MAKTABGACHA TA'LIM YOSHIDAGI TARBIYALANUVCHILARNI TARBIYALASHDA TA'LIM VA TARBIYANING UYG'UNLIGINI TA'MINLASH

Аннотация

В статье подчеркивается важность обеспечения баланса между образованием и воспитанием в воспитании дошкольников. Данная статья содержит важные рекомендации по гармоничному обучению и воспитанию детей дошкольного возраста и формировании духовности. Ключевые слова: дошкольный возраст, школьник, воспитание, сочетание обучения и воспитания. Annotation: The article highlights the importance of ensuring a balance between education and upbringing in the upbringing of preschoolers. It contains important recommendations for the harmony of education and upbringing in the upbringing of children and the formation of spirituality. Keywords: Preschool age, pupil, upbringing, combination of education and upbringing. O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgandan keyin mamlakatimizda huquqiy demokratik davlat qurish va jahon hamjamiyati tomonidan rivojlangan davlat sifatida o‘rin olish vazifasi qo‘yildi. Albatta yurtimizda jahon talablariga mos keladigan, har tomonlama rivojlangan,o‘z kasbini puxta egallagan, vatanparvar fidoyi insonlarni tarbiyalab yetishtirishda maktabgacha ta’lim tarbiyalanuvchilarini Выпуск журнала №-22 Часть–5_ Март –2025 34 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT o‘qitishni yanada yuksak bosqichga ko‘tarish, uning tarbiya bilan uyg‘unligini ta’minlash katta ahamiyatga ega. O‘zbek xalqi tarixan Maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarni tarbiyalashda umuminsoniy qadriyatlar asosida tarbiyalash sohasida o‘ziga xos dorulfunun yaratgan. Bu borada xalq pedagogikasi boy tajribaga ega. Bugungi kundagi Maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarni umuminsoniy qadriyatlar asosida tarbiyalash maqsad va vazifalarini hal etishda uning o‘rni beqiyosdir. Yaxlit ta’lim - tarbiya jarayonida ikkala o‘zaro bog‘liq juftlik, ya’ni bilim berish va tarbiyaviy ko‘nikmalarni shakllantirish hamda shakllangan ta’limiy – tarbiyaviy bilimlar va ko‘nikmalar bo‘yicha faoliyat ko‘rsatishga o‘rgatish, obektiv borliqdagi qonuniyatlarni o‘rganish va uning amaliy munosabatlarini tarkib toptirishda namoyon bo‘ladi. Shu sababli ta’lim oluvchilarga bilim berishda egallangan bilimni amalda ishlatishga o‘rgatish bilan birga ta’lim tarbiyalovchi ham bo‘lishi kerak. Ta’lim va tarbiya mazmunining uyg‘unligi tamoyili bu kishilarga bilim va tarbiya berish jarayonidan iborat bo‘lib, bunda egallangan bilim va ko‘nikmalarni hayotga qo‘llay olishga o‘rgatiladi, hayotda ta’lim oluvchilarning ham intellektual, ham ma’naviy jihatdan uyg‘unlikda rivojlanishi ta’minlanadi. Tarbiya- shaxsni maqsadga muvofiq takomillashtirish uchun uyushtirilgan pedagogik jarayon bo‘lib, tarbiyalanuvchining shaxsiga muntazam va tizimli ta’sir etish imkonini beradi.Tarbiya jarayoni o‘zaro bog`liq bo‘lgan ikki faoliyatni - o‘qituvchi va o‘quvchi faoliyatini o‘z ichiga oladi. Tarbiyajarayonida o‘quvchining ongi shakllana boradi, his va tuyg‘ulari rivojlanadi, ijtimoiy hayot uchun zarur bo‘lgan va ijtimoiy aloqalarga xizmat qiladigan xulqiy odatlari hosil bo‘ladi.Psixologlar va pedagoglarning tadqiqotlari shaxsga tashqi omillarning (xoh ijobiy. xoh salbiy) ta’siri bolaning ularga munosabatiga bog'liqligini ko‘rsatadi. Bugungi globallashuv va texnika asrida yangi avlodning ma’naviy tarbiyasini boyitish, shu bilan bir qatorda moddiy e’htiyojlarini qondirish dolzar masala bo’lib turibdi. Mana shu davrda inson ma’naviyatini rivojlantirish hamda moddiy e’htoyojlarini qondirishda katta maqsadli vazifalarni amalga oshirish lozim. Chunki bola uchun yaratilgan shart- sharoitlar , bilimlar, to’g’ri olib borilgan tarbiya shu bilan Выпуск журнала №-22 Часть–5_ Март –2025 35 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT birga ta’limning uyg’unligi tanimlash kelajakdagi orzularimizni ro’yobga chiqarishga poydevor vazifasini o’taydi. Bejizga ajdodlarimiz bola tarbiyasini ona vujudidan boshlashimiz lozim deyishmagan. Chunki ma’naviy jihatidan yetuk farzandlar bizning kelajagimiz demakdir. Shu sababli ham maktabgacha ta’lim yoshidagi tarbiyalanuvchilariga alohida e’tibor ko’rsatilmoqda . O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 23 sentabrdagi 637- sonli Qaroriga binoan tasdiqlangan “O’zbekiston Respublikasi Ta’lim to’g’risida”gi qonunning 7-moddasida Maktabgacha ta’lim, ta’lim sohasining bosh bo’g’ini sifatida tasdiqlanganligi buning yaqqol isbotidir. Ta’lim va tarbiyaning uyg’unligini to’g’ri olib borishda o‘quv materialini to‘g‘ri tanlash. Bunda ta’lim mazmuniga oid quyidagi jihatlarga e’tibor beriladi. O‘quv materialini tanlashda mashg‘ulotning maqsadi, ta’lim oluvchilarning oldingi mashg‘ulotlarda olgan bilim va malakalariga, fan asoslariga oid bilimlarga, ta’lim oluvchilarning jismoniy rivojlanganligiga va shu kabilarga. O‘quv materiali mazmuni ta’lim oluvchilarning oldingi tajribalari va fan asoslari bo‘yicha olgan bilimlariga hamda mashg‘ulotning maqsadiga muvofiq holda tanlanadi. O’rganilayotgan hodisa va voqealarni jonli idrok etish asosida o‘zlashtirishni ko‘zda tutadi. Bu o‘quv materialini aniq obrazlar orqali bevosita idrok qilishni ta’minlaydi. Ta’lim jarayonida ko‘rgazmali vositalardan to‘g‘ri foy