maxsus kompetensiya” atamalariga ta’rif berish. Kompetensiya deganda shaxsning muayyan faoliyat turini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun zarur bo’lgan bilim, ko’nikma, malaka va shaxsiy sifatlar majmui tushuniladi. Maxsus kompetensiya esa muayyan soha (iqtisodiyot) doirasida zarur bo’lgan kompetensiyalardir. Maxsus kompetensiyalar umumiy kompetensiyalardan nimasi bilan farq qilishini aniqlash. (Umumiy kompetensiyalar har qanday soha vakili uchun zarur bo’lsa, maxsus kompetensiyalar faqat iqtisodchi uchun kerak). Iqtisodchi mutaxassis uchun zarur bo’lgan asosiy maxsus kompetensiyalarni sanab o’tish va ularning har biriga ta’rif berish: Iqtisodiy bilimlar: Iqtisodiyot nazariyasi, mikroiqtisodiyot, makroiqtisodiyot, xalqaro iqtisodiyot, moliyaviy menejment, marketing, buxgalteriya hisobi va audit kabi fanlardan chuqur bilimlar. Analitik qobiliyatlar: Iqtisodiy ma’lumotlarni to’plash, tahlil qilish, interpretatsiya qilish va prognozlash qobiliyati. Statistik usullar, ekonometrika, matematik modellashtirish kabi vositalardan foydalana olish. 14 Kommunikatsiya ko’nikmalari: Iqtisodiy masalalarni og’zaki va yozma ravishda aniq va tushunarli ifodalash, auditoriya bilan muloqot qila olish, jamoada ishlash, muzokaralar olib borish. Axborot texnologiyalaridan foydalanish: Iqtisodiy ma’lumotlarni qayta ishlash, tahlil qilish va taqdim etish uchun kompyuter dasturlari (Excel, SPSS, EViews va boshqalar) bilan ishlash ko’nikmalari. Ma’lumotlar bazasi, internet resurslaridan foydalana olish. Muammolarni hal qilish: Iqtisodiy muammolarni aniqlash, ularning sabablarini tahlil qilish, muqobil yechimlarni ishlab chiqish va eng yaxshisini tanlash qobiliyati. Qaror qabul qilish: Iqtisodiy ma’lumotlar va tahlillar asosida asoslangan qarorlar qabul qilish, risklarni baholash va ularni minimallashtirish. Maxsus kompetensiyalarning o’zaro bog’liqligi: Barcha maxsus kompetensiyalar bir-biri bilan bog’liq ekanligini, ularning majmui iqtisodchining kasbiy faoliyatini muvaffaqiyatli amalga oshirishga imkon berishini ta’kidlash. Maxsus kompetensiyalarning kasbiy standartlar bilan aloqasi: Iqtisodchi kasbi uchun belgilangan kasbiy standartlarda qanday maxsus kompetensiyalar talab etilishini ko’rsatish. Kompetensiyaviy yondashuvning pedagogik asoslari: Ta’rif: Kompetensiyaviy yondashuv (KY) - bu ta’lim jarayonida o’quvchilarning bilim, ko’nikma va malakalarni (BKM) o’zlashtirishiga emas, balki ularda muayyan vaziyatlarda ushbu BKMni qo’llay olish qobiliyatini shakllantirishga qaratilgan ta’lim paradigmasidir. Boshqacha qilib aytganda, KY o’quvchilarni nafaqat ma’lumot bilan ta’minlashni, balki ularni ushbu ma’lumotni amalda qo’llay oladigan, muammolarni hal qila oladigan va yangi vaziyatlarga moslasha oladigan qilib tayyorlashni maqsad qiladi. Bilimga asoslangan yondashuvdan farqi: Bilimga asoslangan yondashuv ko’proq nazariy bilimlarni o’zlashtirishga e’tibor qaratsa, KY amaliy ko’nikmalarni shakllantirishga ustuvor ahamiyat beradi. KY talabalarni “nima”ni bilish bilan birga, “qanday” qilib bilganlarini qo’llashga o’rgatadi. KYning asosiy elementlari: Kompetensiya: Ma’lum bir faoliyat turini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun zarur bo’lg
Доказательный фрагмент
«Ushbu tezis ishi oliy ta’lim muassasalarida boʻlajak iqtisodchi mutaxassislarda maxsus kompetensiyalarni shakllantirish metodikasining pedagogik xususiyatlariga bagʻishlangan.»
Образец извлечения
Демо-превьюUshbu tezis ishi oliy ta’lim muassasalarida boʻlajak iqtisodchi mutaxassislarda maxsus kompetensiyalarni shakllantirish metodikasining pedagogik xususiyatlariga bagʻishlangan. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- iqtisodiy ta’lim, oliy ta’lim., interaktiv ta’lim, amaliyot bilan bog’liqlik, pedagogik metodika, maxsus kompetensiyalar
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025