TYUTORLIK FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH: TASHABBUSLAR VA GʻOYALAR

Аннотация

В данной статье анализируется эффективная организация системы тьюторства в высших учебных заведениях, личностно- ориентированные подходы к обучающемуся, значение психологической и моральной поддержки, способы эффективного функционирования на основе инициативы и инновационных идей. В тьюторской деятельности освещаются такие вопросы, как использование цифровых инструментов, индивидуальная работа со студентами, участие в социальных проектах. Ключевые слова Воспитание, образование, инициатива, ученик, духовность, психологическая поддержка, инновации, качество образования. Annotation This article will analyze the ways of effective functioning in higher educational institutions on the basis of effective organization of the system of tutoring, approaches aimed at the student's personality, the importance of psychological and spiritual support, initiative and innovative ideas. Issues such as the use of digital tools, individual work with students, participation in social projects are covered in the activities of the office. Keywords Tutoring, education, initiative, student, spirituality, psychological support, innovation, quality of Education. Kirish. Taʼlim sifatini oshirishda zamonaviy yondashuvlar, talabaga yo‘naltirilgan individual ishlash uslublari muhim ahamiyat kasb etadi. Shunday vositalardan biri bu – tyutorlik faoliyatidir. Bu faoliyat orqali talabaning nafaqat bilim darajasi, balki ijtimoiy, psixologik va maʼnaviy rivojlanishiga ham taʼsir ko‘rsatiladi. Bugun tyutor – pedagog emas, balki maslahatchi, yetakchi va yo‘l ko‘rsatuvchi, ayni vaqtda talabani shaxs sifatida rivojlantiruvchi shaxsdir. Shu bois, tyutorlik faoliyatini https://scientific-jl.com 1 6 6 48-son_2-to’plam_Iyul -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi zamonaviy, tizimli va samarali yo‘lga qo‘yish taʼlim muassasalari oldidagi muhim vazifalardan biridir. Asosiy qism. Respublika davlat oliy ta’lim muassasalarida tyutorlik tizimi joriy qilinganiga ko‘p bo‘lmadi. Prezidentimizning 2019-yil 8-oktyabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish kontsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni hamda shu asosida qabul qilingan Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirining 2021-yil 30-sentyabrdagi buyrug‘i va Nizomi yangicha tizimga asos bo‘lgan edi. Bugun bir qancha OTMlar qatori Shahrisabz davlat pedagogika institutida ham tyutorlar ish olib bormoqda. Ayni kunda ularning soni 29 nafarga yetdi. Hozirgi globallashuv sharoitida barcha sohalarning tayanchi, fundamenti —ta’limga borib taqaladi. Chunki aynan ta’lim dargohlaridan jamiyat uchun kerakli va uni boshqaradigan yetuk mutaxassislar yetishib chiqmoqda. Shu jihatdan, zamon talablariga mos, irodali, har tomonlama mulohazali, manfaatlari bunyodkorlik g‘oyasiga qaratilgan yosh kadrlarni tarbiyalash bugungi kun ta’lim muassasalari oldida turgan dolzarb vazifalardan sanaladi. Tyutorlik tizimi ham ana shu maqsadlarga yo‘naltirilgan. Quyidagilar tyutorlik faoliyatining asosiy vazifalari hisoblanadi: a) ma’naviy-ma’rifiy va axloqiy-tarbiya sohasida: ota-onalarning farzandlar tarbiyasidagi o‘rni, majburiyati, mas’uliyati va farzandlar bilan o‘zaro munosabatlarini mustahkamlashga ko‘maklashish; ta’lim muassasasidagi ta’lim-tarbiya sifatini o‘rganish va ularni yanada takomillashtirishga oid tadbirlarni amalga oshirish; qonunchilik talablaridan kelib chiqib ta’lim muassasasiga yaqin hududlarda alkogolli va tamaki mahsulotlari sotilishiga yo‘l qo‘ymaslik bo‘yicha ta’lim muassasasi rahbariyatiga takliflar kiritish; ta’lim tizimidagi islohotlar haqida ota-onalar va keng jamoatchilikning uzviy ma’lumotga ega bo‘lishlarini ta’minlash; oila, mahalla, ta’lim muassasasi hamkorligini yanada kuchaytirishga doir uslubiy asoslarni yaratish; “Birinchi kurs maktabi” tadbirlarini yuqori saviyada tashkil etishda faol ishtirok etish; ta’lim muassasasining odob-axloq qoidalari, korrupsiyaga qarshi kurashish Dasturi (siyosati), ta’lim muassasasining ichki mehnat tartibi qoidalari hamda boshqa lokal hujjatlar bilan o‘ziga biriktirilgan talabalarni tanishtirish; psixolog bilan birgalikda talabalarning ijtimoiy-psixologik portretini shakllantirish; talabalarda milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini shakllantirish, yuksak axloqiy fazilatlarni targ‘ib va tashviq etish, ularni Vatanga muhabbat, milliy qonunchiligimizga hurmat ruhida tarbiyalash; https://scientific-jl.com 1 6 7 48-son_2-to’plam_Iyul -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi talabalarni boy tarixiy, milliy va diniy an’analarimizga yot bo‘lgan illatlar, ya’ni terrorizm, separatizm, prozelitizm, diniy aqidaparastlik, missionerlik, “ommaviy madaniyat”, narkomaniya va uyushgan jinoyatchilikka murosasizlik va ularga qarshi kurash ruhida tarbiyalash; talabalarning qonuniy manfaatini himoya qilish, ularga yaratilayotgan sharoitlar va ulardan foydalanish imkoniyatlarini yetkazish, ularning o‘qishi, ilm-fan bilan shug‘ullanishi, yashashi va dam olishi uchun tegishli choralarni ko‘rib borish; besh mu