MAQSUD SHAYXZODA IJODI VA MILLIY UYG‘ONISH RUHIYATI

Аннотация

Ushbu maqolada barkamol avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, ta’lim berish davlatimiz oldidagi eng asosiy vazifalardan biri ekanligi, bunda ayniqsa shoir, dramaturg, tarjimon, olim, pedagog Maqsud Shayxzoda she’riyatining eng yuqori tuyg‘ularga asoslanganligi hikoya qilinadi. Kalit so‘zlar. Qahramonlik, bag‘rikenglik va totuvlik,Vatan,vatanparvarlik. O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan barcha islohatlarning diqqat markazida yoshlar turadi. Aynan shuning uchun ham barkamol avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, ta’lim berish davlatimiz oldidagi eng asosiy vazifalardan biridir. Yoshlarni mustaqil fikr va dunyoqarash, zamonaviy bilim va tafakkur eng asosiysi, o‘z ona vatanini sevishni, o‘z ona tilisi va chet tillarida to‘g‘ri va ravon so‘zlashishni o‘rgatish har bir pedagog uchun asosiy vazifa sanaladi. Bugungi kunda adabiyot o‘qitishning metodologik asoslarini ishlab chiqishda shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim nazariyasiga tayanilmoqda. “...bu o‘rinda gap, eng avvalo, yoshlar va aholi o‘rtasida mamlakatimizning boy tarixini,uning betakror madaniyatini keng targ‘ib qilish,jahon ilm-fani va adabiyoti yutuqlarini etkazish uchun zarur muhit va shart-sharoit yaratish” – degan yurtboshimiz. Yo‘qotilgan urf-odatlarni tiklash, har bir etnik guruh madaniyati o‘ziga xosligini anglash davrimizning ustuvor vazifalaridir. Davlat yosh avlodda bag‘rikenglik va o‘zaro hurmatni tarbiyalashga intiladi. Har qanday davlatning ustuvor vazifasi vatanparvarlik tarbiyasidir. Shaxsiy intilishlardan tashqari, insonga umuminsoniy qadriyatlar kerak va ulardan biri vatanparvarlik tuyg‘usi, bu vatanparvarlik, o‘z Vataniga muhabbat, bu barcha odamlarni yagona jamiyatga bog‘laydigan axloqiy xususiyatdir. Vataniga muhabbat bilan birlashgan jamiyatgina davlatni yaxlit va obod qilishi mumkin. Vatanparvarlik tarbiyasi bir Выпуск журнала №-22 Часть–2_ Март –2025 178 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT necha bosqichlardan o‘tadi: oilangizga bo‘lgan muhabbatdan Vatanga muhabbat. Vatanga muhabbat – vatanparvarlikning eng yuqori darajasi. So‘nggi yillarda o‘quvchilarni badiiy asarni tahlil qilishga o‘rgatish masalasiga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bu masala uzoq yillardan buyon olimlarning e’tiborini o‘ziga jalb qilib kelmoqda. Shu o‘rinda shoir, dramaturg, tarjimon, olim, pedagog Maqsud Shayxzodaning ijodi sof muhabbatga, odamlar o‘rtasidagi munosabatlarga, do‘stona aloqalarga, beg‘ubor fikrlarga va vatanparvarlikning eng yuqori tuyg‘ulariga asoslangan. Maqsud Shayxzodaning she’riyati har bir satrida zamonaviylik bilan chambarchas bog‘liq uning fuqarolik lirikasi juda dolzarbdir. Maqsud Shayxzodaning she’rlari mazmunan chuqur, ma’no jihatidan juda mantiqiy. She’riyatining asosini qahramonlik, psixologik, dramatik jarayonlar tashkil qiladi. Uning 437 sahifadan iborat “25 yillik bahs” kitobida ham vatanga bo‘lgan lirik ijod namunalari aks etgan. Hozirgi kunda o‘tmish ajdodlarimizning urf - odatlari va yutuqlarini qayta tiklash uchun sharoit yaratmoqdamiz. Bu yoshlarga bag‘rikenglik, tinchlik va barqarorlikni ta’minlash omili sifatida xizmat qiladi. Zamonaviy yoshlar orasida vatanparvarlikni shakllantirishning ajralmas qismi bu Buyuk Vatan urushi qahramonlari misolida ta’lim berishdir. Ikkinchi jahon urushi yillarida Maqsud Shayxzoda bir nechta she’riy to‘plamlarini nashr ettirdi: “Jang nima uchun?”, “Jang va qo‘shiq”, “Yurak gapiradi”, “Momaqaldiroq bilan tug‘ilgan” kabi. Shu bilan bir qatorda, Yo‘ldosh Oxunboboyev haqida “O‘n birinchi”, “Zhenya”, “Uchinchi o‘g‘il”, “Oqsoqol” she’rlarini yozgan. Tarixiy voqealarni bilish zamonaviy yoshlar orasida vatanparvarlik tuyg‘ularini shakllantirishga asos yaratadi. Buyuk Vatan urushi va vatanparvarlik mavzusi Maqsud Shayxzoda ijodida o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan, chunki bu voqea har bir oilaga ta’sir ko‘rsatgan. G‘alaba kuni har yili fashist bosqinchilariga qarshi kurashgan mamlakatlarda keng nishonlanadi. Minglab yoshlar jang maydonida halok bo‘lishdi. Ular g‘alaba qozonish g‘oyasidan ilhomlangan. Ular bizning gullab yashnashimiz uchun yoshlarimiz va davlatimiz uchun jonlarini fido qilganlar. Har bir inson erkin mamlakatda chuqur nafas olayotgani uchun minnatdor bo‘lishi kerak. Shuni ta’kidlash kerakki, vatanparvarlik ko‘plab omillar ta’siri ostida shakllanadigan shaxsning ma’naviyati, fuqaroligi va ijtimoiy faoliyati birligida namoyon bo‘ladi. Выпуск журнала №-22 Часть–2_ Март –2025 179 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Bunday holda, asosiy rolni ta’lim egallaydi. Axir, bu har doim shaxsning shakllanishiga va natijada butun jamiyat farovonligiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatadi. Zamonaviy avlodni vatanparvarlik tarbiyasi muammolarini hal qilishda yoshlarning o‘zlari ishtirok etishlari, o‘zlarining faoliyati Vatan hayotidagi ahamiyatini anglab, uning madaniyati, urfodatlari va tarixini sevish, bilish va hurmat qilishlari kerak. Vatanparvarlik tuyg‘usi mazmunan ko‘p qirrali. Bu nafaqat Vatanga bo‘lgan muhabbat, balki o‘z tug‘ilgan joylariga bo‘lgan muhabbat va o‘z xalqi uchun g‘urur va atrofdagi dunyo bilan aj