К содержанию
РецензированоUZ2026

Taraxacum albidum) ASTERACEAE TURINING O‘ZIGA XOS HUSUSIYATLARI VA UNING TARQALISHI

Umaraliyeva Shodiyona Farhodjon qizi · Kalit so‘zlar: Taraxacum mongolicum · Keywords: Tarakhacum Mongolicum

Современное образование и развитие · 2026

Аннотация

Ushbu maqolada Asteraceae oilasiga mansub, Osiyo mintaqasida keng tarqalgan Taraxacum mongolicum Hand.-Mazz. turining morfologik xususiyatlari, boy kimyoviy tarkibi o‘rganilgan. Tadqiqotda o‘simlikning tashqi tuzilmasi (barg, poya, gul, ildiz), uning Xitoy, Koreya, Mongoliya, hamda Markaziy Osiyo hududlarida uchrashi qayd etilgan. Taraxacum mongolicum anʼanaviy tibbiyotda keng qo‘llanilib, ayniqsa, yallig‘lanishga qarshi, antiseptik, xoleretik va immunostimulyator xususiyatlari bilan ajralib turadi. Fitokimyoviy tahlillar asosida unda flavonoidlar, triterpenoidlar, fenol birikmalari va inulin moddalari mavjudligi aniqlangan Kalit so‘zlar: Taraxacum mongolicum, Taraxacum Annotation. In this article, this article belongs to the Asteraceae family, common Tarrokolicum Hand.-Mazz, which is common in the Asian region.-Mazz. The morphological features of the type, rich chemical composition was studied. The study covers the external structure of the plant (leaves, stems, flowers, roots), its Chinese, Korean, Mongolia, and Central Asian region. The Tarrakhacum Mongolicum is widely used in traditional medicine, especially in anti-inflammatory, antiseptic, choleretically and immunostalator properties. In the basis of phytochemical analyzes, it has been found to contain flavonoids, trthersols, phenol compounds and innovations Keywords: Tarakhacum Mongolicum, Tarakhacum KIRISH. Taraxacum L. turkumi Asteraceae oilasining yirik turkumlaridan biri sanaladi. Taraxacum turkumi Yevropa, O‘rta Osiyo va Shimoliy Amerikada keng tarqalgan (2-rasm). So’ngi yillarda O‘zbekiston hududida Taraxacum turkumi ustida qator zamonaviy tadqiqotlar olib borilmoqda. Turkum morfologik jihatdan kam o’rganilgan taksonlar qatoriga kiradi va taksonomiyasi, geografiyasi, morfologiyasi bo’yicha dala tadqiqotlarini olib borish va molekulyar tahlillarini amalga oshirish bo’yicha yangicha qarashlarni talab etadi [1]. Taraxacum turkumini tarqalish arealiga ko’ra 2 800 dan ortiq turga ega [2]. Plants of the World Online xalqaro ma’lumotlar bazasida yevropada 1 000 turi, O‘rta Osiyo florasi ro’yxatida 600 turi [3], O‘zbekiston florasida esa 30 dan ortiq turi mavjud [4,5]. Taraxacum jinsiga mansub Taraxacum mongolicum o‘ziga hos harekteristikasi bilan ajralib turadi. Tadqiqotlar metadologiyasi tahlillari ma’lumotlar matritsasi bo‘yicha Taraxacum mongolicum ko’p yillik o‘t. Ildizlari biroz konussimon, egilgan, uzunligi 4-10 sm, yuza qismi jigarrang bo‘lib, qisqargan, ildiz boshi jigarrang yoki sarg‘ish oq https://scientific-jl.com/wsrj 4 2 Volume-41_Issue-1_July-2025 World scientific research journal paxmoqli. Poyasi tik o‘suvchi, 8-25 sm gacha bo‘lgan o‘simlik. Barglari: bazal, rozulat hisoblanib, barg plastinkalari qirrasimon-nayzasimon, cho’zinchoq, uzunligi 5-12 sm, eni 1-2.5 sm, cho‘qqisi o‘tkir, chetlari tishsimon yoki to‘liq, cheti ba’zan to’g’ridan-to’g’ri tishsimon yoki ba’zan katta bo‘lakli pinnatiparit, apical bo‘laklari katta, uchburchak yoki uchburchakli hastat, yoyilgan yoki orqaga yo‘naltirilgan, lateral bo‘laklari 3-5 juft, bo‘laklar orasida tishsimon, asosi ko‘pincha qizil rangga ega[6]. Mazkur tahlillar shuni ko‘rsatdiki Taraxacum oilasiga kiruvchi boshqa turlardan Taraxacum mongolicum sezilarli darajada ajralib turadi. Uning morfologik belgilar tomonidan nazar solsak, kapitilulasi 3-7 gulli, diametri 1-2 sm, uchli, zich joylashgan korimboz, poyasi 3-5 sm, pendikulasi 2-5 sm, odatda tuksimon. Mevalari – cho‘zinchoq, 3 danakli. Urug‘lari ham cho‘zinchoq 4 - 6 mm, jigarrang rangda[7.8]. Taraxacum mongolicum boshqa tur vakillaridan tarqalish hududiga ko’ra ham ajralib turadi. Yashash joyi asosan, tog‘ yonbag‘irlarda, yo‘l chetlarida, ariqlarda toshli yonbag‘irlarda va mo‘tadil iqlim mintaqalarida uchraydi. Uning hozirgi kundagi uchrash areali keng qamrovda Yevropa, Afrika va G‘arbiy Osiyo hududlari hisoblanadi[9]. (1-rasm) (1-rasm) Taraxacum mongolicum jinsining morfolagik ko‘rinishi va tarqalishi https://scientific-jl.com/wsrj 4 3 Volume-41_Issue-1_July-2025 World scientific research journal XULOSA Xulosa qilib aytadigan bo‘lsak Taraxacum mongolicum tog‘ yonbag‘irlarda, yo‘l chetlarida, ariqlarda toshli yonbag‘irlarda orasida oʻsadi. An'anaviy ravishda Sharqiy Osiyo tibbiyotida yallig'lanish va yuqumli kasalliklarni davolashda qo'llaniladi. Zamonaviy tadqiqotlar uning potentsial farmakologik xususiyatlarini, jumladan mikroblarga qarshi , yallig'lanishga qarshi va sitotoksik ta'sirini o'rganib chiqdi. Shuningdek, u ichak sog'lig'iga va immunitetga ta'siri tufayli chorva mollarida, ayniqsa parrandalarda mumkin bo'lgan fitogen ozuqa qo'shimchasi sifatida tadqiq qilinmoqda. O'simlik tarkibida flavonoidlar , fenolik kislotalar va polisakkaridlar kabi turli xil bioaktiv birikmalar mavjud. O‘simlik kimyoviy tarkibi jihatidan boshqa turlardan ajralib turadi, uning dorivorlik hususiyatlari juda yuqori bo‘lib, ildizi va barglarida taraxasterol, inulin, bitter glikozidlar, A, B, C va D vitaminlar, kalsiy, kaliy, temir kabi minerallar va boshqa bir qato

Доказательный фрагмент

«Ushbu maqolada Asteraceae oilasiga mansub, Osiyo mintaqasida keng tarqalgan Taraxacum mongolicum Hand.-Mazz.»

Образец извлечения

Демо-превью

Ushbu maqolada Asteraceae oilasiga mansub, Osiyo mintaqasida keng tarqalgan Taraxacum mongolicum Hand.-Mazz. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Tarakhacum Mongolicum, Tarakhacum, Taraxacum albidum, TASH, herbarium
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники