ISLOM DINI PAYDO BO`LISHI VA UNING TA'LIMOTI

Аннотация

В данной статье рассматриваются возникновение ислама, его учение, жизнь Пророка Мухаммада (мир ему и благословение), а также Выпуск журнала №-26 Часть–8_ Май –2025 241 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT социально-экономические, культурные и этические аспекты ислама. Подробно обсуждаются исторические периоды ислама, а именно мекканский и мединский периоды, а также процесс получения откровений Пророком. В статье также анализируются различные религиозные направления ислама, такие как суннизм и шиизм, а также их роль и влияние на общество. Рассматриваются все аспекты ислама, подчеркивая его уникальное культурное и религиозное воздействие, а также влияние на духовность, моральные ценности и общественные отношения. Ключевые слова: Ислам, Мухаммад (s.a.v), откровение, социально- экономические условия, мединский период, мекканский период, учение ислама, суннизм, шиизм, культура, этика. Kirish. Islom dini – insoniyat tarixidagi eng katta va muhim dinlardan biri bo‘lib, o‘ziga xos ma'naviy va ijtimoiy ta'siri bilan jamiyatlarga katta ta'sir ko‘rsatgan. Uning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, avvalo, Muhammad (s.a.v.) payg‘ambarning hayoti va uning ta'limotlari bilan chambarchas bog‘liqdir. Islom dini islomiy axloq, adolat, tenglik va inson huquqlariga katta ahamiyat beradi. Uning ta'limotlari jamiyatda barqarorlikni ta'minlash, insonlar o‘rtasidagi munosabatlarni yaxshilash va ma'naviy rivojlanishga erishishga yo‘naltirilgan. Shu bilan birga, Islomning paydo bo‘lgan davri, ya'ni Makka va Madina davrlari, musulmonlar uchun katta ahamiyatga ega. Bu maqolada biz, Islom dinning asosiy ta'limotlari va o‘ziga xos jihatlarini, Muhammad payg‘ambarning hayoti, vahiyning nozil bo‘lishi va boshqa muhim tarixiy bosqichlar haqida to‘liq ma'lumot bermoqchimiz. Islom dini va ta'limoti. Islom dini VII asrda arabiston yarim orolida Muhammad (s.a.v.) tomonidan asos solingan. Muhammad (s.a.v.) payg‘ambar bo‘lishidan oldin, Makka shahrida savdogar sifatida faoliyat yuritgan. Islomning paydo bo‘lishi davrida, arabistonliklar orasida ko‘plab diniy, axloqiy va ijtimoiy muammolar mavjud edi. Ularning aksariyati shirk (xudoga sherik qo‘yish) va adolatsizlikka, inson huquqlarining poymol bo‘lishiga oid edi. Muhammad (s.a.v.) ning Islomni targ‘ib qilishi bu muammolarga yechim sifatida, adolat, tenglik va yaxshilikka da’vat etgan. Выпуск журнала №-26 Часть–8_ Май –2025 242 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Islom dini shaxsiy va jamoat hayotida yuksak ma'naviyat va axloqiy qadriyatlarni, jamiyatda o‘zaro yordam va hurmatni targ‘ib qiladi. Islomning ijtimoiy-iqtisodiy shart-sharoitlari. Islom dini tarqalgan paytda arabiston ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlari juda past darajada edi. Makkada boylar va kambag‘allar orasidagi tafovut katta bo‘lgan, ayniqsa, savdogarlik va qul savdosi keng tarqalgan edi. Muhammad (s.a.v.) ning kelishi bu tizimga qarshi bo‘lib, u ijtimoiy tenglikni va adolatni ta’minlashga intildi. Islom dini odamlarning haq-huquqlarini, ayniqsa, ayollar, bolalar va qullarning huquqlarini himoya qilishni o‘zining asosiy maqsadi deb belgiladi. Buning natijasida, Islom jamiyatida qullikka qarshi harakatlar kuchaydi, ayollarni teng huquqli shaxs sifatida ko‘rsatishning iloji bo‘ldi. Muhammad (s.a.v.) hayoti va vahiy nozil bo‘lishining boshlanishi. Muhammad (s.a.v.) 570-yilda Makka shahrida tug‘ilgan. U yoshligidan samimiy, halol va axloqan pok inson sifatida tanilgan. Muhammad (s.a.v.) ning Islomni tarqatishdagi asosiy bosqichlardan biri vahiy nuzulining boshlanishi edi. U 610-yilda Xiro g‘orida Allohdan birinchi vahiyni oldi. Bu vahiylar Qur'onni tashkil etadi va Islom dini ta’limotining asosi bo‘lib xizmat qiladi. Vahiyning nuzulidan keyin Muhammad (s.a.v.) niyati va harakatlari odamlarni haqiqatga, adolatga va to‘g‘rilikka chaqirdi. Islomning Makka davri. Makka davri – Muhammad (s.a.v.) ning Islomni tarqatgan dastlabki yillari bo‘lib, u juda ko‘p to‘siqlar va qarshiliklarga duch kelgan davr edi. Makkada ko‘plab kishilar Islomni qabul qilishni rad etganlar va payg‘ambarga nisbatan tajovuzlar ko‘paygan. Biroq, Muhammad (s.a.v.) va uning izdoshlarini kuzatib borayotgan vahiylar va ta’limotlar, yangi ijtimoiy va diniy qadriyatlarni shakllantirishga yordam berdi. Shu bilan birga, Islomni qabul qilganlar soni ortib borayotgan edi. Islomning Madina davri. Madina davri – Islomning eng muhim va hal qiluvchi bosqichlaridan biridir. Madinaga hijrat qilish orqali, Muhammad (s.a.v.) va uning sahobalari yangi jamiyatni qurishga kirishdilar. Madinada Islom dini faollashdi, musulmonlar o‘rtasida birlashish va hamkorlikni ta’minlash boshlandi. Madina davri — shuningdek, Islomning diniy va ijtimoiy qonunlarining birinchi marta amalda Выпуск журнала №-26 Часть–8_ Май –2025 243 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT qo‘llanila boshlangan davridir. Bu davrda musulmonlar janglarda ishtirok etib, Islomni yanada keng tarqatishga muvaffaq bo‘ldilar. Islom ta’limoti. Islom ta’limoti birinchi navbatda, Allohning yagona ekanligini tan olish, musulmon bo‘lishning asosiy tamoyill