OILAVIY NIZOLAR SABAB BOLALARDA KECHADIGAN PSIXOLOGIK O’ZGARISHLAR

Аннотация

В этой статье представлена информация о реформах, законодательных решениях и мерах, проводимых под руководством президента Шавката Мирзиеева по семейным спорам. Также освещаются истоки семейных конфликтов и психологические изменения у детей. Ключевые слова: семейные конфликты, законодательство, родитель, ребенок, институт семьи, правовые основы, семейные ценности, стресс, депрессия, поведение, долг ребенка, Верховная Рада. Annotation: This article provides information about family disputes about reforms, laws and measures under the leadership of President Shavkat Mirziyoyev. Also, the origin of family conflicts and psychological changes in children are highlighted. Keywords: family disputes, law-decisions, parent, child, Family Institute, legal framework, family values, stress, depression, behavior, filial duty, House of Commons. Выпуск журнала №-22 Часть–4_ Март –2025 109 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Har bir bola oila bag‘rida muhabbat va xotirjamlikni his qilishni istaydi. Biroq, oilaviy nizolar bolalarning ruhiy holatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatib, ularning kelajakdagi hayotiga salbiy iz qoldirishi mumkin. Tadqiqotlarga ko‘ra, oilaviy nizolar davom etayotgan muhitda ulg‘aygan bolalarning 70% dan ortig‘i katta bo‘lgach ham stress va xavotir muammolariga duch keladi. O‘zbekiston Respublikasida ushbu muammoni hal qilish bo‘yicha qator chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Ayniqsa, yurtboshimiz Sh.M.Mirziyoyev boshchiligida olib borilayotgan islohotlar oilaviy nizolarni o‘rganish va bartaraf etish masalasini davlat siyosati darajasiga olib chiqdi. Quyida ushbu yo‘nalishda amalga oshirilgan muhim ishlarga batafsil to‘xtalib o‘tamiz. Oila instituti huquqiy asoslarini takomillashtirish va oilaviy qadriyatlarni saqlash bo‘yicha olib borilayotgan ishlar samaradorligini yanada oshirish chora- tadbirlari to‘g‘risida Oila institutini mustahkamlash, uning huquqiy va institutsional asoslarini takomillashtirish, ajrimlarning oldini olish va oilaviy qadriyatlarni saqlash maqsadida “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 16-moddasiga, “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Reglamenti to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 6-moddasiga asosan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Kengashi qaror qiladi. Ular quyidagilar: Oila munosabatlarini mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqish bo‘yicha respublika ishchi guruhi tarkibi 1-ilovasiga, va ko‘maklashuvchi ishchi guruhlar 2-ilovasiga muvofiq; Oila institutining tashkiliy-huquqiy asoslarini takomillashtirish va oila munosabatlarini mustahkamlash bo‘yicha amalga oshiriladigan chora-tadbirlar rejasi 2-ilovaga muvofiq; Oila munosabatlarini mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqish bo‘yicha ko‘maklashuvchi ishchi guruhlarning vazifalar taqsimoti 4- Выпуск журнала №-22 Часть–4_ Март –2025 110 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 1Ushbu qonun oilaviy nizolarni bartaraf etish, ularga psixologik va tibbiy yordam berish mexanizmlarini yaratdi. Davlatning oilani qo‘llab-quvvatlash dasturlari mavjud. Bu dasturlar oilalarga moddiy va psixologik yordam ko‘rsatadi. Notinch oilalar bilan ham ishlash bo‘yicha davlat tashkilotlari faoliyat yuritadi, ular oilalarga yordam berish va bolalarni himoya qilish bilan shug‘ullanadi. Ota onalar va farzandlar o‘rtasidagi nizolar, kelishmovchiliklar uchun zamin bo‘lib quyidagilar xizmat qiladi: - Dunyoqarashlar orasidagi mavjud farqning hisobga olinmasligi. - Yoshlaming bo‘sh vaqtini mustaqil tashkil etishi, do‘stlar tanlashdagi mustaqilligi, hissiyot sohasidagi mustaqilligi, modaga, bugungi kun talabiga mos kiyinishi, kasb tanlashdagi mustaqilligi, umr yoldosh tanlashda mustaqillik uchun ota onalari bilan ba’zan kurash olib borishning xush kelmasligi. - Ota onalar ichkilikka ruju qo‘yishi yoki or-nomusni yigishtirib qo‘yib, buzuqchilik qilishi. - Ba’zi bolalarni mehnat qilishga o‘rgatilmaganligi va buning oqibatida yengil-yelpi hayot kechirishga o‘rganib qolishi. - Ayrim yoshlaming farzandlik burchini unutib qo‘yishi va hokazo. - Ota-onalaming psixologik-pedagogik bilim saviyalari yetarli darajada emasligi natijasida yuzaga keladigan kelishmovchiliklar. Ota-onalar va bolalar munosabatiga oid yuqoridagi kabi kamchiliklar natijasida oiladan halovat yo‘qoladi, o‘rtaga sovuqchilik tushadi. Farzandlik burchini bajarmaslik u yoqda tursin, hatto, ichib kelib, ota-onasiga qo‘l kotaradigan farzandlar, ota-onasini sharmanda qilayotgan suyuqoyoq faxshparastlar borligiga nima deysiz? Ba’zi ota-onalar bolalarda 3, 6, 13-14 yoshlarda muqarrar ravishda bo‘lib o‘tadigan krizislarni bilmaydilar. Bu yosh bosqichlarida bola ruhiyatida yangi psixologik qo‘shilmalar yuzaga keladi. Bu esa ularning kattalar, jumladan ota-onalar bilan bo‘lgan munosabatlarida ko‘zga tashlanadi. Buni sezmagan ba’zi ota-onalar “bolam 1 KQ-29-V-сон 27.12.2024. Oila instituti huquqiy asoslarini takomillashtirish va oilaviy qadriyatlarni saqlas