NYUTON XALQALARINING INTERFERENSION MANZARASINI REAL VA VIRTUAL LABORATORIYA SHAROITIDA KUZATISH

Аннотация

В данной работе интерференционная картина колец Ньютона изучается с помощью оптического эксперимента. Кольца Ньютона — это круглые цветные или темные кольца, которые образуются в результате интерференции световых волн. Они возникают, когда свет падает на сферу, расположенную на плоской поверхности. В ходе эксперимента на основе явления интерференции анализируются разности фаз световых волн и возникающая при этом конструктивная и деструктивная интерференция. Выпуск журнала №-26 Часть–2_Май –2025 73 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Также будет рассмотрено значение этого явления в оптических приборах и технологиях, а также его роль в определении плоскостности поверхностей. Ключевые слова: Интерференция, кольца Ньютона, световые волны, оптическая интерференция, полупрозрачная интерференция, монохроматический свет, картина интерференции света, картины интерференции. Annotation: V dannoy rabote interference kartina kolets Newtona izuchaetsya s pomoshchyu opticheskogo experimenta. Newton's coils are round colored or dark coils, which form and result in the interference of world waves. Oni voznikayut, kogda svet padaet na sferu, located on a flat surface. V hode experimenta na osnove yavleniya interferencesii analiziruyutsya raznosti faz svetovykh voln i voznikayushchaya pri etom konstruktivnaya i destruktivnaya interference. It will also show the meaning of its appearance and optical equipment and technology, as well as its role and definition of surface flatness. Keywords: Interference, Newton's rings, light waves, Optical interference, Translucent interference, Monochromatic light, Light interference pattern, interference patterns. Kirish. Nyuton halqalari – bu yorug‘lik to‘lqinlarining interferensiyasi natijasida hosil bo‘ladigan konsentrik halqalardir. Ular sferik linzaning tekis shisha plastinkaga qo‘yilishi natijasida hosil bo‘ladi. Bu holatda linza va plastinka orasidagi havo qatlami turli qalinlikda bo‘ladi, natijada yorug‘lik nurlarining konstruktiv va destruktiv interferensiyasi yuz beradi. Tajribada monoxromatik yorug‘lik manbai ishlatilganda halqalar aniq va ravshan ko‘rinadi. Interferensiya naqshlari havo qatlamining qalinligi va yorug‘lik to‘lqin uzunligiga bog‘liq bo‘lib, ular orqali linzaning egri yuzasi yoki yorug‘likning fazaviy xossalari o‘rganiladi. Ushbu hodisa optik asboblarni sozlash, nazorat qilish va linzalarni sinashda keng qo‘llaniladi. Nazariy qismi Interferensiya – bu ikki yoki undan ortiq yorug‘lik to‘lqinlarining ustma-ust tushib, kuchayishi yoki so‘nishidir. Bu hodisa faqat bir xil chastotali va doimiy faza farqiga ega bo‘lgan koherent to‘lqinlar o‘rtasida sodir bo‘lad. Выпуск журнала №-26 Часть–2_Май –2025 74 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Yorug‘lik interferensiyasi. Ikki yoki undan ortiq koherensli nur nurlari to‘lqinchasiga qo‘shilganida natijada hosil boʻladigan yorqin-va-zichlik oʻzgarishi interferensiya deb ataladi. Nyuton halkalari mexanizmi. Tekis shisha (yuzasi A) ustiga kichik konkav shisha segmenti (yuzasi B) qo‘yilganda A va B orasida havo yupqaligi hosil boʻladi. Markazda havo yupqaligi deyarli nol, radial masofa r ortgan sari yupqaligicha t(r) ortadi. Agar lampadan chiqqan yorug‘lik kichik bosqichliklar orasiga kirib, ham yuqoridan, ham pastdan aks etsa, bu ikkita aks silliq yuzalardan qaytib chiqqach, yo‘llar farqi bo‘yicha interferensiya hosil qiladi. Kogerent yorug‘lik to‘lqinlari bir manba tomonidan chiqariladigan to‘lqinni ikki qismga bo‘lish (aks ettirish yoki sinishi yordamida) hosil bo‘lishi mumkin. Agar bu ikki to‘lqin turli xil optik yo‘llardan o‘tib, to‘lqin uzunligi bilan taqqoslanadigan yo‘l farqiga ega bo‘lsa va keyin bir-birining ustiga tushsa, interferentsiya kuzatiladi. Bu ishda ikkita yorug‘lik to‘lqinining interferensiyasi kuzatiladi: 1) - linzaning qavariq sferik yuzasi bilan nozik havo bo‘shlig‘i chegarasidan aks ettirilgan to‘lqin va 2) - havo bo‘shlig‘i chegarasidan aks ettirilgan to‘lqin. linzalar bilan aloqa qiladigan shisha plastinkaning tekis yuzasi (2-rasm). 1-rasm - "Nyuton halqasi" yig‘ilishidagi nurlar yo‘li. Выпуск журнала №-26 Часть–2_Май –2025 75 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Real laboratoriya sharoitida kuzatish. Uskunalar: Lokatel optik stolcha: rezina oyoqlari bo‘lgan stend. Konkav konveks lampa: radiusi R ma’lum bo‘lgan konveks-konveks yoki konveks-plan disk. Monoxromatik yorug‘lik manbai: Na lampa (λ≈589 nm) yoki LED (λ belgilangan) – koherensiya uzunligi yetarli bo‘lsin. Mikroskop yoki madetchizm (masofani o‘lchash uchun).Oyna yoki yarim-ko‘zguga qarshi holatda lampa. Montaj va sozlash. Tekis shisha va konkav shisha segmentini bir-biriga yumshoq qilib qo‘ying. Monoxromatik lampani vertikal yoki yarim-ko‘zgulik qilib o‘rnatib, optik o‘q boʻyicha tepaga qarating. Pastki plataning ostiga yaqin masofada kamerali mikroskopni joylang. Kuzatuv. Optimal joylashuv uchun lampadan chiqqan nur vertikal holatda pastki interfeysga tekis tushishi kerak. Mikroskop orqali interfeysda hosil boʻlgan halqalarni kuzating. Har bir halka radiusini