ЎЗБЕКИСТОН КАПИТАЛ БОЗОРИ ИСТИҚБОЛДАГИ АСОСИЙ ВАЗИФАЛАР

Аннотация

The article analyzes ways to improve islamic banking services. By using digital technologies, it is possible not only to restructure management and business processes, but also toimplement anumber ofinnovations that willease human lifein thebanking sector. Key words:Banking, digital banking, banking services, legal entity, individual,transformation. Абстрактный: В статье анализируются пути улучшения islamic банковских услуг. С помощью цифровых технологий можно не только провести реструктуризацию управленческих и бизнес-процессов, но и внедрить ряд инноваций, которые облегчат жизньлюдейвбанковскойсфере. Слова Кали: Банковское дело, цифровой банкинг, банковские услуги, юридическое лицо, физическоелицо,трансформация. Шуни таъкидлаш жоизки, мамлакат иқтисодиётининг рақобатбардошлигини ошириш ва иқтисодиёт тармоқларини модернизация қилиш молия-банк тизими, шу жумладан капитал бозори имкониятларидан тўлиқ фойдаланишни ҳамда ушбу тизимни сифат жиҳатдан янги босқичга кўтаришни талаб қилади. Шу мақсадда, капитални жалб қилиш ҳамда корхона, молиявий институтлар ва аҳолининг эркин ресурсларини жойлаштиришдаги муқобил манба сифатида фонд бозорини ривожлантириш 2017 - 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясидаасосийвазифларадан бириэтиббелгиланган. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.Мирзиёевнинг 2019 йил учун мўлжалланган энг муҳим устувор вазифалар ҳақидаги Олий Мажлисга Мурожаатномасида ҳам молия бозорлари, жумладан, фонд бозорини ривожлантириш янги иқтисодийшароитдаасосиймақсадларимиздан бириэканлигиқайдэтилган эди. Бу борадаги ислоҳотларнинг дастлабки босқичи сифатида жаҳон давлатлари тажрибасидан келиб чиққан ҳолда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 14.01.2019 йилдаги 5630-сонли Фармони билан мустақил давлат органи - Капитал бозорини ривожлантириш агентлиги тузилиб, унинг асосий вазифалари этиб қимматли қоғозлар бозорини шакллантириш, ривожлантириш, тартибга солиш ва корпоратив бошқарув соҳасидаягонадавлат сиёсатиниамалгаошириш белгиланган. Капитал бозорини ривожлантириш агентлигининг маълумотига кўра, бугунги кунда эмиссия қилинган акцияларнинг умумий номинал қиймати 100 триллион сўмдан ортиқ 731 бўлиб, улардан фақатгина 1,5 фоизигина эркин муомалада ҳаракат қилмоқда. Бу ялпи ички маҳсулотга нисбатан ҳисоблаганда 1 фоиздан кам ҳисобланиб, ушбу кўрсаткич Сингапурда 188 фоиз, Малайзияда 112 фоиз ва Россияда 34 фоизни ташкил этади. Мазкур ҳолат Ўзбекистонда капитал бозори мамлакат иқтисодиётида инвестициялар ва Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 8,issue1,Iyun 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. жамғармалар ўртасида воситачилик ролини сифат ва миқдор жиҳатдан юқорига кўтариш учун каттапотенциалгаэгалигиникўрсатади. Бунинг учун, қимматли қоғозларни чиқариш ва муомалада бўлишини, инвестицияларни кенг жалб этиш, корпортив бошқарувни ривожлантириш ва аҳолининг молиявий саводхонлигини ошириш бўйича комплекс чора-тадбирларни кўзда тутувчи капитал бозориривожланишининг узоқ муддатлистратегиясиниишлаб чиқиш тақозоэтилади. Мазкур стратегияда фонд бозорини ривожлантиришга тўсқинлик қилаётган омилларни бартараф этиш, уни тартибга солувчи қонун ва қонун ости ҳужжатларни бозори ривожланаётган давлатлар талабларига “frontiers market” мувофиқлаштириш, таркибига брокерлар, пенсия фондлари, суғурта компаниялари, банклар кирувчи молия бозорининг эко-тизимини яратиш, аҳолининг бўш турган маблағларини фонд бозорига жалб қилишнинг жаҳон тажрибасида қўлланилган самарали институтларни шакллантириш назардатутилишикерак. Эътиборлиси, 2019 йилда Европа тикланиш ва тараққиёт банки, Осиё тараққиёт банки ва бошқа қатор халқаро экспертлар кўмагида 2020-2025 йилларда Ўзбекистон капитал бозориниривожлантириш стратегиясининг лойиҳаси ишлаб чиқилди ва кенг жамоатчилик ўртасида муҳокамага қўйилди. Мазкур стратегиянинг асосий вазифаларидан бири - эркин муомаладаги жами қимматли қоғозларнинг ялпи ички маҳсулотга нисбатини 2025 йил охиригача камида10-15 фоизгаетказишҳисобланади. Белгиланган вазифаларга эришиш учун инвесторлар базасини кенгайтириш ва диверсификация қилиш, молиявий саводхонликни яхшилаш орқали қимматли қоғозларга бўлган талабни ошириш, эмитентлар сонини кўпайтириш ва янги молиявий инструментлар орқали қимматли қоғозлар таклифини кенгайтириш, қонунчилик ва назорат тизимини такомиллаштириш, капитал бозори инфратузилмасини яхшилаш ва капитал бозорини мувофиқлаштирувчи органнинг институционал салоҳиятини мустаҳкамлаш стратегиянинг асосий йўналишлари этиб белгиланиши мақсадга мувофиқ. Шундан келиб чиқиб, айтиш мумкинки, келуси йил учун асосий вазифалардан бири мазкур стратегияни қабул қилиш ва унда белгиланган чора-тадбирларни амалга оширишнингузвийлигинитаъминлашҳисобланади. Xulosa. Мазкур стратегияни муваффақиятли амалга ошириш эркин муомаладаги қимматли қоғозлар улушини ялпи ички маҳсуло