К содержанию
РецензированоEN2025

QARAQALPAQSTANNÍŃ HÁZIRGI ZAMAN KOMPOZITORÍ: QURBANBAY ZARETDINOVTÍŃ KÓRKEM DÓRETIWSHILIK JOLÍ

Kaniyazov Damir

Современное образование и развитие · 2025

Аннотация

This article explores the life and work of Kurbanbay Zaretdinov, a contemporary Karakalpak composer known for his active contributions to the opera genre. The study highlights his role in shaping the national musical culture of Karakalpakstan and Uzbekistan, emphasizing his efforts to blend traditional musical elements with modern expressive techniques. Zaretdinov’s compositions are presented as a reflection of the spiritual and cultural values of his people. The article underlines the importance of his creative work in preserving cultural identity and advancing the professional musical art of the region. Keywords: Kurbanbay Zaretdinov, composer, Karakalpakstan, musical culture, contemporary opera, national traditions, music of Uzbekistan, creativity, cultural identity, 21st-century composer. Kompozitor tek ǵana muzıka dóretiwshi emes, al waqıttıń, milliy ruwxtıń hám adamzat sezimleriniń sáwlelendiriwshisi bolıp tabıladı. Tariyxtıń barlıq dáwirlerinde kompozitorlar muzıkalıq mádeniyattı qáliplestiriwde eń áhmiyetli orındı iyelegen: orta ásirlerdegi shirkew hám saray ushın diniy shıǵarmalardan baslap, XIX-XX ásirlerdiń ullı simfoniyaları hám operalarına deyin. Olardıń dóretpeleri tek jámiyetlik ózgerislerge ilesiw menen sheklenip qalmastan, óz dáwiriniń idealların, qayǵı- qásiretin hám úmit-arzuwların sáwlelendiriw arqalı bul ózgerislerge belsenli tásir etken. Hár qıylı dáwirlerde kompozitorlar túrli wazıypalardı atqarǵan: diniy dástúrlerdiń xızmetkerleri, saray muzıkantları, erkin dóretiwshiler, jańashıllar hám reformatorlar sıpatında. XX hám XXI ásirlerde olardıń roli ayırıqsha kóp qırlı boldı - olar tek dóretiwshi ǵana emes, al ses izertlewshileri, ustazlar, mádeniy elshiler de boldı. Búgingi kúnde kompozitorlar klasikalıq dástúrlerdi jańa formalar hám Выпуск журнала №-27 Часть–5_Июнь –2025 266 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT texnologiyalar menen biriktirip, jańa sesliliklerdi ashıp, muzıkalıq keńisliktiń eń áhmiyetli figurası bolıp qalmaqta. Belgili bir kompozitordıń ómiri hám dóretiwshiligin úyreniw onıń muzıkalıq tiliniń jeke ózgesheliklerin túsiniw menen birge, muzıka arqalı jámiyettegi mádeniy hám tariyxıy proceslerdiń qalay júzege asırılǵanın da izertlew múmkinshiligin beredi. Hár bir iste jetiskenlikke erisiw ushın qaysı kásip yamasa óner iyelerin alıp qarayıq olarda qandayda bir óziniń isine degen uqıp, qábilettiń bar ekenligin, sol iske bolǵan qızıǵıwshılıǵın bayqaymız. Usi sıyaqlı sózge jan, sazga ziban beretuǵın talant iyesi kompozitor bolıp sanaladı. Kompozitor óz ishki keshirmeleri menen fantaziyası arqalı biytákirar kórkem óner dóretpesi bolgan muzikanı jaratıw menen birge oni notalastırıw, ásbaplastırıw hám ámelde ansambl sazendeleri bolsın, orkestr bolsın yamasa jeke atqarıwshı bolsın, olar menen birgelikte islep, dóretilgen shıǵarmanı tıńlawshıǵa shekemgi mashaqatlı islerdi ózlestiriw wazıypası turadı. Muzıka mádeniyatında kompozitorlar barlıq dáwirlerde ayrıqsha orın iyelep, onıń mazmunın, usılın hám emocionallıq jańǵırıǵın qáliplestirgen. Olar tek óz dáwiriniń ruwxın sáwlelendirip qoymastan, al muzıka kórkem óneriniń rawajlanıw baǵdarın da belgilep bergen. XXI ásirde jámiyettiń mádeniy turmısında, ásirese globallasıw sharayatında milliy dástúrlerdi saqlap qalıw hám rawajlandırıw haqqında gáp bolǵanda, kompozitordıń tulǵası ele de áhmiyetli bolıp qalmaqta. Qaraqalpaqstannıń házirgı muzıka saxnasınıń kórnekli wákilleriniń biri Qurbanbay Zaretdinov bolıp, ol hár túrli janrlarda, ásirese opera janrında belsendilik penen dóretiwshilik etip atırǵan kompozitor. Onıń dóretiwshiligi milliy muzıka dástúrine tereń húrmet hám onı házirgi zaman kórkem óner formaları menen baylanıstırıwǵa umtılıwı menen ajıralıp turadı. Qurbanbay Zaretdinovtıń xızmetin úyreniw arqalı kompozitorlıq individuallıqtiń jańa dáwir sharayatında xalıqtıń mádeniy ózgesheliklerin kórsetiwshi faktorǵa aylanıp baratırǵanın bayqawǵa boladı. Qurbanbay Zaretdinov 1951-jıldıń 25-fevralında Kegeyli rayonınıń Shoq torańǵıl awılı, Baqsı jap boyında jumısshı diyxan shańaraǵında dúnyaǵa keledi. "Bolar bala bes jasınan belgili" degendey kishkeneliginen saz álemine qumar bolıp ósti. Balalıǵınan ádebiyat, tariyx hámde muzikaga bolgan qızıgıwshılıǵın bilgen aǵası Выпуск журнала №-27 Часть–5_Июнь –2025 267 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Qurbanbayǵa dáslep duwtar shertiwdi hám nota sawatın úyretedi. Ol mektepte oqıp júrip, kórkem óner dógeregine qatnasıp, milliy saz ásbaplardan tıskarı mandolin, bayan akkardon hám fortepiano shertiwdi ózlestiredi. Respublikada ótkerilgen koncert, festival, kórik tańlawlarda qatnasıp, sıylıqlardı qolǵa kiritedi. Q.Zaretdinov orta mektepti tabıslı pitkergennen keyin Nókis muzıka hám xoreografiya uchilishesiniń "Xor dirijyorligi" bólimine oqıwǵa kiredi. Jas qániyge 1968-jili Stanislavskiy atındaǵı Muzikalı drama hám komediya teatrında xor artisti bolip jumisqa alındı. Dáslep 1969-jılı Tashkent qalasında Qaraqalpaqstannıń ádebiyatı hám mádeniyatı on kúnligine qatnasıp teatr xor jámááti menen ashılıw hám jabılıw

Доказательный фрагмент

«This article explores the life and work of Kurbanbay Zaretdinov, a contemporary Karakalpak composer known for his active contributions to the opera genre.»

Образец извлечения

Демо-превью

This article explores the life and work of Kurbanbay Zaretdinov, a contemporary Karakalpak composer known for his active contributions to the opera genre. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Kurbanbay Zaretdinov, composer, Karakalpakstan, musical, milliy dástúrler, XXI ásir kompozitori., Qaraqalpaqstan, muzıkalıq mádeniyat, kompozitor, dóretiwshilik, házirgi opera, mádeniy sayalılıq, Qurbanbay Zaretdinov, Ózbekstannıń muzıkalıq kórkem óneri
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники