KURASH TURLARI VA UNI O’QITISH METODIKASI FANINING MAQSADI HAMDA VAZIFALARI

Аннотация

Ushbu ilmiy ishda kurash turlar va uni o‘qitish metodikasining asosiy jihatlar tahlil etiladi. Kurash sporti nafaqat jismoniy tayyorgarlik,balik texnik va taktik ko‘nikmalarni rivojlantirishda ham muhim ahmiyatga ega.o‘qitish metodikasi sportchilarning tash kil etishga yordam beradi.Maqsadimiz kurshning turli turlarni o‘rganish,metodik yondashuvlarini ishlab chiqish va sporchilarini tayyorlash jarayonida nazorat va baholash metodlarini qo‘llashdir. Sport kurashi nazariyasi va usuliyati o‘quv fani sifatida tayyorgarlik va ularda qatnashish, shuningdek trenirovka jarayonini ilmiy- uslubiy ta’minlashni qamrab oladigan ko‘p omilli jarayon sifatida qaraladi. Sport kurashi nazariyasi kurashning har xil turlarida sport tayyorgarligini tashkil etish mazmuni va shaklini belgilab beruvchi umumiy qonuniyatlarni tadqiq qiladi. Sport tayyorgarligi kurashchi trenirovkasi, musobaqalarga va usuliyati kursining asosiy maqsadi talabalarda pedagogik faoliyatda zarur bo‘lgan bilimlar, malaka va ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat. Выпуск журнала №-25 Часть–5_ Май –2025 119 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Kurs vazifalariga sport kurashi tarixi, o‘rgatish usuliyati, sportchilarning texnik, taktik, jismoniy va ruhiy tayyorgarligi usuliyati, ularning trenirovka hamda musobaqa faoliyatini boshqarish kiradi. Mazkur fan kurashchilarning tayyorgarlik va musobaqa faoliyati xususiyatlari, musobaqa nagruzkasini me’yorlash muammolari, sportchilarning texnik va taktik mahorati mezonlari hamda omillari bilan tanishtiradi. Bu bilimlar bo‘lajak trener ishi, shug‘ullanuvchilarni sport toifasi razryad talablarini bajarishga tayyorgarligini samarali amalga oshirish malakasining asosi bo‘lishi lozim. Shug‘ullanuvchilar tayyorgarligining umumiy pedagogik va maxsus vositalari hamda uslublarini o‘z ichiga oladigan sportchilar tayyorgarligi tizimi to‘g‘risida aniq tasavvurga ega bo‘lish katta ahamiyatga ega. Trenirovka mashg‘ulotlarini o‘tkazishda trener jismoniy nagruzka parametrlarini (hajm va shiddatini), dam olish oraliqlarini oqilona qo‘llash, so‘z axboroti, ideomotor va autogen usuliyatlarning turli shakllarini, ko‘rgazmali ta’sir ko‘rsatish vositalaridan foydalanishni bilishi lozim. Mazkur fan dasturi kurashchining ahloqiy-iroda, texnik, taktik va jismoniy tayyorgarligi vositalari hamda uslublari- ni o‘rganishni nazarda tutadi. O‘rgatilayotgan fanning eng muhim masalalaridan biri - bu yillik tsiklning turli davrlarida - tayyorgarlik, musobaqa va o‘tish davrlarida trenirovka jarayonini rejalashtirish mala-kasidir. Kurashchilarning trenirovka mashg‘ulotlari va musobaqa faoliyatini nazorat qilish hamda tahlil etish malakasi ham muhim ahamiyat kasb etadi. Bolalar-o‘smirlar sport maktablari, sportga ixtisoslashgan maktab-internatlar, oliy sport mahorati maktablarida kurashchilar tayyorgarligining tashkiliy-usuliy masalalariga alohida e’tibor qaratiladi, bolalar, o‘smirlar, o‘spirinlar va katta yoshdagi sportchilar bilan ishlashda trenirovka jarayonini tuzish xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Oliy jismoniy tarbiya ma’lumotiga ega bo‘lgan talablarning hozirgi zamon darajasida kasb tayyorgarligida ilmiy-tadqiqot ishlari katta ahamiyatga ega bo‘lmoqda, shuning uchun darslikda kurashchilar musobaqa va trenirovka faoliyatini tadqiq qilish uslublari xamda usuliyatlariga alohida e’tibor qaratiladi. Выпуск журнала №-25 Часть–5_ Май –2025 120 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT “Sport kurashi nazariyasi va usuliyati” fanini o‘rganish yuqori malakali mutaxassislar-bolalar-o‘smirlar sport maktablarida yosh kurashchilar, jismoniy tarbiya jamoalarida katta yoshdagi sportchilar bilan ishlash uchun sport kurashi bo‘yicha trener-o‘qituvchilarni tayyorlashni ko‘zda tutadi. Sport kurashi turlari bo‘yicha bo‘lajak trener-o‘qituvchi jismoniy tarbiya institutida o‘qish davomida tanlangan mutaxassislik bo‘yicha muvaffaqiyatli mehnat qilishga yordam beradigan kasb bilimlari, malaka va ko‘nikmalari tizimini egallashi lozim. O‘qitishning maqsadlari va vazifalari Sport kurashida o‘qitish - bu sport kurashi nazariyasi va uni o‘qitish usuliyati to‘g‘risidagi bilimlar kurashchining asosiy o‘ziga xos musobaqa, hakamlik, pedagogik, tashkiliy faoliyati hisoblangan ko‘nikma va malakalar tizimini shakllantirishga qaratilgan maqsadli tashkil qilingan pedagogik jarayondir. O‘qitish maqsadi shug‘ullanuvchilarda trenerning kasb faoliyati kontseptsiyasini aks ettiruvchi bilimlar tizimini shakllantirishdan iborat. Ushbu kontseptsiya bilimlar va malakalar, ilmiy fikrlash uslublari, shug‘ullanuvchilarda ongli hamda amaliy faoliyatga ijodiy munosabatni tarbiyalashni o‘z ichiga oladi. Sport kurashi nazariyasi va o‘qitish usuliyati o‘quv fanining o‘ziga xos sharoitlari hamda xususiyatlarini aks ettiruvchi umumiy vazifalar quyidagilardan iborat: - sport turi nazariyasi va o‘qitish usuliyati bo‘yicha bilimlarning optimal hajmi, har tomonlamaligi va etarlicha chuqur bo‘lishini ta’minlash; - ijodiy anglash imkoniyatlarini takomillashtirish; - kurashchining umumiy tayyorgarlik mashqlarini bajarish m