"ЎЗБЕКИСТОННИНГ ЖАҲОН САВДО ТАШКИЛОТИГА АЪЗОЛИГИ ВА УНИНГ ЯШИЛ ИҚТИСОДИЁТ, ИННОВАЦИЯЛАР ВА ТАШҚИ САВДОГА ТАЪСИРИ"

Аннотация

Ушбу илмий ишда Ўзбекистоннинг Жаҳон савдо ташкилоти (ЖСТ)га аъзо бўлиши жараёни ва унинг миллий иқтисодиётга, хусусан, яшил иқтисодиётни ривожлантириш, инновацион фаолиятни кучайтириш ва ташқи савдо фаолиятини такомиллаштиришга бўлган таъсири таҳлил қилинади. Тадқиқотда ЖСТ аъзолигининг миллий норматив- ҳуқуқий базани халқаро стандартларга мослаштиришга олиб келаётгани, ташқи бозорларга чиқиш имкониятларини кенгайтириши, ҳамда экологик барқарор ривожланишга туртки бериши кўрсатилади. Шунингдек, инновация ва технологиялар трансфери учун халқаро ҳамкорлик имкониятлари ошиши, маҳаллий ишлаб чиқарувчилар учун рақобатбардошлик муҳитини шакллантириши каби масалалар ёритилган. Калит сўзлар: ЖСТ, ташқи савдо, яшил иқтисодиёт, инновация, халқаро интеграция, иқтисодий сиёсат, экологик барқарорлик, технологиялар трансфери, экспорт, импорт. Annotation. In this regard, Uzbekistan supports the creation of a voluntary life insurance system in the countryand its integration into the national economy, the development of a private, green economy, the development of innovation and improving the quality of life. Tadkikotda ZHST azolygining milli normatively-halkaro ҳukkiy bazan moslashtirishga kelayetgani according to the standards of olib K, tashki bozor na chikish imkoniyatlarini kengaitirishi, ҳamda barkaror rivozhlanishga ekolo turt before submitting kursatiladi. Thus, for the transfer of innovations and Выпуск журнала №-23 Часть–2_ Март –2025 140 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT technologies on a global scale, it is necessary to create conditions conducive to improving the country's competitiveness. Keywords: housing and communal services, transport, green economy, innovation, international integration, economics, ecology, technology transfer, export, import. Кириш Глобал иқтисодий жараёнларда фаол иштирок этиш ҳар бир мамлакатнинг узоқ муддатли барқарор ривожланиши учун муҳим омил ҳисобланади. Ўзбекистоннинг Жаҳон савдо ташкилотига (ЖСТ) аъзо бўлиши ушбу жараёнда янги босқични ташкил этади. Ушбу мақолада Ўзбекистоннинг ЖСТга аъзо бўлиши билан боғлиқ қонунчилик ислоҳотлари, халқаро тажриба, яшил иқтисодиёт ва инновациялар соҳасидаги имкониятлар ҳамда ташқи савдо фаолиятига бўлган таъсири таҳлил этилади. Ўзбекистон 1994 йилдан ЖСТга аъзо бўлиш истагини билдирган ва кейинги йилларда ушбу йўналишда бир қатор институционал ислоҳотлар амалга оширилган. 2017 йилдан кейин жараён жадаллашди. Мамлакат қонунчилик базаси ЖСТ талабларига мувофиқ янгиланмоқда. Хусусан: Ташқи савдони тартибга солувчи қонунлар (экспорт-импорт лицензиялаш, техник регламентлар, санитария қоидалари) қайта кўриб чиқилди; Ўзбекистон Республикасининг Техник тартибга солиш тўғрисидаги Қонуни (2022) янги талабларга мослаштирилди; Интеллектуал мулк ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасида халқаро стандартлар асосида ислоҳотлар киритилди (TRIPS талаблари). Бу ўзгаришлар ЖСТнинг аъзолик мезонларига мос келадиган очиқ ва шаффоф савдо сиёсатини шакллантиришга қаратилган. Кўплаб мамлакатлар тажрибаси шуни кўрсатадики, ЖСТга аъзо бўлиш ички бозорни либераллаштириш ва ташқи бозорларга чиқиш имкониятларини кенгайтиради. Масалан: Выпуск журнала №-23 Часть–2_ Март –2025 141 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Вьетнам ЖСТга аъзо бўлганидан сўнг ташқи савдо ҳажми 2 баробарга ошган ва инвестиция оқими кескин ўсган; Грузия ЖСТ аъзолиги орқали рақобатбардош ички бозорни шакллантиришга эришган; Қозоғистон ЖСТ аъзолиги орқали экспортда техник тўсиқларни қисқартирган ва саноат маҳсулотларини Европа бозорига олиб чиққан. Ушбу тажрибалар Ўзбекистон учун ҳам рақобатбардош муҳитни яратиш, экспортни диверсификация қилиш ва ишлаб чиқаришда халқаро стандартларга ўтишда муҳим сабоқ бўлиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси иқтисодий ислоҳатлар сиёсатини ривожлантира бориб, ўзининг ташқи иқтисодий фаолиятида истиқболли имкониятларини очадиган Жаҳон Савдо Ташкилотига (матн давомида-ЖСТ) аъзо бўлишга фаол интилмоқда. Ҳозирги замонавий шароитда ЖCTга аъзолик - жаҳон иқтисодиёти интеграциялашувига интилаётган ҳар қандай мамлакат учун муҳим қадамдир. Шу билан бирга, мамлакат барқарор ривожланиш, шу жумладан яшил иқтисодиётга ўтиш чораларини кўриб чиқмоқда. Жаҳон иқтисодиётига интеграциялашувнинг замонавий шароитида барқарор ривожланиш ҳар бир мамлакат учун асосий устувор вазифалардан бирига айланмоқда. Ўзбекистоннинг Жаҳон савдо ташкилотига (ЖСТ) аъзо бўлиши иқтисодиёт учун янги истиқболларни, жумладан, ташқи савдо алоқаларини мустаҳкамлаш, халқаро инвестицияларни жалб етиш ва илғор технологияларни жорий этишни очиб беради. Шу билан бирга, глобал барқарор ривожланиш кун тартиби яшил инновациялар ва рақамли технологияларни фаол жорий этишни талаб қилади, бу еса миллий иқтисодиётнинг рақобатбардошлигини оширишнинг муҳим омилига айланмоқда. Ушбу тезисда Ўзбекистоннинг ЖСТга аъзолиги, яшил иқтисодиётни ривожлантириш ва инновацион рақамли ечимларни жорий етиш ўртасидаги муносабатлар кўриб чиқилган. Ушбу икки жараён ўзаро боғлиқ: глобал савдо занжирларига интеграция экологик стандартларга риоя қилишни талаб қила