Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ЎЛИМ БИЛАН БОҒЛИҚ ЙЎЛ-ТРАНСПОРТ ҲОДИСАЛАРИНИ КЕЛТИРИБ ЧИҚАРУВЧИ САБАБЛАР ВА УЛАРГА ИМКОН БЕРУВЧИ ШАРТ-ШАРОИТЛАР
EDUCATION SYSTEM · БЕРУВЧИ ШАРТ-ШАРОИТЛАР · Умаров Отабек Ибодуллаевич_
Наука и инновации в системе образования · 2026
Аннотация
Мақолада ўлим билан боғлиқ йўл транспорт ҳодисалари келиб чиқишига сабаб бўлаётган омиллар, уларни имкон берган шарт- шароитлар ҳамда Ўзбекистонда ўтган йилларда содир этилган ўлим билан боғлиқ содир этилган йўл транспорт ҳодисаларининг таҳлил қилиниб, уларни имкон берган шарт-шароитларни бартараф қилиш омиллари муҳокама қилинган. Шунингдек йўл транспорт ҳодисаларини камайтириш, оғир оқибатлар келиб чиқишини бартараф этиш борасида фикр мулоҳазалар баён этилган. Калит сўзлар: йўл, транспорт, ҳуқуқбузарлик, шарт-шароит, омиллар, шахс, автотранспорт воситалари, йўл белгилари, пиёда, ҳайдовчи. Аннотация: В статье анализируются факторы, приводящие к возникновению дорожно-транспортных происшествий со смертельным исходом, условия, способствующие их возникновению, а также проводится анализ дорожно-транспортных происшествий со смертельным исходом, произошедших в Узбекистане в предыдущие годы. Обсуждаются меры по устранению условий, способствующих таким происшествиям. Также представлены соображения по снижению количества дорожно- транспортных происшествий и предотвращению тяжелых последствий. Ключевые слова: дорога, транспорт, правонарушение, условия, факторы, личность, автотранспортные средства, дорожные знаки, пешеход, водитель. Ҳар қандай жамиятда ижтимоий-иқтисодий муаммолар мавжуд бўлиб, уларни ҳал этиш долзарб масалалардан бўлиб келган, жумладан аҳоли ўртасидаги ишсизлик ва моддий қийинчиликлар, фуқароларнинг эҳтиёжларини тўлиқ қондиришларига салбий таъсир кўрсатади. Мазкур ҳолатлар фуқароларни ўз эҳтиёжларини қондириш борасида жиноят ёки бошқа турдаги ҳуқуқбузарликлар содир этишига олиб келади. Бугунги кунда трансмиллий жиноятлар одам савдоси, наркотик моддаларни ноқонуний савдоси, диний экстремизм ва терроризм ва бошқа турдаги жиноятлар моддий манфаатдорлик эвазига содир этилишини инобатга олсак, мазкур жиноят содир этганлар ёҳуд ушбу жиноятларнинг қурбони 17 SCIENCE AND INNOVATION IN THE EDUCATION SYSTEM International scientific-online conference бўлганлар осонроқ йўл билан пул ва моддий бойликларни эгаллашга ҳаракат қилади. Ўзбекистонда 2024 йилда 9364 та йўл траспорт ҳодисаси расмий равишда рўйхатга олинган бўлиб, уларда 8901 киши жароҳатланган ва 2203 киши ҳалок бўлган. Бу 2023 йилга (9839 та авария) нисбатан 475 кишига ёки 4,8 фоизга кам деганидир. 2022 йилда бахтсиз ҳодисалар сони 9902 тани, 2021 йилда 10001 тани ташкил этган. Йўл транспорт ҳодисаларидан жабрланганлар сони 2023 йилда 9209 нафардан 8901 нафарга (3,3 фоизга кам) камайган. ЙТҲ оқибатида вафот этганлар ҳам 2203 кишига (79 кишига ёки 3,5 фоизга) камайди. 2023 йилда болалар иштирокида 1794 та ЙТҲ содир бўлган. Уларда 1568 нафар бола жароҳатланган ва 263 нафар бола ҳалок бўлган. Таҳлилларга кўра йўл транспорт ҳодисаларининг аксарияти белгиланган тезликни оширилиши натижасида содир этилганлиги мазкур йўналишдаги назоратни кучайтириш, заруратдан келиб чиқиб, тезликни оширганлик учун жавобгарликни кучайтириш лозим. Россиялик тадқиқотчи Е.А.Румянцев: “транспорт воситаларининг кенг қамровли қатновини тартибга солиш, уларнинг тиқилинчлигини олдини олишда шаҳар кўчаларини тоифаларга ажратиш ҳамда уларда ҳаракатланиш қоиадаларини ўзига хос хусусиятларидан келиб чиқиб белгилаш лозим”1, - деб фикр билдириб ўтган. Дарҳақиқат, шаҳар ҳудудларида йўл транспорт ҳодисаларининг олдини олишнинг усулларидан бири ундаги тезликни йўл хусусиятларидан келиб чиқиб белгилаш, мазкур йўлларда видеокузатув мосламаларидан унумли фойдаланилишини таъминлаш. Бундан ташқари, хорижий мамлакатларни тажрибасини айтадиган бўлсак, Туркия давлатининг Истанбул ва Анқара шаҳарларидаги йўллар тоифаларга бўлинганлиги, яъни йўлнинг қатнов қисмининг ҳар бир бўлаки алоҳида тезликда ҳаракатланиш белгиланган, жумладан 1 бўлак 50 км/с, 2 бўлак 70 км/с, 3 бўлак 82 км/с тезлик қилиб белгиланган, айрим йўлларнинг 1 бўлакида 110 км/с тезликгача белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2014 йил 28 январдаги “Тошкент шаҳрида йўл ҳаракати хавфсизлигини бошқариш ва жамоат 1 Румянцев Евгений Александрович. "Совершенствование методов оценки качества организации дорожного движения с использованием автомобильных навигационных систем" мавзусидаги диссертация автореферати. ФГБОУ ВПО «Иркутский государственный технический университет». 2013. 18 SCIENCE AND INNOVATION IN THE EDUCATION SYSTEM International scientific-online conference тартибини муҳофаза қилишнинг компьютерлаштирилган тизимини яратиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-2116-сон қарорига мувофиқ Тошкент шаҳрида йўл ҳаракати хавфсизлигини бошқариш ва жамоат тартибини муҳофаза қилишнинг компьютерлаштирилган тизимини яратишга доир ишлар тугалланди2. Ҳуқуқбузарлик ва жиноятларнинг ошиб кетиши бошқа томондан аҳолининг норозилигига, уларнинг ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига нисбатан ишончсизлигига олиб келади. Мазкур ҳолатлар эса криминоген вазиятни янада мураккаблашишига ва шу билан бирга криминоген ҳамда оператив-вазиятларнинг оғирлашишига сабаб бўлади. Инсонлар ўлими билан боғлиқ йўл-транспорт ҳодисаларининг содир этилишида биринчидан, ш
Доказательный фрагмент
«Мақолада ўлим билан боғлиқ йўл транспорт ҳодисалари келиб чиқишига сабаб бўлаётган омиллар, уларни имкон берган шарт- шароитлар ҳамда Ўзбекистонда ўтган йилларда содир этилган ўлим билан боғлиқ содир этилган йўл транс…»
Образец извлечения
Демо-превьюМақолада ўлим билан боғлиқ йўл транспорт ҳодисалари келиб чиқишига сабаб бўлаётган омиллар, уларни имкон берган шарт- шароитлар ҳамда Ўзбекистонда ўтган йилларда содир этилган ўлим билан боғлиқ содир этилган йўл транс… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- йўл, транспорт, ҳуқуқбузарлик, шарт-шароит, омиллар, ҳайдовчи., пиёда, шахс, йўл белгилари, автотранспорт воситалари
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026