К содержанию
РецензированоRU2025

GNOSEOLOGIYA — BILISHNI OʻRGANUVCHI FALSAFA SOHASI

MAQOLA LOYIHASI (Namangan davlat pedagogika instituti)

Современное образование и развитие · 2025

Аннотация

Oʻzbek tilida: Ushbu maqolada gnoseologiya fanining asosiy tushunchalari, bilish jarayonining bosqichlari, bilim manbalari, bilimning strukturasi hamda haqiqat muammosi tahlil qilinadi. Shuningdek, gnoseologiyaning amaliy ahamiyati va asosiy yoʻnalishlari yoritiladi. Rus tilida: В данной статье рассматриваются основные понятия гносеологии, этапы процесса познания, источники и структура знания, а также проблема истины. Также освещается практическое значение и основные направления гносеологии. Ingliz tilida: This article explores the key concepts of gnoseology, the stages of the cognition process, sources and structure of knowledge, and the problem of truth. It also highlights the practical significance and main directions of gnoseology. Kalit so‘zlar Oʻzbek tilida: Gnoseologiya, bilish, bilim manbalari, haqiqat, empirizm, ratsionalizm, krititsizm, intuitsionizm. Rus tilida: Гносеология, познание, источники знания, истина, эмпиризм, рационализм, критицизм, интуиционизм. Ingliz tilida: Gnoseology, cognition, sources of knowledge, truth, empiricism, rationalism, criticism, intuitionism. Maqola matni Asosiy masalalar 1. Bilish jarayoni: Bilish — bu inson tafakkuri orqali borliqni aks ettirish jarayonidir. U sezgi va tafakkur orqali amalga oshadi. Выпуск журнала №-26 Часть–7_ Май –2025 373 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT 2. Bilim manbalari: Bilim asosan sezgi tajribasi va aql bilan tushunish orqali olinadi. Shu bois empirizm va ratsionalizm bu borada asosiy yo‘nalishlar hisoblanadi. 3. Bilimning strukturasi: Bilim tushunchalar, hukmlar va xulosalardan tashkil topadi. Bu elementlar birgalikda mantiqiy tizimni tashkil etadi. 4. Haqiqat muammosi: Haqiqat — bu bilimning obyektiv haqiqatga mos kelishidir. Subyektivlik va obyektivlik o‘rtasidagi tafovut bu masalada muhim ahamiyatga ega. 5. Bilimning chegaralari: Inson bilimining imkoniyatlari cheklangan bo‘lib, gnoseologiya bu chegaralarni aniqlashga harakat qiladi. Asosiy yoʻnalishlar Empirizm: Bilim faqat tajriba asosida olinadi, deb hisoblaydi. Vakillari: J. Lokk, D. Yyom. Ratsionalizm: Bilim aql va tafakkur orqali olinadi, deb hisoblaydi. Vakillari: R. Dekart, B. Spinoza. Krititsizm: Imkoniyatlar va bilim chegarasini tahlil qiladi. Vakili: I. Kant. Intuitsionizm: Bilim to‘g‘ridan-to‘g‘ri intuitiv idrok orqali olinadi, deb hisoblaydi. Amaliy ahamiyati Gnoseologiya fanining amaliy ahamiyati shundaki, u inson tafakkuri va bilim olish jarayonini chuqur tushunishga yordam beradi. Bu esa taʼlim, ilm-fan va texnologiya sohalarida muhim ahamiyat kasb etadi. Xulosa Xulosa qilib aytganda, gnoseologiya falsafaning eng muhim bo‘limlaridan biri hisoblanadi. U bilimning mohiyati, shakllanishi va haqiqatga mosligini o‘rganadi. Bilimning ishonchliligi va asoslanganligi aynan gnoseologik tahlil orqali aniqlanadi. Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 1. Karimov I.A. “Yuksak maʼnaviyat – yengilmas kuch”. 2. G‘afurov R. “Falsafa asoslari”. 3. Toirov N. “Bilim nazariyasi”. Выпуск журнала №-26 Часть–7_ Май –2025 374 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT 4. Kant I. “Sof aql tanqidi”. 5. Platon. “Davlat”. 6. Arastu. “Metafizika”. 7. Dekart R. “Fikrlayman, demak, mavjudman”. 8. Lokk J. “Inson aqli haqida tajribalar”. 9. Spinoza B. “Etika”. 10. Yyom D. “Inson tabiati haqida”. Выпуск журнала №-26 Часть–7_ Май –2025 375

Доказательный фрагмент

«Oʻzbek tilida: Ushbu maqolada gnoseologiya fanining asosiy tushunchalari, bilish jarayonining bosqichlari, bilim manbalari, bilimning strukturasi hamda haqiqat muammosi tahlil qilinadi.»

Образец извлечения

Демо-превью

Oʻzbek tilida: Ushbu maqolada gnoseologiya fanining asosiy tushunchalari, bilish jarayonining bosqichlari, bilim manbalari, bilimning strukturasi hamda haqiqat muammosi tahlil qilinadi. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
интуиционизм., познание, истина, источники знания, эмпиризм, рационализм, Гносеология, критицизм
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники