СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ УПРАВЛЕНИЯ РИСКАМИ В КОММЕРЧЕСКИХ БАНКАХ УЗБЕКИСТАНА: АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ И МЕЖДУНАРОДНЫЙ ОПЫТ

Аннотация

This article substantiates the need to improve the risk management system in commercial banks of Uzbekistan. It examines key areas such as ensuring financial stability, introducing digital technologies, developing management mechanisms based on international standards, and learning from advanced foreign experience. The financial indicators of commercial banks are analyzed, and practical recommendations are proposed to address current challenges. Keywords: Risk management, commercial banks, financial stability, digital transformation, international experience, banking reforms, credit risks, banking indicators. Language: Uzbek Citation: Kabulov , S., & Iskandarov , M. (2025). IMPROVING RISK MANAGEMENT IN UZBEKISTAN COMMERCIAL BANKS: CURRENT ISSUES AND INTERNATIONAL EXPERIENCES. Universal International Scientific Journal, 2(6), 71–75. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/3386 Copyright © 2025 by author(s) and Scientific Research Publishing Inc. This work is licensed under the Creative Commons Attribution International License (CC BY 4.0). http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Risk menejmenti – O‘zbekiston tijorat investitsion faollik va iqtisodiy o‘sishning banklarining moliyaviy barqarorligi va xalqaro muhim omili hisoblanadi. Ayniqsa, so‘nggi raqobatbardoshligining kalitidir. So‘nggi yillarda O‘zbekiston Respublikasida olib yillarda mamlakat bank tizimida olib borilayotgan moliyaviy islohotlar, bank borilayotgan islohotlar, raqamli sektorini liberallashtirish, xorijiy investorlarni transformatsiya va xorijiy investorlarni jalb jalb qilish va raqamli transformatsiyani joriy qilish jarayonlari risklarni samarali etish bo‘yicha qabul qilingan davlat dasturlari boshqarishning dolzarbligini yanada oshirdi. ushbu sohada chuqur ilmiy va amaliy Kredit, likvidlilik, valyuta va operatsion tadqiqotlar olib borishni taqozo qilmoqda. risklar banklar faoliyatiga jiddiy ta’sir Banklar faoliyatidagi asosiy muammo va xavf ko‘rsatib, ularni oldindan aniqlash va omillaridan biri — bu turli shakllardagi minimallashtirishni talab qilmoqda. Ushbu risklarning mavjudligidir. Kredit risklari, maqola O‘zbekiston tijorat banklarida risk likvidlilik risklari, bozor risklari, valyuta menejmentini takomillashtirish yo‘llarini, risklari, operatsion risklar, bozor xalqaro tajribalarni va zamonaviy o‘zgaruvchanligi kabi omillar banklar texnologiyalarni qo‘llash imkoniyatlarini moliyaviy barqarorligiga bevosita ta’sir tahlil qiladi. ko‘rsatadi. Bunday risklarning oqibatlarini Bank tizimi – har qanday mamlakat minimallashtirish, ularni oldindan aniqlab, iqtisodiyotining asosiy, moliyaviy barqarorlik, samarali boshqarish bugungi bank tizimining 72 Universal International Scientific Journal 2025, 2(6) asosiy vazifalaridan biri bo‘lib qolmoqda. takomillashtirish bugungi kunda nafaqat Ayni paytda, O‘zbekistonda faoliyat dolzarb, balki strategik ahamiyatga ega yuritayotgan tijorat banklarida risk menejment masalaga aylangan. tizimining huquqiy, tashkiliy va texnologik Xalqaro tajriba misollari: jihatdan takomillashtirilishi zarurati Basel II va Basel III standartlari: Ko‘plab kuchaymoqda. Xalqaro tajriba shuni rivojlangan davlatlar, jumladan AQSh, Buyuk ko‘rsatmoqdaki, rivojlangan moliya Britaniya, Germaniya va Yaponiya banklari institutlarida zamonaviy risk menejment ushbu xalqaro me’yorlar asosida risklarni amaliyoti nafaqat banklarning moliyaviy baholash va boshqarish tizimlarini joriy etgan. sog‘lomligini ta’minlashda, balki investorlar Bu standartlar bank kapitalining yetarliligini va mijozlar ishonchini mustahkamlashda ham ta’minlash, likvidlilik riskini kamaytirish va muhim vosita hisoblanadi. Shu bois, stress-testlar orqali risklarni oldindan “O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklarida aniqlashga xizmat qiladi. risk menejment amaliyotini takomillashtirish” Turkiya tajribasi: O‘zsanoatqurilishbank mavzusining tanlanishi amaliy va ilmiy vakillari Turkiya banklarida risk madaniyati, jihatdan asoslangan. Mavzuning dolzarbligi, raqamli risk monitoringi va investitsiya birinchidan, bank tizimining risklarini baholash bo‘yicha ilg‘or raqobatbardoshligini oshirish, ikkinchidan, amaliyotlarni o‘rganib, o‘z tizimiga joriy risklarni boshqarish mexanizmlarini xalqaro etmoqda. standartlar asosida qayta ko‘rib chiqish Skandinaviya mamlakatlari: Shvetsiya zaruratidan kelib chiqadi. Uchinchidan, bu va Norvegiya banklari sun’iy intellekt asosida mavzu orqali O‘zbekiston bank sektorining ishlovchi risk monitoring tizimlarini joriy etib, uzluksiz rivojlanishiga xizmat qiluvchi aniq real vaqt rejimida kredit portfellaridagi taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilishi risklarni aniqlash va avtomatik choralar mumkin. ko‘rish imkoniyatiga ega bo‘lgan. Bank tizimi har qanday mamlakat Bu tajribalar shuni ko‘rsatadiki, iqtisodiyotining “qon aylanish tizimi” bo‘lib, zamonaviy risk menejment tizimi — bu faqat uning barqarorligi va ishonchliligi moliyaviy nazorat emas, balki strategik boshqaruv tizimning umumiy sog‘lomligiga