Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
OʻZBEKISTONDA YOʻQOLIB BORAYOTGAN QUSHLAR VA ULARNI KOʻPAYTIRISH
ULARNI KOʻPAYTIRISH · Talaba:Yaxshiyev Dilxushbek (Shahrisabz davlat pedagogika instituti "Pedagogika" fakulteti) · Ilmiy rahbar: Daminova Fayoza (Shahrisabz davlat pedagogika instituti "Pedagogika" fakulteti)
Современное образование и развитие · 2025
Аннотация
Oʻzbekistonda yoʻqolib borayotgan qushlar ekologik muammolar va inson faoliyati natijasida yuzaga kelgan holatlardan kelib chiqmoqda. Ushbu maqolada Oʻzbekistonda uchraydigan yoʻqolish xavfi ostida boʻlgan qush turlari, ularning biologik xususiyatlari hamda ko‘paytirish usullari tahlil qilinadi. Oʻzbekistonda bu muammolarni hal qilishda ekologik tadqiqotlar va jamiyatning ishtiroki muhim ahamiyatga ega. Kalit soʻzlar:Oʻzbekiston, qushlar,yoʻqolish xavfi ,ekologik muammolar, biologik xususiyatlar,koʻpaytirish usullari,tabiiy muhit,iqlim o'zgarishlari. Oʻzbekistonda qushlar orasida yoʻqolib borayotgan turlar muammosi jiddiy ahamiyatga ega. Ushbu muammo nafaqat biologik xilma-xillikni saqlash, balki tabiatning muvozanatini ta'minlash uchun ham muhimdir. Oʻzbekiston tabiati noyob qush turlari uchun yaxshi sharoitlar yaratgan, ammo inson faoliyati, iqlim o'zgarishi va boshqa omillar sababli ularning soni kamaymoqda.Yo‘qolib borayotgan qushlarning turi juda ham ko‘p bo‘lib bularni oldini olish uchun turli xil landshaftlar tashkil etish kerak.Landshaftlarning o‘zi odam yashaydigan eng asosiy yerni tushiniladi.Qushlarni yo‘qolib borish oldini olish insonlarga juda ham bog'lik ya‘ni o'zlari tllandshaftlar yaratib ularni oldini olish ko‘p hayvonlarning yoki o‘simliklarining oldini olsa bo‘ladi.Ishlar shuni ko‘rsatadiki, o'zbek tabiatidagi qushlar populyatsiyasining kamayishiga asosan shaharlarning kengayishi, tabiiy muhitlarning buzilishi va iqlim o'zgarishlari sabab bo‘lmoqda. Maqola, shuningdek, Выпуск журнала №-24 Часть–1_ Апрель –2025 33 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT qushlarni saqlash va ko‘paytirish uchun qabul qilingan tadbirlar va tashabbuslarni yoritadi. Yoʻqolish sabablari: 1. Habitatning yoʻqolishi: Qushlar uchun tabiiy yashash joylari, masalan, batareyalar, botqoqlar va o'rmonlar kamaymoqda, bu esa ularning yashash imkoniyatlarini cheklaydi. 2. Iqlim o'zgarishlari: Iqlim o'zgarishlari qushlarning migratsiya yo'llariga, oziq-ovqat manbalariga va tuxum qo'yish davrlariga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. 3. Kimyoviy ifloslanish: Pestitsid va boshqa kimyoviy moddalar qushlarning salomatligiga zarar yetkazmoqda va ularning oziq-ovqat zanjirida muammolar tug'dirmoqda. 4. Ov qilish: Qushlarni noqonuniy ov qilish va ularning tuxumlarini yig‘ish ham masalaning bir qismi. Koʻpaytirish usullari: 1. Ishlab chiqilgan startegiyalar: Oʻzbekistonda yoʻqolib borayotgan qushlar turlarini himoya qilish uchun turli tadbirlar, jumladan, muholat va qonuniy cheklovlar joriy qilingan. 2. Reproduktiv dasturlar: Ayrim qushlar turlari uchun maxsus koʻpaytirish dasturlari ishlab chiqilmoqda, bu ishlar hayvonot bog'lari va boshqa ekotizim resurslari orqali amalga oshiriladi. 3. Dasturiy ta'minotlar: Qushlarning ko'payishini ta'minlash uchun reproduktiv sohalarda mutaxassislar va ekologlarning hamkorligi muhimdir. 4. Ommaviy xabardorlik: Uskunalar va muassisalar orqali aholini xilma-xil qushlar haqida xabardor qilish va ularni himoya qilishga chorlash. Koʻp qushlar turlari Oʻzbekistonda yoʻqotilishi xavfi ostida boʻlib, ularni saqlash va ko'paytirish uchun jamoatchilik va davlat organlari birgalikda harakat qilishi zarur. Ekologik muvozanatni saqlash va bioxilma-xillikni saqlab qolish uchun tadbirlar ko'rish juda muhimdir. Qushlarni koʻpaytirish va saqlash uchun quyidagi chora-tadbirlar muhim: Выпуск журнала №-24 Часть–1_ Апрель –2025 34 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT 1. Habitatni muhofaza qilish - qushlar yashaydigan joylarni saqlab qolish va tiklash. 2. Reproduktiv dasturlar - muhofaza qilinayotgan turlar uchun ko'paytirish dasturlarini amalga oshirish. 3. Tadqiqotlar - qushlar populyatsiyasini o'rganish va monitoring qilish orqali ularning holatini tahlil qilish. 4. Ommaviy xabardorlik - aholini qushlar muhofazasining ahamiyati haqida ma'lumot berish. Xulosa qiladigan bo‘lsak,O'zbekistonda turli qushlarning yo‘qolib borishi juda ko‘p kuzatilmoqda, bularning sababi insonlar turli xil yo‘l bilan qushlarni ovlashi, va yo‘qolib borishiga jimgina kuzatib borishyapdi.Oʻzbekistonda yoʻqolib borayotgan qushlarni saqlab qolish va koʻpaytirish uchun kompleks yondashuv zarur, shuningdek, jamoatchilik va davlat organlarining hamkorligi muhimdir. Bu jarayonlar Oʻzbekistonning ekologik muvozanatini saqlashga yordam beradi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va Atrof-Muhitni Muhofaza Qilish Qomitasi. 2020. Qushlar va ularni muhofaza qilish boʻyicha hisobotlar. 2. Abdulloev, A. 2018. "Oʻzbekiston va Markaziy Osiyodagi yoʻqolib borayotgan qush turlari." Ekologiya va tabiiy resurslar jurnal. 3. Jumayev, T. 2019. "Qushlarni koʻpaytirish va muhofaza qilish dasturlari." Bioxilma-xillikni saqlash va boshqarish bo‘yicha ma'lumotnomalar. 4. Yuldashev, A. 2021. "Oʻzbekiston qushlar hayoti." Tabiat va jamiyat: Oʻzbekistonning ekosistemalari. 5. Musiyev, D. 2020. "Iqlim o'zgarishining qushlarga ta'siri." Oʻzbekiston tabiatshunosligi. Выпуск журнала №-24 Часть–1_ Апрель –2025 35
Доказательный фрагмент
«Oʻzbekistonda yoʻqolib borayotgan qushlar ekologik muammolar va inson faoliyati natijasida yuzaga kelgan holatlardan kelib chiqmoqda.»
Образец извлечения
Демо-превьюOʻzbekistonda yoʻqolib borayotgan qushlar ekologik muammolar va inson faoliyati natijasida yuzaga kelgan holatlardan kelib chiqmoqda. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- ekologik muammolar, biologik xususiyatlar, koʻpaytirish usullari, tabiiy muhit, yoʻqolish xavfi, qushlar, Oʻzbekiston, iqlim o'zgarishlari.
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025