ZAMONAVIY ARAB TILINI O’RGANISHDA XATTOTLIK ILMINING O’RNI

Аннотация

This article discusses the importance of calligraphy in learning modern Arabic, it is contribution to language learning, and methods for learning calligraphy using modern technologies. Keywords: Arabic, calligraphy, modern , technologies, language. Introduction: Arabic is one of the oldest and most widely spoken languages in the world,and is now the official language of more than 25 countries. It is history of development dates back centuries, and it is not only a means of communication, but also a language of art, culture, and science. In the process of learning Arabic, along with pronunciation, grammar, and vocabluary, the science of calligraphy (اطخ ةط / ا طخل)or Arabic calligraphy also plays an important role. Colligraphy is not only art of writing, but also one of the main factors in learning the visual aesthetics of the Arabic language and the rules of correct writing. Koʻpchilik uchun xattotlik shunchaki chiroyli yozish sanʼati kabi koʻrinishi mumkin. Ammo, arab yozuvi oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlib, uning oʻrganilishi tilning chuqur tushunilishiga bevosita taʼsir qiladi. Arab alifbosi harflarning oʻzaro bogʻlanishiga asoslangan boʻlib, har bir harfning shakli va yozilish uslubi uning qoʻshni harflarga bogʻliq. Xattotlikni oʻrganish jarayonida 103 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference talaba ushbu bogʻlanishlarni, harflarning turli shakllarini (boshlangʻich, oʻrta, oxirgi va alohida holatlar) chuqur tushunadi. Bu esa matnni tez va aniqroq oʻqish va yozishga olib keladi. Xatotlik ilmi va uning mohiyati Xatotlik ilmining tarixi Xatotlik san’ati arab tilining yozma madaniyatida alohida o‘rin tutadi. Uning tarixi Qur’oni karimning yozuv shakli bilan bog‘liq bo‘lib, dastlabki musulmon yozuvchilari matnlarni chiroyli, tushunarli va aniq yozish maqsadida xattotlik san’atini rivojlantirganlar.Arab xattotligining asosiy uslublari quyidagilardan iborat: Kufi – Qur’on qo‘lyozmalarida keng ishlatilgan ilk yozuv uslubi. Naskh – Zamonaviy bosma arab yozuvining asosi bo‘lib, rasmiy yozishmalarda qo‘llaniladi. Ruq’a – Eng tez va sodda yozuv shakli bo‘lib, kundalik yozishmalarda ishlatiladi. Diwani – Asosan rasmiy hujjatlar va san’at asarlarida qo‘llanadi. Thuluth – Bezakli va murakkab yozuv turi bo‘lib, asosan masjidlar va qo‘lyozma san’atida qo‘llaniladi. Zamonaviy arab tili xattotlik san’ati bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, xususan, Naskh va Ruq‘a uslublari til o‘rganish jarayonida muhim ahamiyat kasb etadi. Xattotlik ilmining asosiy tamoyillari. Xattotlik ilmi quyidagi jihatlarga e’tibor qaratadi: Harflarning chiroyli va aniq yozilishi, matnlarning vizual uyg‘unligi, harflarning bir-biriga to‘g‘ri bog‘lanishi yozuvning tartibli va tushunarli bo‘lishi.Bu tamoyillar zamonaviy arab tilini o‘rganayotgan kishilar uchun yozuvni aniq va tushunarli qilishga yordam beradi Xatotlik ilmining arab tilini o‘rganishda tutgan o‘rni. Yozuvni oson va aniq o‘zlashtirish: Arab tilining yozuv tizimi lotin yoki kirill yozuvidan farqli bo‘lib, harflar so‘z boshida, o‘rtasida va oxirida turlicha ko‘rinishga ega. Xattotlik bilan shug‘ullanish orqali o‘quvchi:Harflarning to‘g‘ri shakllanishini o‘rganadi, harflar orasidagi bog‘lanish qoidalarini tushunadi. Shu bilan birga, yozuv chiroyli va tartibli bo‘lishi uchun zarur bo‘lgan qoidalarni egallaydi.Bu esa yozma arab tilini o‘rganishda katta foyda keltiradi. Talaffuzni yaxshilash:Arab tilida ba’zi harflar bir-biriga o‘xshash bo‘lib, talaffuzdagi noaniqliklar yozuvda ham xatolarga sabab bo‘lishi mumkin. Masalan: ص (ṣād) va س (sīn), ض (ḍād) va د (dāl), ط (ṭā) va ت (tā) 104 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Xattotlik bilan shug‘ullanish ushbu harflarni vizual jihatdan farqlashga va ularni talaffuzda to‘g‘ri ifodalashga yordam beradi. Qur’on va klassik matnlarni tushunishni ta’minlaydi.Hozirgi kunda ko‘pgina diniy va klassik matnlar o‘ziga xos xattotlik uslublarida yozilgan. Shu boisdan hozirda ko’plab insonlar arab tilini o’rganishmoqda. Xatotlikni o‘rganish orqali o‘quvchi: Qur’on oyatlarining yozma shaklini yaxshi tushunadi, tarixiy qo‘lyozmalar va eski arabcha kitoblarni o‘qiy va klassik va zamonaviy arab tilini o‘zaro bog‘lay oladi. Xotira va motorika rivojlanishi.Arab yozuvining murakkabligi sababli, xatotlik bilan shug‘ullanish o‘quvchining: Xotirasini yaxshilaydi (harflarning shaklini yodlash orqali), qo‘l harakatlarini moslashuvchan qiladi (yozish qobiliyatini rivojlantirish orqali), diqqat va e’tiborini oshiradi.Bu esa umumiy til o‘rganish jarayonini yengillashtiradi. Zamonaviy texnologiyalar va xatotlik Bugungi kunda xatotlik san’ati nafaqat qo‘lda yozish, balki raqamli texnologiyalar bilan ham bog‘liq. Arab yozuvini o‘rganishda quyidagi zamonaviy vositalar yordam beradi: Grafik dasturlar (Adobe Illustrator, CorelDRAW) – arab xattotligi bilan shug‘ullanuvchilar uchun foydali. Elektron qalam va planshetlar – arab yozuvini mashq qilishning zamonaviy usuli. Mobil ilovalar (Learn Arabic Calligra