KORRUPSIYAGA QARSHI KURASH-OLIY TA’LIM SIFATINI TUBDAN ISLOH QILISH SARI MUHIM QADAMDIR

Аннотация

В данной статье всесторонне анализируются случаи коррупции в системе высшего образования, их негативные последствия и www.pedagoglar.org 44-to’plam_2-qism_Iyun-2025 12 Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari влияние на качество образования. Коррупция в высшем образовании приводит к таким проблемам, как несправедливость, кумовство и снижение уровня знаний. Поэтому продвижение честности, открытости и верховенства закона в образовательных учреждениях, а также формирование антикоррупционной культуры являются актуальными задачами. В статье рассматриваются эффективные пути, методологические основы и механизмы формирования данной культуры, а также даются практические рекомендации. В частности, освещаются актуальные аспекты борьбы с коррупцией на основе систем электронного управления, независимой оценки и международного опыта. Статья рассматривает борьбу с коррупцией как важный фактор повышения качества высшего образования и содержит практические предложения. Ключевые слова: Коррупция, высшее образование, антикоррупционная культура, честность, реформа, открытость, качество образования Kirish. Korrupsiya bugungi kunda global miqyosda ijtimoiy taraqqiyotga jiddiy to‘siq bo‘lib qolayotgan murakkab va ko‘p qirrali muammo sanaladi. Ayniqsa, ta’lim sohasidagi korrupsiya jamiyat taraqqiyotining asosi bo‘lgan bilim, malaka va kompetensiyalarning haqiqiy qadriyat sifatida shakllanishiga to‘sqinlik qiladi. Oliy ta’lim tizimida korrupsion holatlarning mavjudligi bilim olish jarayonining adolatliligi va shaffofligiga putur yetkazadi, raqobatbardosh kadrlar tayyorlashga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli, korrupsiyaga qarshi kurash ta’lim sifatini isloh qilishda muhim strategik omil sifatida qaralishi lozim.Uni oldini olish undanda katta masala bo’lib,davlatimiz rahbari tabiri bilan aytgandek,”Korrupsiyaning oldini olish –davlat xizmatiga professional va fidoyi kadrlarni tanlash hamda ularni “halollik vaksinasi bilan emlash”dan boshlanadi”.1 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining korrupsiyaga qarshi kurashish bo’yicha milliy kengashning kengaytirilgan yig’ilishidagi nutqlariga ko’ra,korrupsiyaga qarshi kurashish hududiy kengashlari tarkibi to’liq yangilanishi,ularga viloyat xalq deputatlari kengashi raislari bosh bo’lishi aytib o’tildi.Hududiy kengashlar insongacha tushib,korrupsiyaviy omillarni aniqlaydi,ularga berish uchun qaysi qonunni o’zgartirish zarur,degan savollarga javob topadi.Hamda milliy kengash takliflar kiritishi belgilab olindi. O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida so‘nggi yillarda ochiqlik va shaffoflikni ta’minlash borasida keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Shunga qaramay, ayrim oliy ta’lim muassasalarida hali-hanuz: -kirish imtihonlarida noqonuniy vositachilik, 1 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining korrupsiyaga qarshi kurashish bo’yicha milliy kengashning kengaytirilgan yig’ilishidagi nutqi,2025-yil 5-mart www.pedagoglar.org 44-to’plam_2-qism_Iyun-2025 13 Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari -baholarni adolatsiz qo‘yish, -dissertatsiyalarni pul evaziga yozib berish, -xizmat vakolatlaridan shaxsiy manfaatlar yo‘lida foydalanish holatlari kuzatilmoqda. Bu holatlar nafaqat ta’lim sifatini, balki yoshlarda halollik, mehnatsevarlik, bilim olishga bo‘lgan qiziqishni pasaytiradi. Korrupsion muhitda shakllangan mutaxassis jamiyat taraqqiyotiga hissa qo‘sholmaydi. Huquqiy choralar muhim bo‘lsa-da, korrupsiyaga qarshi kurashda madaniy va axloqiy omillar muhim rol o‘ynaydi. Korrupsiyaga qarshi madaniyat halollik va vijdonlili,qonunga hurmat,fuqarolik pozitsiyasi,ijtimoiy javobgarlik kabi tamoyillarga asoslanadi.Talabalarda bu qadriyatlarni shakllantirish uchun korrupsiyaga qarshi madaniyat asoslari bo‘yicha alohida kurslar joriy etishi,halollik kodekslarini ishlab chiqishi,ochiq baholash tizimini yo‘lga qo‘yishi zarur.”Islohotlarimiz natijadorligi-avvalo,sadoqatli,fidoyi va korrupsiyaga toqatsiz yangi avlodga bevosita bog’liq.Bu ishda fikri toza yosh avlodni tarbiyalash ustuvor vazifaga aylanishi shart”.2 Chet el tajribasida korrupsiyaga qarshi kurashning bir nechta samarali yo‘llari mavjud: -elektron boshqaruv tizimlari (masalan, raqamli baholash, onlayn imtihonlar, avtomatlashtirilgan o‘qituvchi yuklamalari) inson omilini kamaytiradi; -akademik erkinlik va mustaqil baholash agentliklari orqali ta’lim sifatining real monitoringi yo‘lga qo‘yiladi; -xalqaro akkreditatsiya tizimlari korrupsion xavf darajasini pasaytiradi, raqobatbardoshlikni oshiradi. Chet el tajribasiga ko’ra, Germaniya va Skandinaviya davlatlarida ta’lim tizimida baholash to‘liq raqamlashtirilgan.Janubiy Koreyada esa professorlar faoliyati mustaqil baholovchilar tomonidan monitoring qilinadi.Gruziyada korrupsiyaga qarshi kuchli ijtimoiy nazorat, fuqarolik jamiyatining faolligi ustuvordir. O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida ham bu yo‘nalishdagi islohotlar boshlangan.Davlat test markazi orqali markazlashgan imtihonlar, el