КИЧИК БИЗНЕСДА ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ ЖОРИЙ ҚИЛИШ ВА ИҚТИСОДИЙ САМАРАДОРЛИК

Аннотация

The article examines current issues of implementing innovative technologies in small business activities. The impact of innovative technologies on small business development and ways to increase its efficiency are considered. The effectiveness of key digital technology applications in small business - e-commerce, CRM and ERP systems, cloud services, online banking, and automation systems - has been substantiated. Based on the research results, practical recommendations for innovative development of small business have been developed. Keywords: small business, innovative technologies, digitalization, efficiency, development trends, digital transformation. КИРИШ Рақамли иқтисодиётни такомиллаштириш ижтимоий, иқтисодий, сиёсий ва ҳуқуқий асосларга оид илмий тадқиқотларнинг нодавлат соҳада амалга ошириладиган ислоҳотларга таъсири ҳамда Ўзбекистон Республикаси миллий иқтисодиётидаги инновацион ташаббуслар жамиятнинг ҳар томонлама ривожланишида муҳим аҳамиятга эга. Хусусан, рақамли иқтисодиётнинг ялпи ички маҳсулотдаги улуши 2,2 фоизни ташкил этмоқда, энг яхши оптимал кўрсаткич эса 7-8% ҳисобланади. Буюк Британияда бу кўрсаткич 12,4%, Жанубий Кореяда 6,9%, Россияда 2,8% ва Қозоғистонда 3,9% ни ташкил қилади. Ўзбекистонда рақамли иқтисодиётни ривожлантириш тенденциялари ва имкониятлари замонавий рақамли технологияларнинг иқтисодиётнинг турли тармоқларига жорий этилиши билан узвий боғлиқдир. Президент Ш.М. Мирзиёевнинг Олий Мажлисга мурожаатномасида рақамли иқтисодиётни ривожлантиришга алоҳида эътибор берилиб, «Рақамли Ўзбекистон – 2030» дастурини ишлаб чиқиш режалаштирилган. [1] Замонавий иқтисодиётда кичик бизнес субъектларининг самарали фаолияти кўп жиҳатдан инновацион технологияларни қўллаш билан боғлиқ. Выпуск журнала №-22 Часть–5_ Март –2025 310 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Рақамли технологиялар тадбиркорлик фаолиятини такомиллаштириш, харажатларни камайтириш ва рақобатбардошликни оширишнинг муҳим воситасига айланмоқда. Ўзбекистонда кичик бизнесни ривожлантириш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири ҳисобланади. 2023 йилда қабул қилинган давлат дастурлари доирасида соҳани қўллаб-қувватлаш учун маблағ ажратилган. Бироқ, кичик бизнес субъектларининг инновацион технологиялардан фойдаланиш даражаси ҳали етарли эмас. Мазкур тадқиқотнинг мақсади кичик бизнес субъектлари фаолиятида инновацион технологияларни қўллаш ҳолатини ўрганиш ва самарадорлигини ошириш йўлларини аниқлашдан иборат. Тадқиқот натижалари асосида соҳани янада ривожлантириш бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқилган. Тадқиқот давомида статистик таҳлил, қиёсий таҳлил ва тизимли ёндашув усулларидан фойдаланилди. Ҳудудлар кесимида кичик бизнеснинг ривожланиш тенденциялари ва инновацион технологияларни жорий этиш имкониятлари ўрганилди. Долзарблик таҳлили: Кичик бизнес (КБ) замонавий иқтисодиётнинг муҳим таркибий қисми бўлиб, янги иш ўринлари яратиш, рақобатни кучайтириш ва иқтисодий ўсишни рағбатлантиришда муҳим роль ўйнайди. Бироқ, КБ кўпинча катта корхоналарга нисбатан ресурслар чекланганлиги ва рақобат босими юқорилиги каби муаммоларга дуч келади. Бундай шароитда, инновацион технологияларни жорий қилиш КБнинг рақобатбардошлигини ошириш, харажатларни камайтириш ва иқтисодий самарадорликни ошириш учун муҳим аҳамиятга эга. Мавзунинг аниқ ҳолати ва кўлами: Глобал тенденциялар: Глобал рақобатнинг кучайиши КБни доимий равишда инновацияларга интилишга мажбур қилмоқда. Рақамли технологияларнинг тез ривожланиши КБга янги имкониятлар яратмоқда (электрон тижорат, онлайн маркетинг, булутли технологиялар ва бошқалар). Истеъмолчилар талабларининг ўзгариши КБдан янги маҳсулотлар ва хизматлар яратишни талаб қилмоқда. Выпуск журнала №-22 Часть–5_ Март –2025 311 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Ўзбекистондаги ҳолат: Ўзбекистонда КБни ривожлантириш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири ҳисобланади. КБни қўллаб- қувватлаш учун турли хил дастурлар ва имтиёзлар жорий этилмоқда.Бироқ, КБда инновацион технологияларни жорий қилиш даражаси ҳали ҳам пастлигича қолмоқда. КБнинг аксариятида молиявий ресурслар чекланганлиги, малакали кадрлар етишмаслиги ва ахборот технологияларидан фойдаланиш кўникмаларининг пастлиги каби муаммолар мавжуд. Жорий ҳолат юзасидан таҳлил:КБда инновацион технологияларни жорий қилишнинг асосий йўналишлари:Электрон тижорат ва онлайн маркетинг. Булутли технологиялар ва ахборот тизимлари.Автоматлаштирилган ишлаб чиқариш ва логистика. Янги маҳсулотлар ва хизматлар яратиш.КБда инновацион технологияларни жорий қилишнинг иқтисодий самарадорлиги:Харажатларни камайтириш.Маҳсулдорликни ошириш.Янги бозорларни эгаллаш.Рақобатбардошликни ошириш. Тадқиқот методологияси Мавзуни илмий тадқиқ қилишда тизимли таҳлил, статистик таҳлил ва илмий абстраксия каби ёндашувлар қўлланилган. Мақолада мамлакат миллий иқтисодиётидаги аҳамияти кўриб чиқилади. Кичик бизнес субъектлари фаолиятига инновацион технологияларни жорий этиш мавзусини ўрганиш турли хил ёндашувлар, жумладан қиёсий таҳлил, иқтисодий таққослаш ва таҳлил қилиш, мантиқий фикрлашни ўз ичига олади. Ма