SUN’IY INTELEKT ASOSIDA UGLEVODORODLAR MAVZUSINI O‘QITISH UCHUN ADAPTIV INTERAKTIV SIMULYATOR VA KREATIV TOPSHIRIQLARNI ISHLAB CHIQISH METODIKASI

Аннотация

Ushbu tadqiqot sun'iy intellekt texnologiyalarini qo'llagan holda uglevodorodlar mavzusini o'qitish uchun adaptiv interaktiv simulyator va kreativ topshiriqlar ishlab chiqish metodikasini taqdim etadi. Tadqiqotda zamonaviy AI texnologiyalari, mashinaviy o'rganish algoritmlari va molekulyar vizualizatsiya vositalaridan foydalangan holda talabalarning individual o'rganish ehtiyojlariga moslashadigan ta'lim muhiti yaratildi. Ishlab chiqilgan simulyator uglevodorodlarning molekulyar tuzilishi, kimyoviy xossalari va reaksiyalarini dinamik va interfaol tarzda namoyish etish imkonini beradi. Kreativ topshiriqlar gamifikatsiya elementlari, real hayotiy vaziyatlar va guruhli loyihalarni o'z ichiga oladi. Metodika o'rta maktab va oliy ta'lim muassasalarida kimyo fanini o'qitishda qo'llanilishi mumkin bo'lib, talabalarning o'quv motivatsiyasini oshirish va bilimlarni mustahkamlashda samarali vosita hisoblanadi. Kalit so'zlar: sun'iy intellekt, adaptiv o'rganish, interaktiv simulyator, uglevodorodlar, kimyo ta'limi, gamifikatsiya, personalizatsiya, kreativ topshiriqlar, molekulyar vizualizatsiya XXI asrda ta'lim sohasida sun'iy intellekt texnologiyalarining integratsiyasi ta'lim paradigmalarini tubdan o'zgartirmoqda. Kimyo fanini, xususan uglevodorodlar mavzusini o'qitishda an'anaviy usullardan zamonaviy texnologiyalarga asoslangan yondashuvlarga o'tish zaruriyati kuchaymoqda. Uglevodorodlar mavzusi kimyo fanining muhim qismlaridan biri bo'lib, talabalar uchun ko'pincha qiyin tushunchalarni o'z ichiga oladi. "Uglevodorodlar materiyasi - bu uglerod va vodorod atomlaridan tashkil topgan birikmalar haqida o'rganadigan kimyodagi materiallardan biridir". Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, "sun'iy intellekt asosidagi ta'lim vositalari talabalarning o'quv motivatsiyasini oshirishda va bilimlarni saqlashda samarali hisoblanadi" [1].Kimyo ta'limida AI texnologiyalarini qo'llash bo'yicha so'nggi tadqiqotlar "analitik kimyo va biokimyo sohalarida AIni eng ko'p darajada integratsiya qilish va eng yuqori o'sish sur'atlari bilan amalga oshirilayotganini" ko'rsatadi. Bu tendentsiya uglevodorodlar mavzusini o'qitishda ham kuzatilmoqda, chunki "AI talabalarning individual o'rganish uslubiga moslashadigan personalizatsiyalangan, interaktiv repetitorlikni taqdim etadi" [2].Adaptiv ta'lim 30 DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE International scientific-online conference texnologiyalarining ahamiyati shundaki, "texnologiya maktablarda talabalarning turli xilligiga murojaat qilish va ularning o'rganishini individual ravishda qo'llab- quvvatlash uchun adaptiv o'qitishga yordam berishi mumkin" [3]. Tadqiqotlar natijalariga ko'ra, "o'quv birliklari, ayniqsa, past oldingi bilimga ega talabalar uchun va ular talabalar ehtiyojlariga yuqori darajada moslashganda foydali bo'lgan" [4].Kreativ yondashuvlarning samaradorligi ham isbotlangan: "gamifikatsiya elementlari, real hayotiy vaziyatlar va guruhli loyihalar talabalarning ijodkorligini oshirish va muammolarni hal qilish qobiliyatlarini yaxshilashga yordam beradi" [5]. "O'yinlar o'quv vositasi sifatida kimyo o'rganishda alternativ bo'lishi mumkin, chunki o'rta maktab o'quvchilari hali ham o'z darajasiga mos o'yinlarni yoqtirishadi" [6].Sun'iy intellekt vositalarining kimyoviy tadqiqotlardagi qo'llanilishi "molekulalarni loyihalash, sintez yo'llarini bashorat qilish va kimyoviy reaksiyalar natijalarini oldindan aytishda" keng qo'llanilmoqda. Bu imkoniyatlar ta'lim sohasiga ham o'tkazilmoqda, chunki "AI algoritmlari katta hajmdagi ma'lumotlarni tezda qayta ishlashi mumkin, bu esa talabalarga hisob-kitoblarga emas, balki tushunchalarni tushunishga e'tibor qaratish imkonini beradi" [7].Uglevodorodlar mavzusini o'qitishda vizualizatsiya muhim ahamiyatga ega. "Simulyator uglevodorodlarning tijorat maqsadlarida qo'llanilishi, kimyoviy jarayonlari va molekulyar tuzilishlarini vizualizatsiya qilish uchun dinamik va jalb qiluvchi platformani taklif etadi". AI texnologiyalari "murakkab kimyoviy tushunchalarni osonroq tushunish va o'zlashtirish uchun abstrakt xususiyatlarni ko'rinishga keltirishda" yordam beradi [8]. Sun'iy intellekt asosida uglevodorodlar mavzusini o'qitish uchun adaptiv interaktiv simulyator va kreativ topshiriqlar ishlab chiqish metodikasi bir necha asosiy komponentlardan iborat (1-chizma). Birinchidan, adaptiv o'rganish tizimi talabalarning individual xususiyatlarini hisobga oladi va o'quv materiallarini mos ravishda sozlaydi. 31 DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE International scientific-online conference 1-chizma:AI asosidagi uglevodorodlar mavzusini o’qitishning metodikasi Ikkinchidan, interaktiv simulyator uglevodorodlarning uch o'lchamli modellarini, reaksiya mexanizmlarini va xossalarini real vaqt rejimida namoyish etadi. Uchinchidan, kreativ topshiriqlar tizimi gamifikatsiya elementlari, muammoli vaziyatlar va loyihaviy ishlarni o'z ichiga oladi.Metodikaning asosiy tamoyillari quyidagilardan iborat: personalizatsiya - har bir talabaning o'rganish tezligi va uslubiga moslashish;