К содержанию
РецензированоRU2025

YORUG'LIKNING AKS ETTIRILGAN VA O'TADIGAN YORUG'LIKDAGI DIELEKTRIKGA TUSHISH BURCHAGIGA QARAB QUTBLANISH DARAJASINI ANIQLASH

QUTBLANISH DARAJASINI ANIQLASH · Boltayeva Muslima Abdurasul qizi

Современное образование и развитие · 2025

Аннотация

В данной тезисной работе исследовано поведение световых волн при падении на диэлектрическую поверхность под разными углами. Проанализировано изменение степени поляризации отражённого и преломлённого света в зависимости от угла падения. Экспериментально подтверждено, что при угле Брюстера отражённый свет полностью поляризуется. Полученные результаты могут быть полезны при проектировании оптических устройств, использующих поляризованный свет. Ключевые слова: поляризация света, поляриметр, диэлектрическая среда, угол падения, угол Брюстера, отражение, преломление, волновая оптика. Выпуск журнала №-26 Часть–5_ Май –2025 136 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Anotation:This thesis investigates the behavior of light waves incident on a dielectric surface at various angles. The study focuses on how the polarization degree of reflected and refracted light changes depending on the angle of incidence. It is experimentally confirmed that at Brewster's angle, the reflected light becomes fully polarized. The results can be applied in the design of optical devices that utilize polarized light. Keywords: light polarization, polarimeter, dielectric medium, angle of incidence, Brewster angle, reflection, refraction, wave optics. Kirish: Optik faol deb ataladigan ba’zi moddalar ular orqali o‘tadigan chiziqli qutblangan yorug‘likning qutblanish tekisligining aylanishini keltirib chiqarish qobiliyatiga ega. Bularga kristall jismlar (kvars, kinobar), sof suyuqliklar (skipidar, nikotin) va optik faol moddalarning faol bo‘lmagan erituvchilardagi eritmalari (shakar,tartarik kislota va boshqalarning suvli eritmalari) kiradi. Moddaning qutblanish tekisligini soat yo‘nalishi bo‘yicha aylantirganda (yorug‘lik nuriga qaraydigan kuzatuvchi uchun) o‘ngga aylanish va qutblanish tekisligi teskari yo‘nalishda aylanganda chap aylanish o‘rtasida farqlanadi. Kimyoviy toza moddada qutblanish tekisligining burilish burchagi qatlam qalinligiga mutanosib l: 𝜑 = 𝛼 · 𝑙 Proporsionallik omili α aylanish konstantasi yoki aylanish quvvati deb ataladi. 𝜑 = [𝛼] · 𝑙 · 𝑐 (Biot qonuni) Bu yerda: φ — qutblanish tekisligining burilish burchagi α — aylanish doimiyligi (aylanish konstantasi) l — yorugʻlikning modda ichida bosib oʻtgan yoʻl uzunligi (cm) c — eritmaning molyar konsentratsiyasi (mol/L) Выпуск журнала №-26 Часть–5_ Май –2025 137 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Kerakli jihozlar:Polarametr,goniometr, linzalar, optik skameyka, yoritgich, baholovchilar, fotodetektor, simlar to‘plamiga ega multimetr, polarizator, analizator,aylanuvchi stol. Polarizatsiya tekisligining aylanish nazariyasi Frenel tomonidan ishlab chiqilgan. Выпуск журнала №-26 Часть–5_ Май –2025 138 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Polarizatsiya tekisligining aylanishini optik faol moddaning qatlamini kesishgan polarizator va analizator orasiga qo‘yish orqali kuzatish mumkin.Shu bilan birga , monoxromatik yorug‘likda ko‘rish maydoni yorqinlashadi. Ushbu usul kvarts plastinka polarimetrida qo‘llaniladi, unda sozlama to‘liq qorong‘ilik uchun emas, balki ko‘rish maydonining ikki yoki undan ortiq qismini bir xilda yoritish uchun. Polarizator va analizatorga qo‘shimcha ravishda, polarizatorga nisbatan yo‘naltirilgan, bu ishda qo‘llaniladigan polarimetrning optik sxemasiga kichik qalinlikdagi yarim to‘lqinli kvarts plitasi kiritilgan. shunday qilib u polarizatordan o‘tgan nurlarning qutblanish tekisligini kichik 2a burchak ostida aylantiradi. Kvars plitasi shunday kesilganki, u okulyar orqali kuzatilgan ko‘rish maydonining faqat o‘rta qismini qoplaydi. Ko‘rish maydonining lateral qismlari faqat polarizator orqali o‘tadigan yorug‘lik bilan yoritiladi. Shunday qilib, ko‘rish maydoni uch qismga bo‘linadi. Agar polarizator (OP) va kvars plitasidan (OS) chiqadigan tekis qutblangan yorug‘likning intensivlik vektorlarining tebranishlari analizator (OA) o‘qiga nisbatan simmetrik joylashgan bo‘lsa, u holda ko‘rish maydoni mos ravishda bir xilda yoritilgan bo‘ladi. Ushbu holat quyidagi rasmda tasvirlangan. Выпуск журнала №-26 Часть–5_ Май –2025 139 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Xulosa: O‘tkazilgan tadqiqotlar asosida yorug‘likning dielektrik sirtiga tushish burchagiga bog‘liq holda qutblanish darajasi qanday o‘zgarishi aniqlandi. Nazariy tahlillar va tajriba natijalari ko‘rsatdiki, tushish burchagi ortgan sari aks ettirilgan yorug‘lik to‘lqini kuchliroq qutblanishga ega bo‘ladi. Ayniqsa, Brewster burchagida bu qutblanish maksimal darajaga yetadi va aks ettirilgan nur deyarli to‘liq qutblanadi. Shuningdek, sinayotgan yorug‘likning ham qisman qutblanishi kuzatildi, lekin u hech qachon to‘liq bo‘lmaydi. Ushbu hodisa yorug‘likning to‘lqin xossalarini chuqur anglashga, optik muhitlar bilan o‘zaro ta’sirini tahlil qilishga imkon beradi. Natijalar zamonaviy optik qurilmalarda, masalan, ko‘zoynak filtrlari, lazer tizimlari va fotoelektr qurilmalarda yorug‘likni boshqarish, keraksiz aksni kamaytirish va yorug‘lik oqimini aniq yo‘naltirish kabi sohalarda muhim amaliy ahamiyatga ega. Umuman olganda, ushbu ish yoru

Доказательный фрагмент

«В данной тезисной работе исследовано поведение световых волн при падении на диэлектрическую поверхность под разными углами.»

Образец извлечения

Демо-превью

В данной тезисной работе исследовано поведение световых волн при падении на диэлектрическую поверхность под разными углами. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
light polarization, polarimeter, dielectric medium, angle of, dielektrik muhit, sinish, Brewster burchagi, toʻlqin optikasi., aks ettirish, tushish burchagi, yorugʻlik qutblanishi, polarimetr
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники