JANUBIY KOREYA TRANSMILLIY KORPORATSIYALARINING O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI BILAN IKKI TOMONLAMA ALOQALARINI RIVOJLANTIRISHDAGI ROLI VA TAJRIBASI

Аннотация

This article systematically analyzes the role and practical experience of South Korean transnational corporations in strengthening bilateral economic relations with the Republic of Uzbekistan. In the context of the integration of the global economy, transnational corporations are becoming an important actor in attracting foreign investment, transferring modern technologies, creating new jobs, and deepening industrial cooperation. Within the framework of the strategic partnership between Uzbekistan and South Korea, investment projects implemented by such large transnational companies as "Samsung," "LG," "Hyundai," "SK Group" serve as an important tool for harmonizing the economic interests of the two countries. The article evaluates the institutional and practical aspects of these companies' activities in Uzbekistan, the regulatory framework governing cooperation, as well as economic efficiency indicators. The author pays special attention to determining the role of transnational corporations in the processes of industrial modernization, development of human resources, and expansion of the innovation infrastructure of Uzbekistan. At the end of the study, existing problems were analyzed, and conceptual and practical proposals aimed at deepening cooperation were made. Keywords: Uzbek-South Korean relations, transnational corporations, foreign investments, industrial cooperation, technology transfer, economic diplomacy, strategic partnership, innovative development, experience of Hyundai, Samsung, South Korea. Bugungi Globalizatsiya sharoitida transmilliy korporatsiyalar (TMK) xalqaro iqtisodiy aloqalarning asosiy harakatlantiruvchi kuchiga aylangan. O‘zbekiston va Janubiy Koreya o‘rtasidagi hamkorlikda TMKlarning roli alohida ahamiyatga ega. Bugungi globalizatsiya davrida davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy, siyosiy va madaniy aloqalar tobora kengayib bormoqda. Bu jarayonning markazida esa transmilliy korporatsiyalar (TMK) turibdi. TMKlar – bu o‘z faoliyatini bir nechta davlatlarda yurituvchi yirik kompaniyalar bo‘lib, ular global iqtisodiy aloqalarni shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Xususan, Janubiy Koreya bugungi kunda Osiyo mintaqasida nafaqat iqtisodiy, balki texnologik jihatdan ham ilg‘or davlatlardan biri hisoblanadi. Uning TMKlari Samsung, Hyundai, LG, SK Group, POSCO kabi kompaniyalar xalqaro bozorlarda muvaffaqiyatli faoliyat yuritib kelmoqda. O‘zbekiston esa mustaqillik yillaridan buyon ochiq iqtisodiy siyosat olib borib, xorijiy sarmoyadorlar, ayniqsa TMKlar bilan yaqin hamkorlikni yo‘lga qo‘yishga intilmoqda. Shu nuqtai nazardan qaralganda, Janubiy Koreya TMKlari O‘zbekiston uchun ishonchli sherik, tajriba maktabi va texnologik rivojlanish modeli sifatida qaralmoqda. O‘zbekiston va Janubiy Koreya o‘rtasidagi iqtisodiy aloqalar tobora chuqurlashib, keng ko‘lamli sohalarni qamrab olmoqda: energetika, avtomobilsozlik, qurilish, telekommunikatsiya, sog‘liqni saqlash, ta’lim va IT. Bu jarayonlarda transmilliy korporatsiyalarning tutgan o‘rni beqiyosdir. Transmilliy korporatsiyalar global iqtisodiyotda "ko‘rinmas imperiyalar" sifatida faoliyat yuritadi. Ular davlat chegaralaridan mustaqil holda ish yuritadi va turli mamlakatlarda bir vaqtning o‘zida ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatish va savdo operatsiyalarini amalga oshiradi. Quyida keltirilgan barcha asosiy funksiyalar TMKlarga oiddir, Kapital sarmoyasi kiritish: TMKlar ko‘pincha rivojlanayotgan davlatlarga texnologik va 25 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7 moliyaviy sarmoya olib kiradi. Texnologik innovatsiyalarni yoyish: TMKlar yuqori texnologiyalarga ega bo‘lib, ularni boshqa mamlakatlarga eksport qiladi. Bozorlarni birlashtirish: TMKlar orqali global bozorlar bir-biriga yaqinlashadi. Ishlab chiqarish tizimini takomillashtirish: Mahalliy ishlab chiqaruvchilarga raqobat vositasi orqali sifat va samaradorlikni oshirishga turtki beradi. Xalqaro mehnat bozorida ish o‘rinlari yaratadi. Samsung Electronics kompaniyasi butun dunyoda 300 mingdan ortiq xodimga ega. U o‘z mahsulotlarini Janubiy Koreyada loyihalashtirib, Vetnamda ishlab chiqaradi, AQShda esa sotadi. Shu orqali TMKlar qanday qilib global iqtisodiy zanjir yaratishini ko‘rish mumkin. O‘zbekiston va Janubiy Koreya o‘rtasidagi TMKlar orqali iqtisodiy hamkorlik Investitsion loyihalar orqali amalga oshirilmoqda. O‘zbekiston va Janubiy Koreya o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlikda TMKlar asosiy o‘rinni egallaydi. So‘nggi yillarda esa ikki davlat o’rtasida quyidagi yirik loyihalar amalga oshirildi: • Uz-Kor Gas Chemical – Surxondaryoda joylashgan neft-kimyo majmuasi. Janubiy Koreya TMKlarining sarmoyasi bilan qurilgan. • Hyundai Engineering – Navoiy viloyatida kimyo sanoati bo‘yicha loyihalarni amalga oshirmoqda. • KT Corporation – telekommunikatsiya va raqamli infratuzilmalar sohasida ishlaydi. Bu loyihalar nafaqat sarmoya kiritish bilan cheklanmaydi, balki mahalliy xodimlarni o‘qitish, texnologiya transferlarini amalga oshirish va xalqaro standartlarni tatbiq etish bo‘yicha