ЯНГИ ТУЗИЛИШДАГИ ПАЛЬТОБОП ЛАСТИК ТРИКОТАЖ ТЎҚИМАЛАРИНИ ОЛИШ ТEХНОЛОГИЯСИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

Аннотация

The range of knitted fabrics is steadily expanding in modern textile production. Today, both manufacturers and consumers demand increasingly high standards for textile products, particularly for outerwear such as coats and jackets. Knitted outerwear has become one of the most sought-after categories in the industry due to its versatility and popularity. These garments are used not only for everyday wear but also for special occasions. Their main advantages include comfort, elasticity, and breathability, which make them stand out among other types of clothing. This article explores the improvement of production technology for knitted coat fabrics. The primary goals of the study are to broaden the range of outerwear, reduce raw material consumption, and— most importantly—enhance key quality indicators of the final product. As part of the research, four innovative variants of knitted fabrics were developed using a CMS 502 Hp Plus Multi Gauge flat knitting machine (gauge class 7) produced by the German company STOLL. The samples were manufactured using polyacrylonitrile yarn with a linear density of 56 tex × 3. The coat-knitted fabrics differ from each other in the variation of the knitting structure. Key words: knitting, product, technology, coat, assortment, textile, fabric, knitting machine, structure. Республикамизда тўқимачилик ва тикув-трикотаж саноатини қайта жиҳозлаш, хом ашёларни чуқур қайта ишлаш, сифатли ва рақобатбардош тайёр устки трикотаж маҳсулотлар ишлаб чиқариш ҳажмини ошириш юзасидан кенг қамровли чора-тадбирлар амалга оширилиб, муайян натижаларга эришилмоқда. “Миллий иқтисодиётни ислоҳ қилиш борасида ташқи савдо, солиқ ва молия сиёсатини либераллаштириш, тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш ва хусусий мулк дахлсизлигини кафолатлаш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини чуқур қайта ишлашни ташкил этиш ҳамда ҳудудларни жадал ривожлантиришни таъминлаш бўйича таъсирчан чоралар кўриш, ...тўқимачилик саноати маҳсулотлари ишлаб чиқариш ҳажмини 2 бараварга кўпайтириб, тайёр маҳсулотлар учун миллий брендларни ривожлантириш ва уларнинг экспортини ошириш, жумладан миллий ва хорижий бренддаги тайёр маҳсулот экспорти ҳажмини 2026-йилда 5 млрд АҚШ долларига етказиш...” [1]. бўйича муҳим 6 DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE International scientific-online conference вазифалар белгилаб берилган. Шунингдек, соҳада олиб боорилаётган ислохотларнинг хуқуқий асослари Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 9-апрелдаги ПҚ-292 “Ўзбекистон Республикаси Президентининг тадбиркорлар билан 2023 йилдаги очиқ мулоқотида белгиланган вазифаларни амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори, 2025-йил 16-январдаги ПФ-6-сон “Тўқимачилик ва тикув-трикотаж саноатида қайта ишлаш занжирини ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармонлари, ҳамда мазкур фаолиятга тегишли бошқа меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар орқали тартибга солиб келинмоқда. Юқори айтиб ўтилган вазифаларни амалга оширишда хом ашё сарфи кам ва юқори сифат кўрсаткичларига эга устки трикотаж гурухга мансуб бўлган янги ассортимент намуналарини ишлаб чиқариш муҳим аҳамиятга эга. Назарий тадқиқотлар. Bu borada respublika hamda chet et olimlari tomonidan ustki trikotaj guruxiga mansub bo`lgan paltobop to’qimalarini ishlab chiqarish texnologiyasi ustida bir qancha yo’nalishlarda ilmiy tadqiqot ishlar olib borilgan [2-6]. К.Г. Гущина ўз ишида [2] трикотаж матоларининг ассортиментини икки гуруҳга бўлиб ўрганган. Биринчи гуруҳ кам чўзилувчан тўқима матоларидан, иккинчи гуруҳ классик трикотаж матоларидан ташкил топган. Ҳозирги вақтда модельерлар тўпламларида трикотаж матоларидан фойдаланиш босқичма-босқич ортиб бормоқда [3]. Бу ривожланиш устки трикотаж гурух маҳсулотларига мансуб ассортиментларда кузатилмоқда. Сўнгги йилларда тўқимачилик махсулотлари учун янги талабларни ишлаб чиқилиши, уларнинг сифат ва қўлланиш соҳаларига ҳам сезиларли даражада таъсир кўрсатмоқда. Тадқиқотчи С.В.Чучаев ўзининг илмий тадқиқот [4] ишида тўқимачилик маҳсулотларини сифатини баҳолашда унинг хавфсизлик кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилишини таъкидлаган. Навбатдаги ишда Санкт-Петербург давлат саноат технологиялари ва дизайн университети олимлари томонидан олиб борилган [5] икки қатламли матолардан пальто ва костюм буюмларини тайёрлаш технологиясини ўрганишга бағишланган. Пальтобоп махсулотлар учун мўлжалланган тўқима матоларининг шакл беришдан кейинги жараёнда киришувчанлик кўрсаткичларига таъсир этиши [6] ишда тадқиқ этилган. Тадқиқот ишлари ва келтирилган маълумотларда асосан тўқима матолари устида илмий изланишлар олиб борилгани маълум бўлди. 7 DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE International scientific-online conference Пальто гуруҳи маҳсулотлари учун трикотаж тўқималарини қўллаш, янги тузилишларини ишлаб чиқиш, уларни сифат кўрсаткичларини яҳшилаш масалалари ижобий ечим топмаган ва илмий асосланмаган. Shu maqsadda yangi тузилишдаги паьлтобоп trikotaj to’qimalarini ishlab chiqarish технологияси такомиллаштирилди. Тажрибавий изланишлар. Трикотаж тўқимасини о