К содержанию
РецензированоRU2025

MAHMUDXO’JA BEHBUDIYNING JADIDCHLIK HARAKATIDA TUTGAN O’RNI

TUTGAN O’RNI · XASANOVA NODIRA IBRAGIMOVNA · Yusupova Ma’rifat Mirzohid qizi

Современное образование и развитие · 2025

Аннотация

The Jadidist activity of Mahmudkhodja Behbudi played an important role in the period of social, political and cultural changes in Uzbekistan. He was one of the leading representatives of the Jadidist movement, paying great Выпуск журнала №-27 Часть–2_Июнь –2025 90 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT attention to the modernization of education and culture, the introduction of modern teaching methods. Behbudi's work is especially distinguished by the role of the Uzbek language and his passion for its use in scientific and cultural work. He aimed to provide young people with a modern worldview and knowledge by introducing innovations in the education system. This topic will be analyzed in more depth by studying the importance of Mahmudkhodja Behbudi in the Jadidist movement, his contribution to the education system, and the impact of these changes on the life of society. Keywords: Ismail Gaspirinsky, Jadid, Duma, Colonialism, Soviet, Drama troupe, Mufti, Journal, Newspaper, Usuli Savtiya. Аннотация: Джадидистская деятельность Махмудходжи Бехбуди сыграла важную роль в период общественно-политических и культурных изменений в Узбекистане. Он был одним из ведущих представителей джадидистского движения, уделяя большое внимание модернизации образования и культуры, внедрению современных методов обучения. Творчество Бехбуди особенно отличается ролью узбекского языка и его страстью к его использованию в научной и культурной работе. Он ставил своей целью дать молодежи современное мировоззрение и знания путем внедрения новшеств в систему образования. Эта тема будет проанализирована более глубоко путем изучения значения Махмудходжи Бехбуди в джадидистском движении, его вклада в систему образования и влияния этих изменений на жизнь общества. Ключевые слова: Исмаил Гаспиринский, Джадид, Дума, Колониализм, Советский, Драматическая труппа, Муфтий, Журнал, Газета, Усули Савтия. Kirish: Mahmudxo’ja Behbudiy 1875 - yilning 19 - yanvarida (hijriy 1291 - yil 10 - zulhijja) Samarqand yaqinidagi Baxshitepa qishlog’ida, Yomini mahallasida diniy olim oilasida dunyoga kelgan. Ota bobolari Urganchdan Samarqandga kelgan. Xususan kata bobosi Niyozxo’ja Urganchdagi mashhur qorilardan bo’lgan.Undan Solihxo’ja ismli o’g’il qolgan. U ruslar Samarqandni egallamasdan oldin vafot etgan. Выпуск журнала №-27 Часть–2_Июнь –2025 91 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Solixxo’jadan Behbudxo’ja ismli bir o’g’il, Huriniso va Najimaniso ismli qizlar tug’ilgan. 1868 - yilda ruslar Samarqandga bostirib kirgach Behbudxo’ja oilasi bilan Baxshitepa qishlog’iga ko’chib o’tadi va bu yerda imom va xatiblik lavozimida ishladi. Mahmudxo’ja ham shu yerda dunyoga keldi. Qorilik va imom - xatiblik orqasida kata boylik to’plagan Behbudxo’janing besh xotini bo’lib, Mahmudxo’ja uning ikkinchi xotinidan tug’ilgan.Mahmudxo’ja Behbudiy 6 - 7 yoshlarida kata tog’asi Muhammad Siddiq qo’lida xat va savod chiqardi. Shundan so’ng otasi o’g’lini qorilikka tayyorlash maqsadida quronni o’rgatib boradi. Mahmudxo’ja qorilik bilan qanoatlanmay, tog’asi mufti mulla Odil xuzuriga borib ilm o’rgandi. Behbudiyning onasi 1893 - yilda, otasi 1894- yilda vafot etdi. Mahmudxo’ja otasining vafotidan keyin o’qishni tashlab, turmush tebratishni ixtiyor etib, tog’asi Muhammad Siddiq qo’lida mirzolik qildi. Tog’asi qozilik lavozimidan bo’shagach, Kobul volosti qozisi mulla Zabir xuzuriga borib, mirzolik vazifasini bajardi.Ammo oradan ikki oy o’tmay muftilik vazifasiga ko’tariladi va 1916 – yilgacha shu yerda xizmat qildi. Behbudiy jadidchilik harakatining tamal toshi bo’lgan maktab islohotiga qattiq kirishdi.Uning tashabbusi bilan 1903 - yilda Samarqand atrofidagi Halvoyi va Rajabamin qishloqlarida yangi maktablar tashkil qilindi. Adib ushbu maktablar uchun “Risolayi asbobi savod” (1904), “Risolayi jug’rofiyayi umroniy” (1905), “ Risolayi jug’rofiyayi Rusiy” (1905), “ Kitobat - ul atfol’ (1908), Amaliyoti islom” (1908), Tarixi islom” (1909) kabi kitoblar yozgan.[1] Asosiy qism: Jadidchilik XIX asr oxiri – XX asr boshida Turkiston, Kavkaz, Qrim, Tatariston hayotida muhim ahamiyat kasb etgan ijtimoiy - siyosiy, ma’rifiy harakatdir. “Jadid” arabcha so’z bo’lib, “yangi” degan ma’noni anglatadi. Jadidchilik dastlab XIX asr 80 – yillarida Qirimda Ismoil Gaspirali rahbarligida vujudga keldi.U 1884-yil martda Qirimdagi Bog’chasaroy shahrida jadid maktabini ochdi va u “ usuli savtiya tadrijiya” maktabi bo’lgan. Ismoilbek 1893- yilda Toshketga kelib, ziyoli ulamolar bilan uchrashadi. Samarqandda bo’ladi. U yerdan Buxoroga borib, amir Abdulahadni jadid maktabi ochishga ko’ndiradi va Mo’minxo’ja Vobkendiy, g’ijduvonlik Domla Fozil say- harakati bilan dastlabki yangi usul maktabi ochildi. Bu maktabga “Muzaffariya” degan nom berilgan. Bundan so’ng 1893- yili Samarqandda, Выпуск журнала №-27 Часть–2_Июнь –2025 92 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT 1898- yili Qo’qonda Salohiddin domla tomonidan, o’sha yili To’qmoqda “ no’g’ay maktabi “ deb atalgan, 1899- yili eski Toshkentda Mannon Qori, Andijonda Shamsiddin domla tomo

Доказательный фрагмент

«The Jadidist activity of Mahmudkhodja Behbudi played an important role in the period of social, political and cultural changes in Uzbekistan.»

Образец извлечения

Демо-превью

The Jadidist activity of Mahmudkhodja Behbudi played an important role in the period of social, political and cultural changes in Uzbekistan. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Ismail Gaspirinsky, Jadid, Duma, Colonialism, Soviet, Drama, mufti, mustamlakachilik, usuli savtiya., Ismoil Gaspirinskiy, gazeta, jurnal, sho’ro, dramtruppa
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники