OLIY TA'LIMDA PROFESSOR-O‘QITUVCHILARNING ILMIY MATERIALLARINI BOSHQARISH TIZIMI: MOBIL ILOVA YECHIMINING KOMPLEKS TAHLILI VA STRATEGIK AHAMIYATI

Аннотация

Ushbu maqola zamonaviy ta'lim muassasalarida professor- o'qituvchilarning ilmiy-metodik materiallarini boshqarish jarayonlarini raqamlashtirishga bag'ishlangan. Tadqiqotda "AcademicHub UZ" mobil ilovasining professor-o'qituvchilar faoliyatini tashkil etishdagi o'rni va ahamiyati tahlil qilingan. Maqolada quyidagi aspektlar yoritilgan: Professor-o'qituvchilarning materiallar boshqaruvi bilan bog'liq muammolari Mobil ilovaning texnologik arxitekturasi va funksional imkoniyatlari Kalit so'zlar: oliy ta'lim, raqamli ta'lim resurslari, materiallar boshqaruvi, professor-o'qituvchilar, mobil ilova, ta'lim texnologiyalari, ta'limni raqamlashtirish, AcademicHub UZ. Kirish: Muammoning dolzarbigi va ilovaning ixtisosligi Zamonaviy ta'lim ekotizimida raqamli transformatsiya nafaqat talabalarning, balki professor-o'qituvchilarning ish uslubini tubdan o'zgartirmoqda. O'zbekiston oliy ta'lim tizimida 2020-2024 yillarda elektron ta'lim resurslaridan foydalanish 3 baravarga oshganiga qaramay, professor-o'qituvchilarning ilmiy-materiallarini boshqarishda quyidagi tizimiy muammolar kuzatilmoqda: 1. Materiallarning tarqoqligi va tizimsizligi Выпуск журнала №-25 Часть–5_ Май –2025 198 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT o 73% o'qituvchilar ma'ruzalar va didaktik materiallarni 3-5 turli manzilda (shaxsiy kompyuterlar, USB fleshkalar, turli bulutli xizmatlar) saqlaydi (TDIU monitoringi, 2024). o Har bir o'qituvchi o'rtacha 17 soatni materiallarni qidirish va tartibga solishga sarflaydi. 2. Versiyalarni boshqarishdagi qiyinchiliklar o Bir xil fan bo'yicha materiallarning 5-7 versiyasi parallel ravishda ishlatilishi natijasida talabalarda tushunmovchiliklar yuzaga keladi. 3. Hamkorlikning cheklanganligi o Kafedra a'zolari o'rtasida material almashish asosan WhatsApp yoki elektron pochtada amalga oshiriladi, bu esa tizimli nazoratni qiyinlashtiradi. 4. Xavfsizlik xavotirlari o 2023-yilda O'zbekistondagi 3 ta yirik universitetda o'quv materiallarining noqonuniy tarqalishi holatlari qayd etilgan. Aynan shu muammolarga innovatsion yechim sifatida taklif etilayotgan "AcademicHub UZ" mobil ilovasi quyidagi ixtisoslashtirilgan funksiyalarga ega: Fanlararo integratsiyalashgan materiallar bazasi Versiya nazorati va tahrir tarixi Keng qamrovli hamkorlik vositalari Biometrik himoya tizimi Metodologiya Tadqiqot 2023-2024 yillarda uch bosqichda o'tkazildi: 1. Dastlabki tahlil (2023-yil sentyabr-noyabr): o 5 ta yirik universitetning 200 nafar professor-o'qituvchisi bilan so'rovnomalar o 12 nafar ekspert bilan suhbatlar o Xalqaro platformalarning tahlili (Moodle, Canvas) 2. Eksperimental bosqich (2024-yil yanvar-mart): o 50 nafar o'qituvchida ilova prototipini sinovdan o'tkazish Выпуск журнала №-25 Часть–5_ Май –2025 199 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT o Materiallarni topish vaqti, hamkorlik samaradorligi kabi ko'rsatkichlarni o'lchash 3. Solistirma tahlil (2024-yil aprel): o Google Drive, Notion kabi platformalar bilan taqqoslash o Interfeys, versiya nazorati va xavfsizlik jihatlarini baholash Tadqiqotda quyidagi usullar qo'llanildi: Sotsiologik so'rovlar Eksperimental sinovlar Mutaxassislar baholashlari Xalqaro tajribalar bilan solishtirish Ilovaning texnologik arxitekturasi va innovatsion jihatlari 1. Markazlashtirilgan ma'lumotlar bazasining tuzilishi Ilovaning yadro komponentlari: Modullar tizimi: o Ma'ruzalar markazi: PPT, PDF, DOCX formatlarini qo'llab-quvvatlash, avtomatik format o'zgartirish. o Sillabus konstruktori: Mavzu rejalarini yaratish uchun shablonlar, baholash mezonlarini avtomatik hisoblash. o Amaliyotlar banki: Laboratoriya ishlari, virtual eksperimentlar, interaktiv testlar. o Ilmiy arxiv: O'qituvchilarning ilmiy ishlari, dissertatsiya materiallari. Kengaytirilgan metadata tizimi: o Har bir fayl uchun 15 ta parametr (fan nomi, kurs, semestr, kalit so'zlar, DOI raqami, mualliflik huquqi ma'lumotlari). 2. Aqlli qidiruv va tavsiya tizimi Semantik tahlil: o NLP texnologiyasi asosida mazmuniy qidiruv. o O'xshash fanlar bo'yicha materiallarni avtomatik tavsiya qilish. Ko'p kriterialli filtr: o Talab darajasi (bakalavr, magistr) Выпуск журнала №-25 Часть–5_ Май –2025 200 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT o Ta'lim uslubi (an'anaviy, blended, onlayn) o Til parametrlari (o'zbek, rus, ingliz) 3. Kengaytirilgan hamkorlik vositalari Real vaqtda jamoa ishi: o Bir vaqtning o'zida 10+ foydalanuvchi bilan birgalikda tahrirlash. o Izohlar va muhokamalar uchun alohida kanallar. Integratsiyalar: o Universitet LMS tizimlari (Moodle, Sakai) o Video konferensiya platformalari (Zoom, Microsoft Teams) o Ilmiy ma'lumotlar bazalari (Scopus, Web of Science) 4. Xavfsizlik tizimining ierarxiyasi 3 darajali autentifikatsiya: 1. Biometrik kirish (yuzni taniash, barmoq izi) 2. Dinamik parollar (SMS tasdiqlash) 3. Shaxsiy shifrlash kalitlari Ma'lumotlarning himoyasi: o AES-256 shifrlash standarti o Faol foydalanuvchilar uchun maxsus VPN tunnel o Harakatlarning to'liq audit izi Tadqiqot natijalari va tahlili 1. Samaradorlik ko'rsatkichlari Vaqt tejash: o Material