К содержанию
РецензированоUZ2026

KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI BOLALARNING O’Z-O’ZINI IFODALASH KO’NIKMALARINI RIVOJLANTIRISH

IFODALASH KO’NIKMALARINI RIVOJLANTIRISH · Ro’zaliyeva Nigoraxon Hayotjonovna

Современное образование и развитие · 1 · 25-30 · 2026

Аннотация

Ushbu maqolada kichik maktab yoshidagi bolalarning o‘z- o‘zini ifodalash ko‘nikmalarini shakllantirish va rivojlantirish jarayonlari psixologik-pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Bola o‘z fikrini erkin va aniq bayon eta olishi, his-tuyg‘ularini boshqarishi va ijtimoiy muloqotda faol ishtirok etishi uning shaxsiy rivojlanishida muhim o‘rin tutadi. Maqolada o‘z-o‘zini ifodalashga to‘sqinlik qiluvchi omillar, ularni bartaraf etish yo‘llari, shuningdek, bu ko‘nikmalarni rivojlantirishga xizmat qiluvchi amaliy usullar – o‘yinlar, rolli mashg‘ulotlar va ijodiy topshiriqlar haqida so‘z yuritiladi. Pedagoglar va ota-onalar uchun foydali tavsiyalar beriladi. Kalit so‘zlar: kichik maktab yoshi, o‘z-o‘zini ifodalash, psixologik rivojlanish, muloqot ko‘nikmalari, his-tuyg‘ular, o‘yin texnologiyalari, ijodiy faoliyat, pedagogik yondashuv, nutq erkinligi, shaxsiy rivojlanish. Kirish. Kichik maktab yoshidagi bolalarning psixologik va ijtimoiy rivojlanishida o‘z-o‘zini ifodalash ko‘nikmasi alohida o‘rin egallaydi. Bu yoshdagi bolalar atrofdagi dunyoni faol o‘rganishga, o‘z fikr va his-tuyg‘ularini bayon etishga intiladilar. Bola o‘zini erkin ifoda eta olgandagina, u jamiyatda faol ishtirokchi bo‘lish, bilimlarni ongli o‘zlashtirish va ijtimoiy muhitga moslashish imkoniga ega bo‘ladi. Aks holda, o‘z fikrini aytishdan tortinadigan, ichki tushkunlikka beriladigan bolalarda ishonchsizlik, qo‘rquv, ijtimoiy chetlashuv kabi holatlar yuzaga kelishi mumkin. O‘z-o‘zini ifodalash — bu shunchaki gapirish emas, balki bolaning o‘z fikri, qarashi va his-tuyg‘ularini og‘zaki yoki noverbal shaklda (mimika, imo-ishora, rasm, ijodiy ishlar orqali) ifoda eta olishidir. Ushbu ko‘nikmaning 7–11 yosh oralig‘ida shakllanishi juda muhim, chunki aynan shu davrda bolalarda shaxsiy o‘zlikni anglash, Выпуск журнала №-27 Часть–4_Июнь –2025 31 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT o‘ziga bo‘lgan ishonch va ijtimoiy faoliyatga bo‘lgan qiziqish kuchayadi. Shu sababli, pedagoglar va ota-onalar bolaning nutqiy va emotsional ifoda vositalarini rivojlantirishga e’tibor qaratishlari lozim. Zamonaviy pedagogik va psixologik yondashuvlar shuni ko‘rsatadiki, bolalarda o‘z-o‘zini ifodalash ko‘nikmasini rivojlantirishga xizmat qiluvchi o‘yin texnologiyalari, rolli mashg‘ulotlar, teatr elementlari, ijodiy topshiriqlar va interaktiv metodlar samarali natijalar beradi. Bu usullar nafaqat bola nutqini rivojlantiradi, balki uning ichki dunyosini ochishga, o‘zini anglashga va boshqalar bilan muloqot qilishga imkon yaratadi. Ushbu maqolada kichik maktab yoshidagi bolalarning o‘z-o‘zini ifodalash ko‘nikmasini rivojlantirishning nazariy asoslari, amaliy usullari va bu boradagi muammolar hamda ularning yechimlari tahlil qilinadi. Maqola ota-onalar, o‘qituvchilar va maktab psixologlari uchun muhim qo‘llanma bo‘lib xizmat qiladi. Mazkur tadqiqot kichik maktab yoshidagi bolalarning o‘z-o‘zini ifodalash ko‘nikmalarini aniqlash, tahlil qilish va ularni rivojlantirish bo‘yicha samarali yondashuvlarni ishlab chiqish maqsadida amalga oshirildi. Tadqiqotda zamonaviy psixologik-pedagogik metodlar, amaliy kuzatishlar, suhbat, eksperiment va diagnostik testlar asosida ishlashga ahamiyat berildi. Quyida ishlatilgan asosiy metodologik yondashuvlar keltirilgan: 1. Tadqiqot ob’ekti va predmeti Ob’ekt: 7–11 yoshdagi kichik maktab o‘quvchilari. Predmet: Bolalarning o‘z-o‘zini og‘zaki va noverbal shakllarda ifoda etish ko‘nikmalari va ularni rivojlantiruvchi pedagogik-psixologik usullar. 2. Tadqiqot metodlari Kuzatuv: O‘quvchilarning dars jarayonida va norasmiy muhitda o‘z fikrini qanday ifoda etishini kuzatish orqali dastlabki ma’lumotlar yig‘ildi. Suhbat (intervyu): O‘quvchilar, ularning ota-onalari va o‘qituvchilari bilan individual suhbatlar tashkil etilib, bola qanday hollarda o‘zini erkin ifoda eta olishi yoki qiynalishi aniqlandi. Выпуск журнала №-27 Часть–4_Июнь –2025 32 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Psixologik testlar: O‘z-o‘zini baholash, emotsional ifoda darajasi, ijtimoiy muloqotga tayyorlik kabi mezonlarni aniqlovchi testlar (masalan, “Kichkintoylar uchun ijtimoiy moslashuv testi”, “O‘z-o‘zini qadrlash darajasi testi”) qo‘llanildi. Eksperiment: Maxsus mashg‘ulotlar — rolli o‘yinlar, hikoya tuzish, sahna ko‘rinishlari, rasm orqali ifoda qilish va dramatizatsiya usullari yordamida bolaning ifoda ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi ta’sir o‘rganildi. Tahliliy metodlar: Yig‘ilgan ma’lumotlar sifat va miqdor jihatidan tahlil qilinib, umumiy xulosalar chiqarildi. 3. Metodologik asoslar Tadqiqot quyidagi nazariy manbalarga tayandi: Jean Piagetning kognitiv rivojlanish nazariyasi (konkret operatsiyalar bosqichi), Lev Vygotskiyning “yaqin rivojlanish zonasi” va ijtimoiy o‘rganish nazariyasi, Erik Eriksonning shaxsiy rivojlanish bosqichlari, O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim to‘g‘risidagi qonuni va Davlat o‘quv standartlari. 4. Tadqiqot shakllari va vositalari Interaktiv mashg‘ulotlar (guruhda ishlash, savol-javoblar, fikr almashish), Dramatik o‘yinlar va ijodiy topshiriqla

Доказательный фрагмент

«Ushbu maqolada kichik maktab yoshidagi bolalarning o‘z- o‘zini ifodalash ko‘nikmalarini shakllantirish va rivojlantirish jarayonlari psixologik-pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinadi.»

Образец извлечения

Демо-превью

Ushbu maqolada kichik maktab yoshidagi bolalarning o‘z- o‘zini ifodalash ko‘nikmalarini shakllantirish va rivojlantirish jarayonlari psixologik-pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
muloqot ko‘nikmalari, pedagogik yondashuv, psixologik rivojlanish, shaxsiy rivojlanish., kichik maktab yoshi, his-tuyg‘ular, o‘yin texnologiyalari, o‘z-o‘zini ifodalash, ijodiy faoliyat, nutq erkinligi
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники