"HARBIY BO‘LINMALARDA PSIXOLOGIK XIZMATNI TASHKILLASHTIRISH VA USHBU JARAYONNI QO‘LLAB-QUVVATLOVCHI MA’LUMOTLAR BAZASINI BOSHQARISH TIZIMINI ISHLAB CHIQISH VA TAHLIL QILISH"

Аннотация

В статье рассматриваются актуальные вопросы организации психологической службы в воинских частях, а также возможности применения цифровых технологий для повышения эффективности этой деятельности. Описана разработка структуры системы управления базой данных, предназначенной для мониторинга психоэмоционального состояния военнослужащих, ведения индивидуальных психологических карт и принятия решений на основе статистического анализа. Предлагаемая система адаптирована к реальным условиям службы и направлена на повышение результативности психологической помощи в армии. Выпуск журнала №-26 Часть–9_Май –2025 17 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Ключевые слова. психологическая служба, воинская часть, информационная система, база данных, психологический мониторинг, цифровой анализ, психическое состояние, уровень риска, пользовательский интерфейс, система военного управления Annotation. This article analyses the key aspects of organising psychological services in military units and the role of digital technologies in enhancing the efficiency of such services. It presents the development and structure of a database management system designed to monitor the psychological state of military personnel, maintain individual psychological records, and support data-driven decision-making. The proposed system is tailored to real military conditions and aims to improve the overall effectiveness of psychological services in the armed forces. Keywords: psychological service, military unit, information system, database, psychological monitoring, digital analysis, mental state, risk level, user interface, military management system Harbiy bo‘linmalarda psixologik xizmat inson resurslarining samaradorligini oshirish va ularning ruhiy salomatligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Harbiy xizmatchilar turli stress holatlari, qattiq psixologik bosim va favqulodda vaziyatlarga duch kelishadi. Shuning uchun psixologik yordamni o‘z vaqtida va sifatli tashkil etish zarurati mavjud. Psixologik xizmat harbiy xizmatchining ruhiy holatini muntazam monitoring qilish, psixologik testlarni o‘tkazish va zarur holatlarda profilaktik yoki reabilitatsion ishlarni tashkil etish orqali amalga oshiriladi. An’anaviy usullarda psixologik ma’lumotlar qog‘oz hujjatlarda saqlanib, ular bilan ishlash va statistik tahlil qilish ko‘p vaqt va kuch talab qilgan. Hozirgi kunda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi psixologik xizmat jarayonini raqamlashtirish va avtomatlashtirish imkonini berdi. Bu esa psixologik monitoringning sifatini oshirish, xatoliklarni kamaytirish va harbiy rahbariyatga tezkor ma’lumot yetkazish imkonini yaratadi. Выпуск журнала №-26 Часть–9_Май –2025 18 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Ma’lumotlar bazasi boshqarish tizimi — konseptual yondashuv. Harbiy psixologik xizmatni qo‘llab-quvvatlovchi ma’lumotlar bazasi boshqarish tizimi (MBT) asosan quyidagi vazifalarni bajaradi: Harbiy xizmatchining shaxsiy va psixologik ma’lumotlarini xavfsiz saqlash. Psixologik test va kuzatuv natijalarini tizimli tarzda qayd etish. Ruhiy holatdagi o‘zgarishlarni vaqt bo‘yicha monitoring qilish. Xavfli holatlarni aniqlab, avtomatik ogohlantirish tizimini ishga tushirish. Psixologlar va harbiy rahbarlar uchun ma’lumotlarni qulay ko‘rinishda taqdim etish. Tizimning asosiy modul tarkibiy qismlari quyidagilar: Foydalanuvchi ma’lumotlari — harbiy xizmatchining shaxsiy va xizmatga oid ma’lumotlari. Psixologik testlar moduli — turli test natijalari va ularning baholanishi. Monitoring moduli — ruhiy holat dinamikasini kuzatish va tahlil qilish. Ogohlantirish va hisobotlar — muhim voqealar yuzaga kelganda tezkor xabar berish va hisobotlar tayyorlash. Tizimni ishlab chiqish jarayoni va texnologik asoslari MBT ning samarali ishlashi uchun uning texnologik bazasi mustahkam va ishonchli bo‘lishi lozim. Ushbu tizimni yaratishda zamonaviy dasturlash tillari va ma’lumotlar bazasi boshqaruv tizimlaridan foydalanish tavsiya etiladi. Masalan, backend qismi uchun Python dasturlash tili va Django freymvorki, ma’lumotlar bazasi sifatida esa PostgreSQL yoki MySQL tanlanishi mumkin. Foydalanuvchi interfeysi intuitiv va qulay bo‘lishi kerak. Bu nafaqat psixologlar, balki harbiy rahbarlar va tizim administratorlari uchun ham muhimdir. Tizim mobil qurilmalarga moslashgan bo‘lsa, harbiy xizmatchilar va mutaxassislar har joydan ma’lumotlarga tezkor kirish imkoniga ega bo‘ladilar. Shuningdek, tizimda ma’lumotlar maxfiyligini ta’minlash uchun yuqori darajadagi xavfsizlik choralari qo‘llanilishi kerak. Bu ma’lumotlarning ruxsatsiz foydalanishidan himoyalanish, shuningdek, har bir foydalanuvchining tizimdagi roli va huquqlarini boshqarish orqali amalga oshiriladi. Ma’lumotlar bazasi boshqaruv tizimining funksional imkoniyatlari Yaratilgan tizim quyidagi funksiyalarni ta’minlaydi: Выпуск журнала №-26 Часть–9_Май –2025 19 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Psixologik testlarni avtomatlashtirish: Harbiy xizmatchilarga turli testlar (masalan, stress darajasi, depressiya ko‘rsatkichi)