YOSH ERKIN-KURASHCHILARNI MAXSUS JISMONIY SIFATLARINI RIVOJLANTIRISH USLUBIYATI.

Аннотация

Freestyle wrestling is one of the Olympic sports, and through this training, it is important to strengthen the feelings of patriotism and national pride in the hearts of the growing young generation, to educate them to be physically healthy and spiritually perfect. Taking into account these aspects, attention is paid to all types of sports at the state policy level in our country. In particular, the Resolution of the President of the Republic of Uzbekistan No. PQ-336 dated July 29, 2022 “On Выпуск журнала №-22 Часть–4_Март –2025 297 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT measures for the further development of Olympic types of sports wrestling” was adopted.[1] The principle of unity of general and special training in relation to the training of wrestlers implies the interdependence of general and special training. In this regard, general training occupies a leading place in the first stages of multi-year sports training. General training creates a certain foundation of the functional capabilities of the organism and a reserve of movement skills and abilities Keywords: freestyle wrestling, coordinated movements, signal, reaction, game, methods. agility, strength Erkin kurash – Olimpiya sport turlaridan biri bo‘lib, bu mashg'ulot orqali o‘sib kelayotgan yosh avlod qalbida Vatanparvarlik va milliy iftixor tuyg‘ularini mustahkamlash, jismonan sog‘lom va ma‘nan barkamol qilib tarbiyalash muhim o`rin tutadi. Aynan shu jihatlarni inobatga olgan holda sportning barcha turlariga yurtimizda davlat siyosati darajasida e‘tibor qaratilmoqda. Xususan, 2022 yil 29- iyuldagi PQ-336-sonli O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining―Sport kurashlarining olimpiya turlarini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi qarori qabul qilindi.[1] Tezlik erkin kurashda eng muhim komponentlardan biridir. Kurashchi raqibni oldindan ko‘ra olish va uning hujumlariga javob berish uchun tezkor reaksiya vaqtiga ega bo‘lishi zarur. Bu maqsadda maxsus tezlikni oshirishga qaratilgan mashqlarni bajarish kerak. Masalan, tezkor oyoq ishlashlari, yengil yasalishlar va raqibni aniqlab olishdagi tezkor reaktsiyalarni rivojlantirish kurashchiga hujumda yaxshiroq imkoniyatlar yaratadi. Kuch va chidamlilik. Erkin kurashda kurashchining hujumni davom ettirish uchun kurashchi katta kuch va chidamlilikka ega bo‘lishi kerak. Kuchni oshirish uchun og‘irlik ko‘tarish, sprintlar va boshqa jismoniy mashqlarni bajarish kerak. Shuningdek, chidamlilikni oshirish uchun uzoq masofali yugurish va izchil ishlash mashqlari foydalidir. Chidamli kurashchilar raqibni engib o‘tishda uzoq vaqt davomida yuqori darajadagi hujumni davom ettirishi mumkin. Erkin kurashchi o‘quvchilardan tadqiqot boshida tajriba va nazorat guruhlaridan olingan hujum reaksiyasini aniqlash va oshirish ko‘rsatgichlari. (n=12) Выпуск журнала №-22 Часть–4_Март –2025 298 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT O‘quvchilar uch oy davomida bu mashqlar bilan muntazam shug‗ullanib keldilar. Tajribaning boshida tajriba va nazorat guruhi yosh kurashchilarining umumiy jismoniy tayyorgarlik mashqlarining natijalariga ta‘siri o‘rganildi,natija a’lo darajada bo‘ldi. Kurashchilar trenirovkasiga nisbatan umumiy va maxsus tayyorgarlik birligi tamoyili umumiy hamda maxsus tayyorgarlikning o‘zaro bog‗liqligini nazarda tutadi. Bunda ko‘p yillik sport trenirovkasining birinchi bosqichlarida umumiy Выпуск журнала №-22 Часть–4_Март –2025 299 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT tayyorgarlik etakchi o‘rin egallaydi. Umumiy tayyorgarlik organizm funksional imkoniyatlarining ma‘lum bir poydevorini hamda harakat malakalari va ko‘nikmalari zahirasini yaratadi. Masalan, trenirovkaning boshlang‘ich bosqichlarida akrobatika mashqlarini yaxshi o‘zlashtirgan kurashchilar kelgusida kurashning murakkab texnik- taktik harakatlarini muvaffaqiyatli egallaydilar.Har bir sport turida o‘zigaxos cho‘zilish mashqlari boriladi, Masalan, yugurishda-qumda yugurish, og‘irlashtirilgan belbor bilan yugurish, suzishda bogvlangan holda suzish, maxsus kostyumda suzish, to‘xtatuvchi harakatlar, qo‘l panjasiga maxsus katta lopatkada suzish; kurashda og‘ir tovldirma qopni tashlash, o‘z vaznidan og‘ir raqib bilan olishuv va boshqalar. Dinamik mashqlar qattiq charchash holatiga etgancha ancha ko‘p vazifalarni xal qiladi. Xarakatning o‘sish sur‘ati ishda energiya ta‘minotini yuqorilashtiradi va sportchidan bardosh talab qiladi. Mashqlar davomiyligi keng o‘zgaruvchanlikni tashkil etadi. 10—15 sek dan to bir necha minutgacha. Statik mashqlar ishda davomiylik ishdan kelib chiqib, 10— 12 s dan 30—40 s gacha o‘zgaruvchanlik davom etadi. Kuch chidamliligini rivojlantirish uchun V.A, Kim arqonda osilib turishni va baholashni tavsiya etadi». Unga ko‘ra 50 sek «3» baxo, 60 sek «4» baxo, 70 sek «5» baxo. Tezkorlik kuch sifatlarida muvaffaqqiyatga erishishning yo‘li kuch sifatlarin rivojlantirish va maksimal tezlikka erishish boshlang‗ich tezlik harakati va muskullar kuchlanishiga erishishda deydi. Kuzatuvlar natijasiga ko‘ra «tezlik texnikasi bilan bajariladigan harakatlar»