ПРОФИЛАКТИКА ИНСПЕКТОРИНИНГ ФАОЛИЯТИДА “МАҲАЛЛАБАЙ”, “ХОНОДАНБАЙ” ВА “ФУҚАРОБАЙ” ИШЛАШ ТИЗИМИНИНГ ДОЛЗАРБЛИГИ

Аннотация

This article is intended to reform the system of activities of internal affairs bodies in our republic in the field of crime prevention, to create a mechanism for developing and implementing new preventive measures, as well as to introduce new types and directions of crime prevention, which is the basis for a number of laws and by-laws in this area. Keywords: public safety, place, neighborhood, neighborhood, citizen, youth, women, crime, family, category. Выпуск журнала №-23 Часть–1_ Март –2025 441 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Мамлакатимизда ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ва жиноятчиликка қарши курашиш борасида комплекс чора-тадбирлар амалга оширилиб, ҳуқуқ- тартиботни таъминлашда ижобий натижаларга ҳамда криминоген вазиятни сезиларли даражада яхшилашга эришилмоқда. Бунда, ички ишлар органларининг жамоатчилик билан ҳамкорлигини, қишлоқлар, овулла ва маҳаллаларда жамоат тартиби сақланишини, фуқаролар хавфсизлигини, жиноятчиликка қарши курашишни бевосита таъминлайдиган профилактика инспекторларининг ўрни катта. Жамоат хавфсизлигини таъминлаш, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш ва жиноятчиликка қарши курашишнинг яхлит тизимини шакллантириш, ички ишлар органларининг энг қуйи бўғинидан республика даражасигача самарали фаолиятни йўлга қўйиш ва замонавий иш услубларини жорий этиш орқали мамлакатимизда ҳуқуқ-тартибот ва қонунийликни мустаҳкамлаш, аҳолининг тинчлиги ва осойишталигини таъминлаш устувор аҳамият касб этади. 2021 йил 26 мартда Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликка қарши курашиш соҳасида ички ишлар органлари фаолиятини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш чора- тадбирлари тўғрисида”ги фармони қабул қилинди. Мазкур Фармонда ички ишлар органларининг таянч пунктлари негизида маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканлари ташкил этилиши белгиланди. Таъкидлаш жоизки, маҳалла ҳуқуқ-тартибот маскани ҳудуддаги жамоат хавфсизлигини таъминлаш, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш ва жиноятчиликка қарши курашишнинг асосий қуйи бўғини ҳисобланади. Маскан негизида ҳудуддаги ички ишлар органларининг тегишли соҳавий хизматлари ҳамда Миллий гвардия ва бошқа давлат органларининг мувофиқлаштирилган фаолияти ташкил этилади. Шунингдек, маскан томонидан жамоат хавфсизлигини таъминлаш, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш ва жиноятчиликка қарши курашиш ишларини тизимли ташкил этиш ва мувофиқлаштириш вазифаси профилактика инспекторига юкланди. Выпуск журнала №-23 Часть–1_ Март –2025 442 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Тизимга рақамли технологияларни қўллаш ва аҳолига янада қулайлик яратиш мақсадида, профилактика инспекторларига масофадан туриб мурожаат қилиш ва уни кўриб чиқиш жараёнини кузатиб бориш, аҳоли билан ўзаро тезкор мулоқотни йўлга қўйиш имконини берувчи “Smart маҳалла” дастури ишлаб чиқилмоқда. Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан “Маҳаллабай” ишлаш тизимининг жорий этилиши аҳоли фаровонлигини юксалтириш, бандлигини таъминлаш ҳамда даромадини яхшилашга хизмат қилиши билан аҳамиятлидир. Бу эса “Маҳаллабай” ишлаш тизимини республиканинг барча ҳудудларида бир хил ва самарали ташкил этиш заруратини келтириб чиқаради. Бу борада 2021 йил 12 февраль куни Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М. Мирзиёев раислигида ўтказилган Ички ишлар вазирлиги ҳайъатининг кенгайтирилган йиғилишида ҳуқуқбузарликлар профилактикасини амалга ошириш ва жиноятларни жиловлаш бўйича “Маҳаллабай”, “Оилабай” ва“Фуқаробай” ишлаш тизимини ташкил этишга ҳам алоҳида урғу берилди. Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 19 мартдаги 152-сонли “Маҳаллабай” ишлаш тизимини амалиётга жорий этиш ва аҳолининг тадбиркорлик ташаббусларини янада қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарори қабул қилинди. Ҳуқуқбузарликлар профилактикасида “Маҳаллабай” ишлаш тизимини ташкил этишнинг аҳамияти қуйидагиларда намоён бўлади: биринчидан, криминоген вазияти огир бўлган маҳаллаларни аниқлаш, тезкор- профилактик чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш имконини беради; иккинчидан, маҳалла аҳолисининг ижтимоий ва психологик портрети яратилади; учинчидан, маҳалланинг ижтимоий инфратузилмаси ҳамда мавжуд муаммолар вилоят, туман (шаҳар) миқёсида эмас, балки маҳаллалар кесими бўйича аниқланади ва уларнинг ечимлари бўйича аниқ таклифлар ишлаб чиқилади; Выпуск журнала №-23 Часть–1_ Март –2025 443 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT тўртинчидан, жиноятчиликка қарши курашиш ва ҳуқуқбузарликлар профилактикасини маҳаллаларнинг ўзига хос хусусиятларини инобатга олган ҳолда ташкил этиш ва мувофиклаштиришга ёрдам беради; бешинчидан, куч ва воситаларни тўғри тақсимланишига эришилиб, ҳукуқбузарликлар профилактикаси субъектлари фаолиятига объектив баҳо берилади; олтинчидан, маҳалланинг географик жойлашуви, аҳолининг турмуш тарзи, урф-одати, қадриятлари ва менталитети каби жиҳатларига таяниб таъсирчан профилактик чора-тадбирлар тизими ишлаб чиқилади; еттинчидан, ўзига хос маҳаллий ва оилавий қадриятларни шакллантириш имконини беради; саккизинчидан, маҳаллада ижтимоий соҳанинг амалдаги ҳолати ва уларни ривожлантириш кўрсаткичларига баҳо берилади; тўққизинчида