MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JARAYONIDA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINI QO’LLASH

Аннотация

Ushbu maqolada maktabgacha va maktab ta’limi tizimida sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini joriy etishning dolzarbligi atroflicha yoritilgan. Bugungi kunda raqamli texnologiyalar hayotimizning deyarli barcha jabhalariga kirib kelayotgan bir paytda, ta’lim tizimi ham bu jarayondan chetda qolmayapti. Xususan, sun’iy intellektni ta’lim sohasiga integratsiya qilish orqali o‘quv jarayonining samaradorligini oshirish, o‘qituvchilar va o‘quvchilarning faoliyatini yengillashtirish, shuningdek, individual yondashuvni ta’minlash imkoniyati yuzaga keladi. Maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining afzallik jihatlari, masalan, o‘quvchilarning qobiliyat va qiziqishlariga moslashtirilgan ta’lim materiallarini taqdim etish, ta’lim jarayonini avtomatlashtirish, bilim darajasini tahlil qilish va baholash kabi imkoniyatlari haqida so‘z yuritiladi. Amaliyotdagi qo‘llanilish holatlari sifatida turli mamlakatlarda allaqachon joriy etilgan sun’iy intellektga asoslangan dasturlar, virtual o‘qituvchilar, ovozli yordamchilar va o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini kuzatuvchi tizimlar misol tariqasida keltiriladi. Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, raqamli ta’lim, maktabgacha ta’lim, boshlang‘ich maktab, personalizatsiya, pedagogika. Annotation: This article provides a comprehensive overview of the relevance of introducing artificial intelligence (AI) technologies into the preschool and school education systems. In today's world, where digital technologies are rapidly penetrating nearly all areas of life, the education system is no exception to this trend. In particular, the integration of artificial intelligence into the field of education Выпуск журнала №-24 Часть–1_Апрел –2025 290 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT creates opportunities to increase the effectiveness of the learning process, ease the workload of both teachers and students, and ensure a more individualized approach to education. The article discusses the advantages of AI technologies, such as the ability to offer educational materials tailored to students' abilities and interests, automate the learning process, and analyze and assess knowledge levels. As examples of real-world implementation, the article refers to AI-based programs already introduced in various countries, including virtual teachers, voice assistants, and systems that monitor students' learning progress artificial intelligence Keywords: artificial intelligence, digital education, preschool education, primary school, personalization, pedagogy XXI asrda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) misli ko‘rilmagan darajada rivojlanib, inson faoliyatining barcha jabhalariga, xususan, ta’lim sohasiga chuqur kirib bormoqda. Bu o‘zgarishlar nafaqat ta’lim berish uslublarini, balki o‘quvchilarning bilim olish jarayonini ham tubdan o‘zgartirmoqda. Ayniqsa, sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari ta’limda yangi davrni boshlab berdi. Ular yordamida ta’lim jarayoni yanada samarali, moslashuvchan va shaxsga yo‘naltirilgan holatga keltirilmoqda. Sun’iy intellekt texnologiyalari o‘quvchilarning bilim darajasini aniqlash, individual o‘quv yo‘nalishlarini shakllantirish, darslarni shaxsiylashtirish, o‘quv dasturlarini avtomatlashtirish, hamda o‘qituvchilarning mehnat yuklamasini kamaytirish imkonini bermoqda. Bu esa, o‘z navbatida, ta’lim sifati va qulayligini oshirishga xizmat qilmoqda. Sun’iy intellekt – bu kompyuter tizimlari va dasturlarining inson aql-idroki, mantiqiy fikrlash, o‘rganish, muammo yechish va qaror qabul qilish kabi murakkab kognitiv vazifalarni bajarishga qodir bo‘lgan texnologiyalar to‘plamidir. Bu texnologiyalar hozirda sanoat, tibbiyot, iqtisodiyot kabi ko‘plab sohalarda muvaffaqiyatli tatbiq etilayotgan bo‘lsa-da, ayniqsa, ta’lim tizimida ularning qo‘llanilishi alohida ahamiyat kasb etmoqda. Выпуск журнала №-24 Часть–1_Апрел –2025 291 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Sun’iy intellekt ta’limda quyidagi yo‘nalishlarda keng qo‘llanilmoqda: Adaptiv o‘quv platformalari – Masalan, Khan Academy, Squirrel AI kabi platformalar o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini tahlil qilib, mos dars materiallarini tavsiya etadi. Bu o‘quvchining shaxsiy ehtiyojlariga mos keladigan ta’lim olishiga xizmat qiladi. Intellektual repetitor tizimlari – Bunday tizimlar o‘quvchining bilim darajasini avtomatik aniqlaydi va unga kerakli mashqlarni taklif etadi. Bilimni tahlil qilish va baholash tizimlari – Sun’iy intellekt vositasida o‘quvchining bilim va ko‘nikmalari chuqur tahlil qilinadi, zaif va kuchli tomonlari aniqlanadi. Bu esa o‘qituvchiga o‘quvchiga individual yondashuv imkonini beradi. Robot-assistentlar yordamida interaktiv darslar – Robotlar yordamida darslarni qiziqarli va jonli tashkil qilish mumkin, bu esa o‘quvchilarda fanlarga nisbatan qiziqishni oshiradi. Individual yondashuv asosida o‘rganish sur’atini belgilash – Har bir o‘quvchi o‘zining o‘rganish tezligiga mos ravishda bilim olishi mumkin. Bu esa ularning o‘zlashtirish jarayoniga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Maktabgacha yoshdagi bolalar uchun sun’i