O’TKIR BRONXIT KASALLIGIDA TO’QIMALARNING GISTOLOGIK O’ZGARISHLARI VA ULARNING DIAGNOSTIK AHAMIYATI.

Аннотация

Ushbu maqolada o‘tkir bronxit kasalligida bronxial shilliq qavat va boshqa to‘qimalarda kuzatiladigan gistologik o‘zgarishlar hamda ularning tashxis jarayonidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, patologik jarayonlarning bemorda kuzatiladigan klinik belgilar bilan uzviy bog‘liqligi ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari shifokorlar uchun tashxis qo‘yish va davolash strategiyasini belgilashda muhim ahamiyat kasb etadi. Kalit so’zlar: o’tkir bronxit, bronxial shilliq qavat, gistologik o’zgarishlar, diagnostik ahamiyatlar. Xodjaeva Muqaddasxon Satti-Muxammatovna O’qtuvchi Andijan branch of Kokand University Tel:+998 93 691 07 25 Email: usmalievaaa21@gmail.com Annotation: this article analyzes the histological changes observed in the bronchial mucosa and other tissues in acute bronchitis and their importance in the diagnostic process. It is also considered that pathological processes are inextricably linked with the clinical signs observed in the patient. The results of the study are instrumental in establishing diagnostic and therapeutic strategies for physicians. Keywords: acute bronchitis, bronchial mucosa, histological changes, diagnostic significance. Kirish: O‘tkir bronxit – bu bronxlarning shilliq qavati yallig‘lanishi bilan kechadigan kasallik bo‘lib, odatda virusli yoki bakterial infeksiya natijasida rivojlanadi. Bu kasallik bronxlarning ichki yuzasini shishiradi, ko‘p miqdorda shilliq ajralishiga va yo‘tal bilan namoyon bo‘ladigan simptomlarga sabab bo‘ladi. 1. Virusli infeksiyalar (gripp, paragripp, adenovirus, koronavirus, RSV va boshqalar) – o‘tkir bronxit holatlarining 85–90% ini tashkil qiladi. 2. Bakterial infeksiyalar (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae va boshqalar) – kamroq uchraydi. 3. Kimyoviy va fizik omillar (chang, tutun, toksik gazlar, allergenlar) – bronxlarning shilliq qavatini shikastlab, ikkilamchi yallig‘lanishga olib kelishi mumkin. 4. Chekish – tamaki tutuni bronxlarni qo‘zg‘atib, surunkali yoki o‘tkir bronxit rivojlanishiga sabab bo‘ladi. 5. Immunitetning pasayishi – sovqotish, charchash, stress yoki surunkali kasalliklar fonida kuzatiladi. Klinik belgilari: Yo‘tal – dastlab quruq, keyin esa balg‘amli bo‘ladi. Balg‘am ajralishi – shaffof, sariq yoki yashil tusda bo‘lishi mumkin. Haroratning ko‘tarilishi – odatda 37,5–38,5°C, ba’zan undan yuqori. 11 ` Ko‘krakda og‘riq yoki noqulaylik – ayniqsa chuqur nafas olganda yoki yo‘tal paytida seziladi. Nafas qisilishi – bronxlar shishganida yoki shilliq bilan to‘lganda kuzatiladi. Hushtakli nafas – bronxlarning torayishi yoki shilliq bilan to‘lishi natijasida yuzaga keladi. Bosh og‘rig‘i, holsizlik va charchoq – organizmning umumiy yallig‘lanishga bergan reaktsiyasi. Tashxis qo‘yish usullari: Shifokor ko‘rigi – stetoskop bilan nafas olish tovushlarini tinglash. Laborator tahlillar – qon tahlili (yallig‘lanish belgilari bor-yo‘qligini aniqlash uchun). Balg‘am tahlili – bakterial infeksiya mavjudligini tekshirish uchun. Rentgen – pnevmoniyani istisno qilish yoki og‘ir holatlarda bronxlarning holatini baholash uchun. Davolash usullari: Virusli bronxitda – ko‘proq simptomatik davolash qo‘llanadi (isitma tushiruvchi vositalar, ko‘p suyuqlik ichish, dam olish). Bakterial bronxitda – shifokor antibiotiklar buyurishi mumkin. Yo‘talni yengillashtirish uchun – balg‘am chiqaruvchi dorilar va inhalatsiyalar tavsiya etiladi. Og‘ir hollarda – bronxlarni kengaytiruvchi dorilar yoki kislorod terapiyasi kerak bo‘lishi mumkin. Asoratlari: O‘tkir bronxit odatda 7–14 kun ichida o‘tib ketadi, lekin noto‘g‘ri davolansa, quyidagi asoratlar rivojlanishi mumkin: Surunkali bronxit (agar kasallik uzoq davom etsa yoki tez-tez qaytalansa). Bronxopnevmoniya (infeksiya bronxlardan o‘pkaga o‘tishi). Bronxial obstruksiya (bronxlarning torayishi va nafas olishning qiyinlashishi). Profilaktika (oldini olish): Sovuq va shamollashdan saqlanish. Qo‘llarni tez-tez yuvish va gigiyenaga rioya qilish. Gripp va pnevmoniyaga qarshi emlanish. Chekishni tashlash va changli yoki ifloslangan muhitdan saqlanish. Immunitetni mustahkamlash (sog‘lom ovqatlanish, sport bilan shug‘ullanish). O‘tkir bronxit odatda jiddiy kasallik hisoblanmasa ham, uning simptomlariga beparvo qarash asoratlar rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun o‘z vaqtida davolanish va profilaktika choralariga rioya qilish muhim. O‘tkir bronxit bronxial shilliq qavatining yallig‘lanishi bo‘lib, u ko‘pincha respirator infeksiyalar, allergik reaksiyalar va kimyoviy yoki fizik omillar ta‘sirida yuzaga keladi. Gistologik tekshiruv mazkur kasallikni aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Epiteliy qavatdagi o’zgarishlar: Epiteliy hujayralarining deskvamasiyasi — bu jarayonda epiteliya hujayralari qisman yoki to‘liq to‘kiladi va bu himoya funksiyasining buzilishiga sabab bo‘ladi. (qavatining to‘kilishi): Yallig‘lanish jarayonining zo‘rayishi natijasida silindrsimon epiteliyning ayrim joylari shilliq qavatdan ajralib tushadi. 12 ` Bu jarayon bronxlarning himo