ERTA HOMILA YO‘QOTISH (ABORTUS) SABABLARI VA OLDINI OLISH STRATEGIYALARI

Аннотация

Erta homila yo‘qotish (abortus spontaneus) homiladorlikning 22 haftasigacha bo‘lgan davrida homilaning o‘z-o‘zidan chiqib ketishi bilan tavsiflanadi. Ushbu holat reproduktiv yoshdagi ayollar orasida keng tarqalgan bo‘lib, uning sabablari turli — genetik, endokrin, immunologik, infektsion va anatomik omillar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Maqolada erta homilayo‘qotishining asosiy etiologik omillari, xavfomillari va ularni aniqlash, shuningdek, oldiniolishva takrorlanishining profilaktik strategiyalari tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar: erta abort, spontan abortus, genetik anomaliya, homiladorlik, immunologik disfunktsiya, oldini olish Erta homila yo‘qotish — bu homiladorlikning 22 haftasigacha bo‘lgan muddatida homilaning tirik holda yoki tiriklik belgilari bo‘lmagan holda bachadondan chiqishi bo‘lib, eng ko‘p uchraydigan homiladorlik asoratlaridan biridir. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, klinik jihatdan aniqlangan homiladorliklarning 10–20% holatlari erta abort bilan yakunlanadi. Agar biokimyoviy homiladorliklar ham hisobga olinsa, buko‘rsatkich 30%gacha yetishi mumkin. Abortning sabablari ko‘p omillarga bog‘liq bo‘lib, ularni aniqlash va ularga qarshi kurashish — bepushtlikning oldini olish, sog‘lom avlodni dunyoga keltirish hamda ayolning psixologik salomatligini asrashda muhimhisoblanadi. Ushbu maqolada erta homila yo‘qotishiga olib keladigan asosiy sabablar, ularni diagnostika qilishusullari vasamarali profilaktikastrategiyalari yoritiladi. Ma’lumot manbalari:  PubMed, WHO, UpToDate, Elsevier ClinicalKey bazalari orqali 2010–2024 yillar oralig‘idae’lonqilingan maqolalar;  O‘zbekistonSSVtomonidantasdiqlangan klinikprotokollar;  Respublika ixtisoslashtirilgan ilmiy-amaliy tibbiyot markazlarining statistik ma’lumotlari. Tahlilqilingan asosiyyo‘nalishlar:  Etiologik sabablar (genetik, endokrin, infektsion, immunologik, anatomik);  Diagnostikaprotokollari;  Oldiniolish choralarining kliniksamaradorligi. 971 Ertahomilayo‘qotishiningasosiy sabablari: 971 Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 8,issue1,Iyun 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. Sababturi Qamrov (taxminiy foiz) Misollar Genetik ~50–60% Xromosomaanomaliyalari (trisomiya, monosomiya) Endokrin ~15–20% Gipotireoz,diabet, luteal fazayetishmovchiligi Immunologik ~10–15% Antifosfolipidsindromi, autoimmunkasalliklar Infektsion ~5–10% TORCHinfeksiyalar, vaginal disbioz Anatomik ~10% Bachadon septumi,mioma, sinexiyalar Tashqiomillar O‘zgaruvchan Stress, chekish, ekologik toksinlar Ko‘pchilik holatlarda sabablar aralash bo‘ladi (masalan, endokrin va immunologik buzilishlar birga kechadi). Diagnostika yondashuvi:  Genetik skrining (kariotip, CGH,NGS);  Endokrin tekshiruvlar(TSH, prolaktin, progestin);  Immunologik testlar(APL antitanalari);  Ultrasonografiya vahisteroskopiya (anatomik defektlar aniqlash);  Infektsion panel (TORCH, vaginal mikroflora). Erta homila yo‘qotish o‘zining ko‘p faktorli tabiati bilan ajralib turadi va bu holatni samarali boshqarish uchun kompleks yondashuv zarur. Avvalo, genetik sabablar (ayniqsa birinchi abortda) yuqori foizni tashkil qiladi — bu esa sog‘lom homila shakllanishidagi tasodifiy genetik nosozliklaryoki irsiy sindromlarbilan bog‘liq. Endokrin buzilishlar, xususan progesteron tanqisligi, gipotireoz va insulin qarshiligi homiladorlikning boshlang‘ich bosqichida endometriyning yetarli bo‘lmagan tayyorligiga olib keladi. Immunologik asosdagi abortlar, ayniqsa antifosfolipid sindromi mavjud bo‘lgan ayollarda, tromboz xavfi orqali platsentatsiya jarayonini buzadi. Tashxisda har bir omilni izchil aniqlash va tasdiqlash zarur. Bu uchun klinik protokollar doirasidatakrorlanuvchi abortlarda kompleks skriningdasturlari qo‘llanilishi tavsiya etiladi. Psixologik stress va noto‘g‘ri turmush tarzi ham abort xavfini oshirishi mumkin, shuning uchunturmush tarzinito‘g‘rilash ham davolashning ajralmas qismidir. Erta homila yo‘qotish — ayollar reproduktiv salomatligiga jiddiy xavf tug‘diruvchi holat bo‘lib, uni aniqlash va oldini olish ko‘p bosqichli, interdisiplinar yondashuvni talab etadi. Erta tashxis va sabablarni aniqlash orqali keyingi homiladorliklarni saqlab qolish imkoniyati sezilarlidarajada oshadi. Tavsiyalar:  Abort holatidan keyin albattakompleks tibbiytekshiruv o‘tkazish; 972  Takrorlanuvchi abortlarda genetik vaimmunologik skriningni yo‘lga qo‘yish;  Endokrin tizimholatini baholash va korreksiya qilish;  Psixologik qo‘llab-quvvatlashni joriy qilish;  Sog‘lom turmush tarziva homiladorlikkatayyorgarlikni targ‘ib qilish. 972 Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 8,issue1,Iyun 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. Foydalanilganadabiyotlar 1. American College of Obstetricians and Gynecolo