ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИ ТИЗИМИДА АМАЛГА ОШИРИЛГАН ИСЛОҲОТЛАР ВА УЛАРНИНГ БОСҚИЧЛАРИ

Аннотация

Ушбу мақолада, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ва ушбу сохада амалга оширилаётган ислохотлар, уларнинг бугунги кундаги самарадорлиги, эришилган натижалар ёритилган. Бундан ташқари Ўзбекистон Республикаси президенти томонидан ушбу сохага оид қабул қилинган норматив-ҳуқуқий хужжатлар хақида сўз юритилади. Калит сўзлар: ҳуқуқбузарликлар профилактикаси, профилактика инспектори, жиноятчилик динамикаси, ҳуқуқбузарликлар филактикасиннг ривожланиш босқичлари, ислоҳотлар. РЕФОРМЫ, ОСУЩЕСТВЛЯЕМЫЕ В СИСТЕМЕ ПРЕДУПРЕЖДЕНИЯ ПРЕСТУПНОСТИ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН И ИХ ЭТАПЫ Аннотация: В данной статье освещены профилактика преступности и реформы, реализуемые в этой сфере, их эффективность на сегодняшний день, достигнутые результаты. Кроме того, обсуждаются нормативно- правовые документы, принятые Президентом Республики Узбекистан в этой сфере. Ключевые слова: профилактика преступности, инспектор по профилактике, динамика преступности, этапы развития профилактики преступности, реформии. Выпуск журнала №-27 Часть–4_Июнь –2025 17 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар доирасида аҳолининг тинч ва осойишта ҳаётини таъминлаш ҳамда жамиятимизда қонунга итоаткорлик ва жамоат хавфсизлиги маданиятини шакллантиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Жумладан, жамоат хавфсизлигини таъминлаш йўналишидаги ишларни«Халқ манфаатларига хизмат қилиш» тамойили асосида ташкил этишнинг мутлақо янги механизм ва тартиблари жорий этилиб, давлат органларининг жамоатчилик тузилмалари билан ўзаро мақсадли ҳамкорлиги йўлга қўйилди. Шу билан бирга, жаҳонда кучайиб бораётган турли хавф- хатар ва зиддиятлар, эл-юрт тинчлиги ва осойишталигига таҳдидлар, пандемия, табиий ва техноген офатлар масъул давлат тузилмаларига ўз фаолиятини «Барча саъй-ҳаракатлар инсон қадри учун» деган устувор ғоя асосида янада такомиллаштириш вазифасини юкламоқда. Ўзбекистон Республикаси ИИВ профилактика хизмати тизимида амалга оширилган ислоҳотлар жараёнилари шуни ўз ичига олмоқда. Тошкент шаҳар ИИББ таркибидаги Жиноятларнинг олдини олиш бўлими негизида Ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш бошқармаси ташкил этилди. Ушбу бошқарма таркибига аввал Жазони ижро этиш бошқармаси таркибидаги озодликдан маҳрум этиш билан боғлиқ бўлмаган жазолар ижросини таъминлаш билан шуғулланувчи таркибий тузилмалар ҳам ўтказилди. Худди шундай функционал таркибий ислоҳотлар Тошкент шаҳрининг барча туман ИИБ ларида амалга оширилиб, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш бўлимлари ташкил этилди. Ушбу ислоҳотлар натижасида Тошкент шаҳрининг ҳар бир маҳалласида, аҳоли тураржойларида кечаю кундуз фаолият юритувчи ички ишлар идораларининг энг қуйи бўғини ҳисобланган, мазмун ва моҳиятига кўра мутлақо янги шаклдаги милиция таянч пунктлари ташкил этилди. Бундан ташқари, шу вақтгача маъмурий ҳудудларда фаолият олиб борган участка инспекторлари лавозими ўрнига функционал мажбуриятлари асосан жамоат тартиби ва хавфсизлигини таъминлаш ҳамда Выпуск журнала №-27 Часть–4_Июнь –2025 18 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш бўлган профилактика инспекторлари лавозими жорий этилиб, улар ўз ишини Ички ишлар органлари таянч пункт- ларида ташкил этишига шароит яратилди. Агар профилактика инспектори шу вақтгача айрим аҳоли тураржойларида ҳатто ўн мингдан ортиқ аҳоли яшайдиган маъмурий ҳудудларда фаолият юритган бўлса, ислоҳотлар натижасида профилактика инспекторлари 2–2,5 минг киши яшайдиган маъмурий ҳудудда фаолият олиб борадиган бўлди. Замон талабларидан келиб чиққан ҳолда профилактика инспекторлари лавозимлари кўпайтирилди. Эндиликда профилактика инспекторлари Ички ишлар органлари таянч пунктларида ички ишлар идораларининг бошқа соҳавий хизматлари ходимлари ва кенг жамоатчилик вакиллари билан ҳамкорликда иш олиб борадиган бўлди. Хусусан, жиноятчиликнинг олдини олиш бўйича аҳоли билан бирга мунтазам иш олиб бориш мақсадида маҳалла ва микрорайонларда Ички ишлар органлари таянч пункти ташкил этилди. Шунингдек 2021 йил 2 апрелдаги ПҚ-5050 сон Қарор “маҳалла ҳуқуқтартибот масканлари” ташкил этилди. Бу ислохотларнинг бари Ички ишлар тизимини ривожлантириш ва ҳуқуқбузарликка самарали кураш олиб боришга шунингдек ахолига қулайликлар яратишга хизмат қилади.1 Ҳозирда Ички ишлар тизимида ўн икки мингга яқин профилактика инспектори ишлаб келмоқда. Бунинг натижасида маҳаллаларда тинчлик- осойишталик мустаҳкамланди, жиноятларни тезкорлик билан очиш кўрсаткичи яхшиланди. Оғир ва ўта оғир жиноятлар, қасддан одам ўлдириш, талончилик, босқинчилик, товламачилик, ўғрилик ва вояга етмаганлар ўртасидаги жиноятларнинг камайишига эришилди. 1 Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 2 июлдаги «Ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш, шунингдек оилавий-маишийзўрлик ишлатишнинг олдини олиш тизими такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ- 3827-сон қарори. // URL: http HYPERLINK "http://www.lex.uz// Выпуск журнала №-27 Часть–4_Июнь –2025 19 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Тошкент шаҳрида ички ишлар идоралари ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш тизимида амалга оширилган исло