O‘ZBEKISTONDA SUV RESURSLARINI TEJASH, ATROF-MUHITNI MUHOFAZA QILISH STRATEGIYASI

Аннотация

Ko'pchiligimiz suv cheksiz boylik kabi yashaymiz. Ammo, uning katta zahiralariga qaramay, suv tobora kamayib bormoqda, u ifloslangan va sho'r bo'lib bormoqda, shuning uchun uni tejash kerakligi, suv ta'minoti va oqava suv tarifi elektr energiyasi, asosiy vositalarning amortizatsiyasi, kimyoviy reagentlar narxi, birinchi, ikkinchi va uchinchi ko'taruvchi nasos stansiyalarini ta'mirlash, kanalizatsiya nasos stansiyalari, tozalash inshootlarini saqlash, oqova suvlarni tashish va utilizatsiya qilish, yoqilg'i-moylash materiallari narxi, sarflanadigan materiallarni sotib olish xarajatlaridan shakllanishi borasidagi ma’lumotlar tahliliga bag‘ishlangan. Kalit so‘zlar: suvni tejash, suv kamaymoqda, suv kamaymoqda, ifloslanmoqda, Suv-tekin emas. Аннотaция. Болшинство из нас живет так, будто вода — бесконечный ресурс. Но, несмотря на болшие запасы, воды становится все менше, она загрязняется и становится соленой, поэтому ее необходимо экономит, тариф на водоснабжение и водоотведение формируется из затрат на электроэнергию, амортизатсии основных фондов, затрат на химические реагенты, содержание насосных станций первого, второго и третего подъема, канализатсионных насосных станций, содержание очистных сооружений, транспортировку и утилизатсию сточных вод, затрат на горюче-смазочные материалы, приобретение расходных материалов. Ключевые слова: экономте воду, вода уменшаются, вода загрязняется, вода не бесплатна. Выпуск журнала №-23 Часть–1_Март –2025 131 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Annotation. Most of us live as if water is an infinite resource. But despite large reserves, water is becoming less and less, it is polluted and becomes salty, so it must be saved, the tariff for water supply and sanitation is formed from the costs of electricity, depreciation of fixed assets, costs of chemical reagents, maintenance of pumping stations of the first, second and third lift, sewage pumping stations, maintenance of treatment facilities, transportation and disposal of waste water, costs of fuels and lubricants, purchase of consumables. Keywords: save water, water is running out, water is getting polluted, water is not free. Ko'pchiligimiz suv cheksiz boylik kabi yashaymiz. Ammo, uning katta zahiralariga qaramay, suv tobora kamayib bormoqda, u ifloslangan va sho'r bo'lib bormoqda, shuning uchun uni tejash kerak. Taxminan 150 million kishi toza suvga ega emas va ochiq suv havzalarida mavjud bo'lgan narsalarni ichishadi. Taxminan 260 million kishi ichimlik suvi manbasiga еtib borish uchun bir soat yo‘l bosib o‘tishi kerak, deyarli 1,5 milliard kishi esa toza ichimlik suviga еtib borish uchun taxminan 30 daqiqa vaqt sarflaydi. Qanday qilib suvni tejash mumkin? Birinchi narsa, albatta, oqayotgan kranlarni tuzatish va hojatxonaning drenajini tekshirishdir. Suv hisoblagichini o'rnating. Bu sizning xarajatlaringiz va shuning uchun suv bilan yanada tejamkor bo'lishingizga yordam beradi. Kir yuvish mashinasini faqat toʻliq yuklanganda yoqing.⠀ Hammom o'rniga dushdan foydalaning. Aytgancha, hatto dush qabul qilish ham asossiz miqdorda suv sarflashi mumkin. Dushda tishlarini cho'tkalash yoki sovunni yuvish paytida siz suv behuda oqmasligi uchun jo'mrakni o'chirib qo'yishingiz mumkin. O‘simliklarni sug‘orish uchun meva va sabzavotlarni yuvishdan qolgan suvdan foydalaning.⠀ Выпуск журнала №-23 Часть–1_Март –2025 132 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Idishlarni oqar suv bilan lavaboda yuvishga harakat qiling. Bu juda katta suv tejash! Har bir inson uyda suvni tejashning ko'plab usullarini o'ylab topishi mumkin. Asosiysi, odatlardagi kichik o'zgarishlar ham global muammoga hissa qo'shishga yordam berishini tushunishdir. Axir, suvni tejash ham elektr energiyasi va boshqa resurslarni tejashga yordam beradi. Uyimizga suv еtkazib berish va oqava suvlarni tozalash uchun katta miqdorda energiya resurslari sarflanadi. Elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun neft, gaz va atom energiyasidan foydalaniladi. Ushbu energiya manbalarini ishlab chiqarish va ulardan foydalanish bizning ekologik xavfsizligimizga ta'sir qiladi. Shunday qilib, keling, kichikdan boshlaylik! Siz suv ichasiz va suv ishlatasiz, to'g'rimi? Xo'sh, albatta, ha. Shahar va uning aholisini ichimlik suvi bilan ta'minlash uchun uni ishlab chiqarish uchun katta xarajatlar talab etiladi. Ammo ko'p odamlar suv cheksiz boylik kabi yashaydilar. Ammo katta zahiralarga qaramay, suv kamaymoqda, ifloslanmoqda, yo'q bo'lib ketmoqda va shuning uchun uni tejash kerak. Suv ishlab chiqarish va еtkazib berish davlat muassasasi tomonidan amalga oshiriladi. Suv ta'minoti va oqava suv tarifi elektr energiyasi, asosiy vositalarning amortizatsiyasi, kimyoviy reagentlar narxi, birinchi, ikkinchi va uchinchi ko'taruvchi nasos stansiyalarini ta'mirlash, kanalizatsiya nasos stansiyalari, tozalash inshootlarini saqlash, oqova suvlarni tashish va utilizatsiya qilish, yoqilg'i-moylash materiallari narxi, sarflanadigan materiallarni sotib olish xarajatlaridan shakllanadi. Bunday yirik fermer xo‘jaligini saqlash uchu