KO‘LLARDA VA HAVZALARDA POLIKULTURA USULIDA BALIQ BOQISH

Аннотация

Respublikamizda bugungi kunda balikchilik soxasida juda katta isloxatlar amalga oshirilib kelinmokda. Samarqand viloyatining Paxtachi tumanidagi «Balik al Said» reproduktiv fermer xo‘jaligi xududida balikchilik soxasini intensivlashtirish bo‘yicha izlanishlar olib borilgan. Telapiya baliqlarini urug‘ini inkubatsiyada ochirib, lichinkadan 5-6 oyda 500-600 gramgacha o‘stirish. Kalit so‘zlar: lichinka, chovoq, chavoqlarini etishtirish, chavoqlarni oziqlantirish, planktonlar, yangi baliq turlari, telapiya, intinsiv havza. Kirish. Hozirgi kunda baliqchilik tarmog‘i boshqa tarmoqlarga qaraganda ancha jadal rivojlanmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 6 noyabrdagi “Baliqchilik sohasini yanada rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4005-sonli qarorida hamda PQ-3657-sonli baliqchilik sohasiga intinsiv texnologiyalarni keng joriy etish orqali, baliq yetishtirish xajmini bir necha barobarga oshirish, yangi istiqbolli akvakultura ob’yektlarinini o‘zlashtirish, baliqchilik xo‘jaliklariga biriktirilgan suv xavzalaridan ilmiy yondoshuv asosida samarali foydalanish, ularning melorativ holatini yaxshilash, shuningdek resurs tejamkor texnologiyalar va innovatsiyalarni keng ko‘lamda joriy etish vazifalari belgilangan. 2020 yil 29 avgusdagi– “Baliqchilik tarmog’ini qo’llab quvatlash va uning samaradorligini oshirish chora tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4816 – sonli qarorida Respublikada baliqchilik tarmog’ini qo’llab-quvatlash, baliqchilik va baliq ovlash xo’jaliklari faoliyatini samaradorligini oshirish, ushbu sohada er va suv resurslaridan oqilona va samarali foydalanish hamda intinsiv texnologiyalarni keng joriy etishni taminlash belgilab berilgan. Bu soha bo‘yicha rejalar qaytadan ko‘rib chiqilib aniq va bajarilish imkoniyati mavjud bo‘lgan ishlar rejalashtirilgan. Tabiiy suvliklarning baliq mahsuldorligini 10-12 kg/ga gacha etkazish uchun baliq chavoqlarini etishtirish uchun maxsus inkubatsion sexlar tashkil qilish va tabiiy suvliklarni baliqlashtirish zarur omillardan biri hisoblanadi. Iloji boricha har bir tabiiy suvliklarning yaqin joylarida bunday sexlarni qurish rejalashtirilgan. Chunki hisob kitoblarga ko‘ra har 100 gektar tabiiy suvliklarning yuzasiga muvofiq keladigan 1 gektarli chavoq o‘stiruvchi hovuz qurish kerak. Chavoqlarni o‘stiruvchi hovuzlarga to oktyabr-noyabr oylarigacha o‘stirib (100-150 g) so‘ngra segoletkalarni katta suvlikni baliqlashtirish maqsad qilib qo‘yilgan. SHuning uchun ham tabiiy ko‘llarning yaqin va qulay joylarida baliq ikralari uchun inkubatsion sex qurish va chavoqlarini etishtirish yaxshi natija bermoqda. Respublikamizda baliqchilik xo‘jaliklarining asosiy ob’yekti bo‘lgan baliqlar; sazan, karp, oq dungpeshona, oq amur, karas,chipor dungpeshona. Yaqin yillarda urchitish uchun ISSN:2181-2020 80 INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INNOVATIVE TECHNOLOGIES IN LIVESTOCK FARMING, PROBLEMS AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT” MAY 16, 2025 in-academy.uz mo‘ljallangan yangi obektlardan; forel, venger karpi, osyotr, afrika laqqasi, telyapiya baliqlaridir. Respublikamizda bugungi kunda balikchilik soxasida juda katta isloxatlar amalga oshirilib kelinmokda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 3 martdagi “Chorvachilik tarmoqlarini davlat tomonidan yanada qo‘llab-quvvatlashga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” gi PQ - 5017- son qarorida 2021 yil 1 iyuldan boshlab qo’shilgan qiymat solig‘i to‘lovchisi bo‘lgan: chorvachilik xo‘jaliklariga — o‘z xo‘jaliklarida yetishtirilib, go‘sht uchun realizasiya qilingan yirik va mayda shohli qoramollar tirik vaznining har bir kilogrammi uchun 2 000 so‘m hamda sutining har bir litri uchun 200 so‘m; baliqchilik xo‘jaliklariga — intensiv usulda yetishtirilgan sovuq suv baliqlari (losos, forel va osyotr) ning har bir kilogrammi uchun 3 000 so‘m, qolgan turdagi baliqlar uchun 1 000 so‘m miqdorida respublika byudjetidan subsidiya ajratiladi belgilab berildi. Balikchilik yillik rejasini to‘lik bajarish uchun Paxtachi tumanida balikchilik soxasini yanada kengaytirish va intensivlashtirish uchun ishlar olib borilmoqda. Material va metodlar: Samarqand viloyatining Paxtachi tumanidagi «Balik al Said» reproduktiv fermer xo‘jaligi xududida balikchilik soxasini intensivlashtirish bo‘yicha izlanishlar olib borilmokda. Xo‘jalikda baliq turlaridan: maxaliy karp, oq amur, oq dungpeshona va xorijdan keltirilgan vetnam karpi, koya, telyapiya baliqlari urchitilmoqda. Xo‘jalikka 2015 yilda telapiya baliqlarining lichinkalari keltirilgan bo’lib, o’stirish davomida ichidan tanlad olinib ota -ona to‘dasi tashkil qilingan. Tilapiya baligi asasan Afrikada keng tarqalgan va bundan tashqari osiyoda ham katta miqdorda chuchuk suv havzalarida uchraydigan bir biriga juda yaqin turlarni o‘z ichiga oladi. Jaxonda intensiv usulda boqiladigan baliqlarni ichida birinchi uchlikdan o‘rin olgan. Telapiya baliqlari diyarli hamma xo‘r, joy tanlamaydigan (moslashuvchan) hamda tashqi muxitga keskin o‘zgarishlarga yuqori chidamlilik xu