MAKTABGACHA TA’LIM YOSHDAGI ALLIANCE ZAIF BOʻLGAN BOLALARGA TA’LIM- TARBIYA BERISH

Аннотация

Ushbu maqola maktabgacha ta’lim yoshidagi sogʻligʻi zaif boʻlgan bolalarga ta’lim-tarbiya berishning oʻziga xos xususiyatlari, muammolari va ularni hal qilish yoʻllarini koʻrib chiqadi. Tadqiqotda zaif bolalarning psixologik, jismoniy va intellektual rivojlanish xususiyatlari tahlil qilingan. Maqolada bunday bolalar bilan ishlashda pedagog va ota-onalarning roli, individual yondashuv printsiplari, maxsus metodlar va vositalar haqida batafsil ma’lumot berilgan. Shuningdek, zaif bolalarning ijtimoiy moslashuvini ta’minlash, ularning salomatligini mustahkamlash va ta’lim jarayonida individual ehtiyojlarini hisobga olish masalalari yoritilgan. Kalit soʻzlar: maktabgacha ta’lim, zaif bolalar, individual yondashuv, ta’lim- tarbiya, maxsus pedagogika, sogʻliqni saqlash, psixologik yordam, ijtimoiy moslashuv Maktabgacha ta’lim tizimida sogʻligʻi zaif boʻlgan bolalar bilan ishlash bugungi kunda alohida e’tibor talab qiluvchi muhim masalalardan biridir. Statistik ma’lumotlarga koʻra, maktabgacha ta’lim muassasalariga qatnayotgan bolalarning taxminan 15-20 foizi turli darajadagi sogʻliq muammolariga ega. Bu bolalar odatda jismoniy rivojlanishda orqada qolish, tez-tez kasal boʻlish, immunitet tizimining zaifligi kabi muammolarga duch keladi. Zaif bolalar deganda, jismoniy rivojlanishi yosh me’yoridan orqada qolgan, tez-tez kasal boʻladigan, uzoq muddatli davolashni talab qiladigan surunkali kasalliklarga chalingan bolalar tushuniladi. Bunday bolalarning ta’lim-tarbiya jarayoni maxsus yondashuv, individual dasturlar va moslashtirilgan metodlarni talab qiladi. Zaif bolalarning rivojlanish xususiyatlari.Jismoniy rivojlanish xususiyatlari: Sogʻligʻi zaif boʻlgan maktabgacha yoshdagi bolalar quyidagi jismoniy xususiyatlarga ega boʻladi: Jismoniy oʻsish sur’atining sekinlashuvi: Bu bolalar oʻz tengdoshlariga nisbatan boʻy va vazn koʻrsatkichlarida orqada qolishi mumkin Mushak tizimining zaifligi: Kichik va yirik motor koʻnikmalarining rivojlanishida kechikish kuzatiladi 83 SCIENCE AND INNOVATION IN THE EDUCATION SYSTEM International scientific-online conference Tez charchaydigan tabiat: Jismoniy faollikdan keyin tezda holdan toyish va dam olishga ehtiyoj sezish Koordinatsiya buzilishi: Harakat muvofiqligining yetarli darajada rivojlanmaganligi Psixologik xususiyatlar. Zaif bolalarning psixologik rivojlanishida quyidagi oʻziga xos jihatlar kuzatiladi: Emotsional beqarorlik: Kayfiyatning tez-tez oʻzgarishi, qoʻrquv va tashvish holatlarining koʻpligi Oʻziga ishonchning yetishmasligi: Boshqa bolalar bilan taqqoslaganda oʻzini kichik his qilish Diqqat markazlashtirish qiyinligi: Uzoq vaqt bitta faoliyatga e’tibor qarata olmaslik Ijtimoiy muloqotdan qochish: Guruh oʻyinlarida faol ishtirok etishdan bosh tortish Intellektual rivojlanish. Sogʻliq muammolari bolalarning bilish faoliyatiga ham ta’sir koʻrsatadi: Xotira zaifligining kuzatilishi: Ma’lumotlarni eslab qolish va qayta tiklashda qiyinchiliklar Nutq rivojlanishining sekinligi: Soʻz boyligi va ogʻzaki ifoda etish qobiliyatining cheklanganligi Mantiqiy fikrlashning rivojlanmasligi: Sabab-oqibat aloqalarini oʻrnatishda muammolar Ta’lim-tarbiya jarayonini tashkil etish prinsiplari. Individual yondashuv prinsipi Har bir zaif bolaning oʻziga xos ehtiyojlari va imkoniyatlari mavjudligini hisobga olgan holda individual ta’lim dasturlari ishlab chiqish zarur. Bu dasturlar quyidagi omillarni hisobga olishi kerak: Tibbiy koʻrsatmalar: Shifokor tavsiyalari asosida jismoniy yuklamani cheklash yoki yoʻnaltirish Psixologik xususiyatlar: Bolaning emotsional holati va shaxsiy xususiyatlarini hisobga olish Oilasining ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli: Uy sharoitlari va ota-onalarning ta’lim darajasini inobatga olish Pedagoglarning roli va vazifalari. Maxsus tayyorgarlik talablari. Zaif bolalar bilan ishlaydigan pedagoglar quyidagi bilim va koʻnikmalarga ega boʻlishi kerak: 84 SCIENCE AND INNOVATION IN THE EDUCATION SYSTEM International scientific-online conference Tibbiy bilimlarning asoslari: Bolalar kasalliklari va ularning ta’lim jarayoniga ta’siri haqida ma’lumot Maxsus pedagogika: Alohida ehtiyojli bolalar bilan ishlash metodlari Psixologik bilimlar: Bolalarning emotsional holatini tushunish va yordam berish Pedagogning asosiy vazifalari: Kuzatish va tahlil qilish: Har bir bolaning rivojlanish dinamikasini doimiy kuzatib borish Dasturlarni moslashtrish: Umumiy ta’lim dasturlarini individual ehtiyojlarga moslashtrish Ota-onalar bilan hamkorlik: Oila a’zolarini bolaning rivojlanishi haqida xabardor qilish Psixologik yordam: Bolaning emotsional holatini qanday qoʻllab- quvvatlash Tibbiy tavsiyalar: Shifokor koʻrsatmalarini qanday bajarish Muvaffaqiyat mezonlari: Jismoniy rivojlanish: Sogʻliq holatining yaxshilanishi yoki barqarorlashuvi Ijtimoiy moslashuv: Boshqa bolalar bilan muloqot oʻrnatish qobiliyati Ta’lim yutuqlari: Yosh me’yoriga mos bilim va koʻnikmalarni egallash Maktabgacha ta’lim yoshidagi zaif bolalar bilan ishlash murakkab va koʻp qirrali jarayon boʻlib, bu sohadagi pedagoglardan yuqo