ZAMONAVIY AVTOMOBIL DIVIGATELLARINI STENDLARDA SINASH TAHLILI

Аннотация

This thesis analyzes the modern test benches used for testing internal combustion engines and examines their technical and mechanical characteristics. The composition of engine test benches, braking devices, electric and hydraulic braking systems, and the measuring instruments used to determine engine performance parameters are comprehensively discussed. The study includes graphical analysis of electric and hydraulic brake characteristics, and provides formulas for calculating engine power, torque, and fuel consumption. Additionally, methods for analyzing test results and adjusting them to standard atmospheric conditions are described. This research highlights the significance of modern test benches in the accurate and efficient evaluation of internal combustion engines. Выпуск журнала №-26 Часть–9_Май –2025 88 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Keywords: engine test bench, electric brake, hydraulic brake, power measurement, torque, fuel consumption, thermometer, gas analyzer, standard atmospheric conditions, engine testing technology Kirish. Zamonaviy ichki yonuv dvigatellari avtomobil sanoatining muhim qismi bo‘lib, ular ko‘plab transport vositalarida qo‘llaniladi. Ushbu dvigatellar asosan benzin yoki dizel yoqilg‘isi bilan ishlaydi va ularning asosiy vazifasi yoqilg‘ini yoqish orqali mexanik energiya ishlab chiqarishdir. Zamonaviy ichki yonuv dvigatellar bir qator innovatsion texnologiyalar bilan jihozlangan. Ular orasida turbozaryad, direkt yoqish tizimi, va turli xil boshqaruv tizimlari mavjud. Turbozaryad dvigatelning samaradorligini oshirishga yordam beradi, chunki u havoni siqib, yanada ko‘proq yoqilg‘i bilan aralashtirish imkonini beradi. Direkt yoqish esa yoqilg‘ining yonish jarayonini optimallashtiradi va chiqindilarni kamaytiradi. Bundan tashqari, zamonaviy ichki yonuv dvigatellari ko‘plab ekologik talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan [1]. Ular chiqindilarni kamaytirish uchun katalizatorlar va boshqa tozalash tizimlari bilan jihozlangan. Bunday dvigatellar, shuningdek, energiya samaradorligini oshirishga qaratilgan turli xil dasturiy ta’minot va boshqaruv tizimlarini o‘z ichiga oladi. Biroq, ichki yonuv dvigatellari global isish va atrof-muhit muammolari kontekstida tanqid ostida qolmoqda. Shu sababli, avtomobil sanoati elektr dvigatellari va gibrid tizimlarga o‘tishni kuchaytirmoqda. Shunga qaramay, ichki yonuv dvigatellari hozirgi kunda ham ko‘plab mamlakatlarda keng tarqalgan va ularning rivojlanishi davom etmoqda. Dvigatelni sinash stendi tormoz va o‘lchash qurilmalari, dvigatelni yoqilg‘i bilan taminlash, sovutish, ish bajargan gazlarni chiqarish apparaturalari, dvigatelni maxkamlash moslamalari va boshqarish o‘rganlaridan tashkil topgan. Tormoz qurilmasi va qotirish detallari cho‘yan plita ko‘rinishida yasalgan va beton plitaga joylashgan asosga maxkamlangan [2]. Plitaga stoykalarni qotirish ankerli boltlar uchun pazlar ishlangan. Sinaladigan dvigatel support stoykalar yoki maxsus balkalarga o‘rnatiladi. Agar dvigatel ekspluatatsiya quvvatini aniqlashga mo‘ljallamga agregatlar bilan jixozlangan bo‘lsa , u holda traktordan olinmaydi, Выпуск журнала №-26 Часть–9_Май –2025 89 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT elastic mufti bilan quvvat olish vali orqali tormoz valiga ulanadi. Tormoz qurilmasi hamda tractor gidravlik damkrat bilan jixozlangan platfo‘rmaga joylashtiriladi. Quvvat olish vali va tormoz vali platformani tegishlicha siljitib domkratdan foydalanib sentrovka qilinadi [3]. Bu holda dvigatel ozining sistemasidan yoqilg‘i bilan taminlamadi va sovutiladi. Stend turg‘un nagruzkaga erishishni va aylanishlar chastatasi keng diapazonda ularni rostlashini taminlashi lozim.Gidravlik va elektrik stendlar ishlatiladi. Elektr stendlan keng tarqalga ular yuqori aniqlikda o‘lchashni va dvigatelni keng aylanishla chastotasi diapazonida turg‘un nagruzkalar bilan sinashni, nagruzkalarni ravon va yaxshi rostashni taminlaydi. Elektr stend sinaladigan dvigatel bilan yuritiladigan generatordan iborat. Generator ishlab chiqargan elektr energiyasi rheostat yoki tashqi tarmoqdan iborat nagruzka tarmog‘iga uzatiladi.Elektr stendni elektr dvigatel rejimida ishlatib, chiniqtirgich sifatida foydalanish mumkin. Elektr stendlar o‘zgarmas tok stendlari, sinxron va asinxron o‘zgaruvchan tok stendlariga bo‘linadi. Eng ko‘p tarqalgan mashina ozgarmas tok stendlari bo‘lib, eng universal va oddiydir [4]. Ularning afzalligi sinalayotgan dvigatel tormozlamganda keng aylanishlar chastotasi diapozonida generator rejimida va ichki yonuv dvigatelini yurgazib yuborishda, chiniqtirishda dvigatel rejimida ishlash imkoniyatiga ega. Sanoatda o‘zgarmas tok balansirli mashinasi bo‘lgan quyidagi asosiy tip o‘lchovli stendlar ishlab chiqariladi: МПБ 24,5/22 quvvati 25 kwt, МПБ28/26 50 квт МПБ32,7/28 100 квт va МПБ 42,3/30 200квт. МПБ xarflar balansirli ozgarmas tok mashinasi ekanligini, raqamlar dvigatel rejimidagi burovchi momentni va generator rejimidagi tormozlash momentini korsatadi. Quvvqt generator rejimida beriladi. Mas