SPORT ELEMENTI BOʻLGAN HARAKATLI OʻYINLARNI TASHKIL ETISH VA OʻTKAZISH METODIKASI

Аннотация

Ushbu maqola sport elementlarini oʻz ichiga olgan harakatli oʻyinlarni tashkil etish va oʻtkazishning metodik asoslarini tahlil qiladi. Mazkur metodika sportni rivojlantirish, jismoniy tarbiya va sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish maqsadida oʻyinlarning samarali va xavfsiz tashkil etilishi uchun muhim boʻlib, unda oʻyinlarning turli shakllari, metodlari, shuningdek, ularni oʻtkazish uchun zarur shart-sharoitlar va metodik tavsiyalar koʻrib chiqiladi. Maqola sport elementlari bilan bogʻliq harakatli oʻyinlarni tashkil etishda innovatsion yondashuvlar, oʻquvchilarning qiziqishini oshirish usullari va xavfsizlik choralariga alohida e’tibor qaratadi. Shu bilan birga, metodik tavsiyalar amaliy misollar yordamida asoslantiriladi va sport pedagogikasida qoʻllash uchun tavsiya etiladi. Kalit soʻzlar: sport elementi, harakatli oʻyinlar, metodika, jismoniy tarbiya, xavfsizlik, innovatsion yondashuvlar, sport pedagogikasi Sport elementi boʻlgan harakatli oʻyinlar bolalarning jismoniy rivojlanishi, koordinatsiyasini yaxshilash va sport koʻnikmalarini boshlangʻich bosqichda oʻrgatishning eng samarali usullaridan biridir. Bu oʻyinlar bolalarda sport turiga qiziqish uygʻotish, raqobat ruhini tarbiyalash va jamoa boʻlib ishlash koʻnikmalarini rivojlantirishga yordam beradi. Harakatli oʻyinlar orqali bolalar sport elementlarini oʻyin shaklida oʻrganib, jismoniy sogʻlikni mustahkamlaydilar. Harakatli oʻyinlar bolalarning jismoniy rivojlanishida muhim rol oʻynaydi: Muskul tizimini rivojlantirish: Turli guruh muskullarni ishga jalb qilish orqali kuch va chidamlilikni oshirish Koordinatsiya qobiliyatini yaxshilash: Harakatlarni muvofiqlashtirish, muvozanat saqlash koʻnikmalarini rivojlantirish Tezlik va epiklikni oshirish: Reaksiya tezligini yaxshilash va harakatlar aniqligini oshirish Nafas olish tizimini mustahkamlash: Aerob mashqlar orqali yurak-qon tomir tizimini kuchaytirish Ruhiy-ijtimoiy rivojlanishga ta’siri  Oʻyinlar bolalarning shaxsiy fazilatlarini ham rivojlantiradi: 55 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference  Iroda qobiliyatini tarbiyalash: Qiyinchiliklarga bardosh berish, maqsadga intilish  Jamoaviy ish koʻnikmalarini rivojlantirish: Hamkorlik qilish, bir-birini qoʻllab-quvvatlash  Raqobat ruhini shakllantirish: Halol raqobat, gʻalaba va magʻlubiyatga toʻgʻri munosabat  Oʻziga ishonchni oshirish: Muvaffaqiyat qozonish orqali oʻz imkoniyatlariga ishonish 2. Yoshga moslik tamoyili Har bir yosh guruhi uchun mos oʻyinlarni tanlash: 3-4 yosh: Oddiy takroriy harakatlar, qisqa davom etadigan oʻyinlar 4-5 yosh: Elementar qoidalarga ega oʻyinlar, guruh halinde ishtirok etish 5-6 yosh: Murakkab koordinatsiyali harakatlar, jamoaviy oʻyinlar 6-8 yosh: Sport elementlari bilan oʻyinlar, raqobat unsurlarini kiritish 3. Xavfsizlik tamoyili Oʻyinlarni oʻtkazishda xavfsizlik choralarini koʻrish: Maydonni tekshirish: Oʻyin maydonining xavfsizligini ta’minlash Jihozlarni nazorat qilish: Sport anjomlarining ishonchliligini tekshirish Bolalarni tayyorlash: Issiqlik mashqlari va choʻzilish harakatlarini oʻtkazish Nazorat ostida oʻtkazish: Doimiy kuzatuv va yoʻl-yoʻriq berish Oʻyinlarni oʻtkazish metodikasi 1. Tayyorgarlik bosqichi Har bir oʻyin mashgʻulotini toʻgʻri boshlash muhim: Issiqlik mashqlari (5-7 daqiqa): Yumshoq yugurish yoki yurish Qoʻl va oyoqlarni silkitish Boʻynini aylantirish harakatları Oddiy choʻzilish mashqları Asosiy harakatlarni takrorlash: Oʻyinda ishlatiladigan asosiy harakatlarni eslatish Texnik elementlarni qisqa takrorlash Bolalarni ruhiy jihatdan oʻyinga tayyorlash 2. Asosiy bosqich Oʻyinning asosiy qismini oʻtkazish metodikasi: Oʻyinni tushuntirish: Aniq va tushunarli tilda qoidalarni bayon qilish 56 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference Kerak boʻlsa, amaliy namuna koʻrsatish Bolalarning tushunganligini tekshirish Savollariga javob berish Oʻyinni boshlash: Birinchi marta sekinroq tempta oʻtkazish Zarurat boʻlsa, toʻxtatib tuzatishlar kiritish Bolalarning faolligini ragʻbatlantirish Qoidalarga rioya qilishni nazorat qilish Jarayonni boshqarish: Oʻyin jarayonini doimiy kuzatib borish Kerak boʻlganda qoʻshimcha tushuntirishlar berish Bolalarning charchamasligini ta’minlash Ijobiy muhitni saqlab qolish 3. Yakuniy bosqich Oʻyinni toʻgʻri yakunlash: Sekinlashtirish mashqlari: Nafasni tiklash uchun sekin yurish Tinchlanish mashqlari Choʻzilish harakatları Relaksatsiya elementlari Sport elementi boʻlgan harakatli oʻyinlarni tashkil etish va oʻtkazish - bu bolalarning toʻlaqonli rivojlanishini ta’minlashning eng samarali yoʻllaridan biridir. Toʻgʻri tashkil etilgan oʻyinlar bolalarda nafaqat jismoniy, balki ruhiy va ijtimoiy koʻnikmalarni ham rivojlantiradi. Muvaffaqiyatli oʻyinlar oʻtkazish uchun pedagog yoki murabbiy quyidagi asosiy tamoyillarga amal qilishi kerak: bolalarning yoshini, individual xususiyatlarini hisobga olish, xavfsizlik choralarini koʻrish, ijobiy muhit yaratish va d