SHOHRUX MIRZO DAVRIDA DAVLAT BOSHQARUVI

Аннотация

В данной статье анализируется система государственного управления во времена Шахрукха Мирзы. Шахрукх Мирза, сын Амира Темура, правил Хорасаном и Моваруннахром в 15 веке и отличался своей политической стратегией. В статье рассматриваются такие ключевые аспекты, как центральное правительство, местное самоуправление, налоговая политика и культурное развитие. Шахрух Мирза обеспечил стабильность путем централизации государства, работая в сотрудничестве с местными эмирами и губернаторами. Также особо отмечен его вклад в развитие культуры и науки. Данное исследование проливает свет на особенности государственного управления в эпоху Шахрух Мирзы и его историческое значение. Выпуск журнала №-23 Часть–3_ Апрель –2025 357 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT КЛЮЧЕВЫЕ СЛОВА. Государственное управление, Амир Темур, Хорасан, Моваруннахр, политические стратегии, центральное правительство, местное самоуправление, налоговая политика, культурное развитие, историческое значение, история Центральной Азии, система управления. ANNOTATION. This article analyzes the state administration system during the reign of Shahrukh Mirza. Shahrukh Mirza, the son of Amir Temur, ruled Khorasan and Transoxiana in the 15th century and is known for his political strategies. The article examines key aspects such as central government, local government, tax policy, and cultural development. Shahrukh Mirza ensured stability by centralizing the state and working in collaboration with local emirs and governors. His contribution to the development of culture and science is also recognized. This study highlights the specific features of state administration during Shahrukh Mirza's reign and its historical significance. KEYWORDS. State administration, Amir Temur, Khorasan, Transoxiana, political strategies, central government, local government, tax policy, cultural development, historical significance, history of Central Asia, administrative system. Shohrux Mirzo davlatni markazlashgan tarzda boshqargan. U mamlakatni o‘z o‘g‘illari, nevaralari va yaqin qarindoshlari orqali boshqarish tizimini yo‘lga qo‘ygan. Bu esa davlat boshqaruvini mustahkamlashga yordam berdi. Shohrux davrida mahalliy hokimlar va amirlar davlat boshqaruvida muhim ro’l o‘ynagan. Ular o‘z hududlarida Shohruxning siyosatini amalga oshirishda va soliq yig‘ishda mas’ul bo‘lganlar. Shohrux Mirzo davrida madaniyat va ilm-fan rivojlangan. U Xurosonni madaniyat markaziga aylantirishga harakat qilgan. Xirot shahrida ilmiy muassasalar va kutubxonalar tashkil etilgan.Shohrux o‘z davrida davlat ichidagi siyosiy muvozanatni saqlashga intilgan. U raqobatchilarini bartaraf etish va davlat ichidagi nizolarni kamaytirish uchun diplomatik usullarni qo‘llagan. Shohrux Mirzo davlatning moliyaviy barqarorligini ta'minlash uchun soliq siyosatini kuchaytirdi. U soliq yig‘imlarini tartibga solish va adolatli taqsimlashga e'tibor qaratgan Shohrux Mirzo davrida davlat boshqaruvi Amir Temur asos solgan tizimni davom ettirgan, Выпуск журнала №-23 Часть–3_ Апрель –2025 358 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT lekin u o‘zining yondashuvi va siyosiy strategiyalari bilan ajralib turadi. Uning hukmronligi davrida davlat barqarorligi va madaniy rivojlanish o‘zaro bog‘liq bo‘lib, bu davr O‘rta Osiyo tarixida muhim ahamiyatga ega. Shohrux ilm-fan rivojiga alohida e’tibor berdi. Hirot, Samarqand, Buxoro, Mashhad, Sheroz va boshqa shaharlarda ilm-fan keng rivoj topdi. Movarounnahrda Mirzo Ulugʻbek rasadxona barpo etib aniq fanlar rivojlandi; Naqshbandiya ta’limoti yozma meros tarzida shakllandi va shu yoʻnalishda bir qancha asarlar yozildi. Hirot va Sheroz shaharlarida tarixnavislikka katta e’tibor qaratildi. Amir Temur va temuriylar tarixiga oid bir qancha yirik asarlar yaratildi. Temuriylar saltanatida kitobat va miniatyura san’ati yuksaldi. Hirotda Mirzo Boysungʻur va Sherozda Ibrohim Sulton bu sohalarning rivojiga katta hissa qoʻshdilar1. Hirotda bir necha shifoxonalar mavjud bo‘lib, bularning qatorida yana ikkita «Dorushshifo» quriladi. Bu shifoxonalarning bittasi Shohruxning uchinchi xotini Mulkat og‘o (Mulk og‘o) tarafidan, ikkinchisi esa Shohruxning nabirasi Alouddavla (1417—1460) tomonidan qurdirilgan edi. Mulkat og‘o ham Gavharshod begim kabi Hirotda «Dorulhadis» nomli xonaqoh, ikkita hammom, Hirotdan 8 farsax narida, Amudaryoga boradigan yo‘l ustida bitta rabot, Balx shahrida bir madrasa qurdirdi. Shohrux davrida Hirotda qurilgan eng katta yodgorliklardan biri malika Gavharshod begim tarafidan qurdirilgan ulkan madrasa va mazkur madrasa yonida qad ko‘targan xonaqohdir. Bu binolar 1417 yilda boshlanib, 1437 yilda qurib bitkazilgan. Mazkur madrasa va xonaqoh hozirgi kungacha yetib kelgan bo‘lib, xonaqohga uning ayrim o‘g‘illari, Gavharshod begim va boshqa Temuriy shahzodalar va malikalar dafn etilgan. Shohrux Mirzo saroyida xizmat qiluvchi amaldorlar, beklar, sarkardalar o‘z nomlarini abadiylashtirish maqsadida bir qator madaniy va maishiy binolar qurdirishgan. Chunonchi, Hirotning Xiyobon mavzeida Qurbon Shayx, Feruzsh