MARKAZIY OSIYO GEOSIYOSIY MUVOZANATIDA O'ZBEKISTONNING ROLI VA YANGI DUNYO TARTIBI: KO'P QUTBLI GEOSIYOSAT SARI YO'L

Аннотация

Mazkur maqolada Markaziy Osiyo mintaqasidagi geosiyosiy jarayonlar va O‘zbekistonning bu jarayonlardagi o‘rni tahlil qilinadi. O‘zbekistonning strategik joylashuvi, iqtisodiy va siyosiy mustaqilligi, shuningdek, uning xalqaro siyosatda qo‘lga kiritgan muvaffaqiyatlari bu hududda yangi geosiyosiy muvozanatning shakllanishiga yordam bermoqda. O‘zbekistonning tashqi siyosatida ko‘p qutbli yondashuvning asosiy prinsiplari va uning amaliyotga tatbiqi ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston, mintaqadagi asosiy o‘yinchilardan biri sifatida, geosiyosiy mustaqillik va xususiyati bilan ko‘p qutbli dunyo tizimi bilan o‘zaro bog‘lanishning yangi yo‘llarini izlamoqda. O‘zbekistonning tashqi siyosati, shu jumladan, xalqaro xavfsizlikni mustahkamlash, iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish, va mintaqaviy integratsiya masalalari muhim o‘rin tutadi. Kalit so‘zlar: mintaqa, undagi davlatlar va ular o‘rtasidagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy aloqalar. Maqolaning maqsadi.Maqolaning maqsadi – O‘zbekistonning Markaziy Osiyo mintaqasidagi geosiyosiy muvozanatdagi o‘rni va yangi dunyo tartibi, ayniqsa ko‘p qutbli geosiyosatga qadam qo‘yishdagi roli haqida chuqur tahlil berishdir. Shuningdek, O‘zbekistonning tashqi siyosatidagi ko‘p qutb tizimiga bo‘lgan yondashuvining uning xalqaro maydondagi mavqeini qanday mustahkamlashiga oid tavsiyalarni taqdim etishdir. Metodologiya:Maqolada mintaqaviy va global geosiyosiy jarayonlar tahlil qilinadi. O‘zbekistonning tashqi siyosati, mintaqaviy xavfsizlik va iqtisodiy hamkorlik Выпуск журнала №-26 Часть–3_ Май –2025 346 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT masalalari bo‘yicha akademik manbalar, davlatning rasmiy siyosatlari, shuningdek, xalqaro tashkilotlar va ekspertlarning fikrlari asosida tahliliy metodlardan foydalaniladi. Kutilgan natijalar:Ushbu maqola O‘zbekistonning Markaziy Osiyo geosiyosiy muvozanatidagi strategik rolini va yangi dunyo tartibidagi o‘rnini aniqlashga xizmat qiladi. Shuningdek, ko‘p qutbli dunyo tizimida O‘zbekistonning yondashuvlarini, mintaqadagi xavfsizlikni mustahkamlash va iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirishdagi rolini taqdim etadi. Markaziy Osiyo mintaqasi tarixan strategik ahamiyatga ega hudud bo‘lib, u bir qator xalqaro siyosiy va iqtisodiy jarayonlarning markazida joylashgan. Ushbu mintaqa Rossiya, Xitoy, Hindiston va boshqa o‘yinchilar o‘rtasida geosiyosiy raqobat va hamkorlikning muhim nuqtasiga aylangan. O‘zbekiston, o‘zining strategik joylashuvi, siyosiy mustaqilligi va iqtisodiy imkoniyatlari bilan mintaqada va dunyo miqyosida muhim rol o‘ynamoqda. So‘nggi yillarda, O‘zbekistonning tashqi siyosatidagi o‘zgarishlar va ko‘p qutbli yondashuvni tanlashi, uning mintaqaviy va global xavfsizlik tizimidagi o‘rnini yanada mustahkamladi. Yangi dunyo tartibi va ko‘p qutbli geosiyosatga o'tish jarayoni global miqyosda muhim o‘zgarishlarga olib kelmoqda. Ushbu maqolada O‘zbekistonning Markaziy Osiyo geosiyosiy muvozanatidagi roli va ko‘p qutbli geosiyosat sari yo‘li tahlil qilinadi. O‘zbekistonning tashqi siyosatidagi asosiy yo‘nalishlar, uning iqtisodiy va siyosiy o‘zgarishlari hamda yangi dunyo tartibidagi strategik yo‘llar haqida so‘z yuritiladi. O‘zbekistonning Markaziy Osiyo regionidagi strategik o‘rni va uning geosiyosiy muvozanatdagi roli bugungi kunda juda muhim ahamiyatga ega. Yangi dunyo tartibi va ko‘p qutbli geosiyosatning shakllanishi O‘zbekistonni yirik geosiyosiy o‘yinchilar orasida mustahkam o‘rin egallashga undamoqda. O‘zbekistonning tashqi siyosati mintaqada barqarorlikni ta'minlash, iqtisodiy hamkorlikni kuchaytirish va terrorizm, narkotik savdosi kabi xavf-xatarlarga qarshi kurashishda muhim rol o‘ynaydi. O‘zbekistonning turli xalqaro tashkilotlar bilan hamkorligi, jumladan, BMT, SHHT, CICA kabi tashkilotlarga a’zolik, mamlakatning dunyo sahnasidagi o‘rnini mustahkamlaydi. Ko‘p qutbli dunyo tizimi, bir nechta qudratli davlatlar tomonidan boshqariladigan global arxitektura o‘rnatilishi bilan bog‘liq bo‘lib, O‘zbekistonning Выпуск журнала №-26 Часть–3_ Май –2025 347 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT tashqi siyosati mintaqaviy integratsiya va ko‘p tomonlama diplomatiyaga asoslangan. Shu bilan birga, mamlakat Xitoy, Rossiya, AQSH kabi davlatlar bilan o‘zaro manfaatli munosabatlar o‘rnatishni davom ettirmoqda. Bu esa O‘zbekistonning Markaziy Osiyo va undan tashqarida ta'sirini yanada oshiradi. O‘zbekistonning geosiyosiy roli yangi dunyo tartibida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, u Markaziy Osiyodagi asosiy o‘yinchiga aylanishi mumkin. Tashqi siyosatda yangicha yondashuvlar, mintaqaviy hamkorlikni kengaytirish va iqtisodiy aloqalarni mustahkamlash orqali O‘zbekiston ko‘p qutbli geosiyosatga o‘z hissasini qo‘shishi kutilmoqda. Nazariy qism 1. Geosiyosat va ko‘p qutbli dunyo tizimi.Geosiyosat – bu davlatlar va mintaqalar o‘rtasidagi siyosiy, iqtisodiy, va harbiy aloqalar orqali geograflik hududlar, resurslar va xavfsizlik masalalarini tahlil qiluvchi fan sohasidir. Geosiyosat, ayniqsa, Markaziy Osiyo kabi strategik hududlarda siyosiy raqobat va hamkorlikni shakllantiradi. Ko‘