ZAMONAVIY YOSHLARNING IJTIMOIY TARMOQLARGA QARAMLIGINING SABABLARI VA YECHIMLARI

Аннотация

This article analyzes cases of excessive connection to social networks among modern youth. The positive and negative aspects of networks are highlighted, and the psychological and social reasons that lead to addiction are considered. At the same time, useful and viable solutions for solving the problem are offered. The article encourages young people to form a digital culture and be active in the healthy information space. Key words: social network, youth, addiction, virtual life, psychological impact, time management, digital detox, digital culture, social problem, technology Причины и пути решения зависимости современной молодежи от социальных сетей. Абстрактный. В данной статье анализируются случаи чрезмерного подключения к социальным сетям среди современной молодежи. Выделены положительные и отрицательные стороны сетей, а также рассмотрены психологические и социальные причины, приводящие к зависимости. В то же время предлагаются полезные и жизнеспособные решения проблемы. Статья Выпуск журнала №-28 Часть–5_Июнь –2025 147 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT призывает молодежь формировать цифровую культуру и проявлять активность в здоровом информационном пространстве. Ключевые слова: социальная сеть, молодежь, зависимость, виртуальная жизнь, психологическое воздействие, тайм-менеджмент, цифровой детокс, цифровая культура, социальная проблема, технологии. Zamonaviy yoshlarning ijtimoiy tarmoqlarga qaramligining sabablari va yechimlari. Annotatsiya. Mazkur maqolada zamonaviy yoshlar orasida ijtimoiy tarmoqlarga ortiqcha bog‘lanish holatlari tahlil qilinadi. Tarmoqlarning ijobiy va salbiy jihatlari yoritilib, aynan qaramlikka olib keluvchi psixologik va ijtimoiy sabablar ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, muammoni bartaraf etish bo‘yicha foydali va hayotiy yechimlar taklif etiladi. Maqola yoshlarda raqamli madaniyatni shakllantirish va sog‘lom axborot maydonida faol bo‘lishlariga undaydi. Kalit so‘zlar: ijtimoiy tarmoq, yoshlar, qaramlik, virtual hayot, psixologik ta’sir, vaqtni boshqarish, digital detoks, raqamli madaniyat, ijtimoiy muammo, texnologiya Kirish. Hozirgi raqamli davrda ijtimoiy tarmoqlar yoshlarning kundalik hayotida muhim o‘rin egallamoqda. Har bir yosh deyarli har kuni Instagram, TikTok, Telegram, Facebook yoki boshqa shu kabi platformalardan foydalanadi. Ular bu platformalarda yangiliklar o‘qiydi, do‘stlari bilan muloqot qiladi, fotosuratlar joylaydi yoki bo‘sh vaqtini o‘tkazadi. Biroq, bu ko‘rinishda ishlatish foydadan ko‘ra ko‘proq zarar olib kelishi mumkin. Ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlarga haddan ortiq bog‘lanish — ya’ni qaramlik holati tobora ommalashmoqda. Bu muammo o‘z vaqtida anglanmasa, ruhiy, ijtimoiy va jismoniy sog‘liqka salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Qaramlik nima? Qaramlik bu — insonning biror faoliyatdan, masalan, ijtimoiy tarmoqdan foydalanishdan voz kecha olmasligi, bu odatni to‘xtatishga urinsa ham, ichki ehtiyojni yengolmasligi holatidir. Ko‘pincha bu odat hayotga zarar keltirayotganini anglab turgan bo‘lsa ham, foydalanuvchi tarmoqlardan chiqolmaydi. Bugungi kunda Выпуск журнала №-28 Часть–5_Июнь –2025 148 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT bu holat psixologiyada “Digital Addiction” (raqamli qaramlik) yoki “Social Media Dependency” (ijtimoiy tarmoqqa qaramlik) deb yuritiladi. Bu nafaqat vaqtni isrof qilish, balki psixologik bog‘liqlik shakli hamdir. Qaramlikka olib keluvchi omillar bir necha toifalarga bo‘linadi: Psixologik sabablar: “Like” va “comment”lar orqali ma’naviy tasdiq olish istagi. Bu ijtimoiy tasdiqlanish ehtiyojidan kelib chiqadi. Ko‘proq yoqtirish olish — miyaga “dopamin” chiqaradi, bu esa yoqimli hisni qayta-qayta takrorlash istagini kuchaytiradi. O‘zini boshqalar bilan solishtirish. Ko‘pchilik ijtimoiy tarmoqlarda faqat hayotining yaxshi tomonlarini ko‘rsatadi. Yoshlar esa o‘z real hayotini shu bilan solishtirib, o‘zidan norozi bo‘lib qolishadi. Zerikish, yolg‘izlik, stress. Bu holatlarda inson vaqtinchalik o‘zini unutish uchun tarmoqlarga kiradi. Biror narsani o‘tkazib yuborishdan qo‘rquv. Ya’ni, do‘stlarim nima qilayapti, nima yangilik bor, degan holat tarmoqdan chiqolmaslikka olib keladi. Ijtimoiy sabablar: Tengdoshlar bosimi. Hamma foydalanayotgan narsadan foydalanmaslik ko‘pchilikka “noqulaylik” keltiradi. Obro‘ orttirish istagi. Blogerlar kabi mashhur bo‘lish orzusi, “ko‘p kuzatuvchi hurmat” tushunchasi yoshlar ongiga singib bormoqda. Reklama va kontent oqimi. Ko‘zni qamashtiruvchi video, musiqalar orqali e’tiborni tortuvchi algoritmlar foydalanuvchini ushlab turadi. Texnik sabablar: Cheksiz skroll — ya’ni, sahifani pastga siljitaverish orqali yangi kontent chiqaveradi. Bildirishnomalar — har safar telefonda bildirishnoma chiqqanda, miyada “yangi narsa bor” degan signal paydo bo‘ladi va inson avtomatik telefonni ochadi. Qaramlikning salbiy oqibatlari Qaramlik faqat vaqt yo‘qotish emas, balki inson hayotiga bir necha sohalarda zarar yetkazadi: Выпуск журнала №-28 Часть–5_Июнь –2025 149 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Ruhiy salomatlik: Depressiya va stress holatla