Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ФАРЗАНДЛИККА ОЛИШ – БОЛАНИНГ ҲУҚУҚЛАРИНИ ҲИМОЯ ҚИЛИШ ВОСИТАСИ СИФАТИДА
ВОСИТАСИ СИФАТИДА · Калбаева Эльдора Узақбаевна
Современная наука и исследования · 4 · 2025
Аннотация
Мақолада фарзандликка олиш институтининг ҳуқуқий-меъёрий асослари, уни амалга оширишнинг процессуал тартиб-таомиллари ҳамда ушбу жараёнда бола ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг аҳамияти кенг ёритилган. Шунингдек, фарзандликка олишда шахсий маълумотларнинг махфийлигини таъминлашнинг ҳуқуқий кафолатлари таҳлил этилган. Калит сўзлар: фарзандликка олиш, фарзандликка олиш тартиби, фарзандликка олиш сири, оила қонунчилиги, бола ҳуқуқлари ва манфаатлари, ота-оналик ҳуқуқи, ижтимоий ҳимоя. Annotation. The article thoroughly explores the legal and regulatory framework of the adoption institution, the procedural mechanisms for its implementation, and the importance of protecting the rights of the child throughout the process. It also analyzes the legal guarantees for ensuring the confidentiality of personal data in adoption cases. Keywords: adoption, adoption procedure, adoption secrecy, family law, children's rights and interests, parental rights, social protection. Аннотация. В статье подробно освещаются правовые и нормативные основы института усыновления, процессуальные процедуры его осуществления, а также значение защиты прав ребёнка в данном процессе. Кроме того, проанализированы правовые гарантии обеспечения конфиденциальности персональных данных при усыновлении. Ключевые слова: усыновление, порядок усыновления, тайна усыновления, семейное законодательство, права и интересы ребёнка, родительские права, социальная защита. Фарзандликка олиш, ўзга оилада тарбияланиши зарур бўлган болаларни ўз оиласига олиб, ҳуқуқий нуқтайи назардан янги ота-она томонидан қабул қилиш жараёнидир. Бу жараён, нафақат боланинг ҳаёти учун, балки жамиятнинг маънавий йуксалиши, унинг тарбияси ва хавфсизлиги учун катта аҳамиятга эга. Шу сабабли, фарзандликка олиш тизими дунё бўйича турли давлатлар томонидан алоҳида қонунлар ва тартиблар асосида бошқарилади. "Фарзандликка олиш" тушунчаси юридик фанларда ҳар ҳил маьнода қўлланилади. Кўпчилик олимлар фарзандликка олишни ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни жойлаштиришнинг тури, юридик акт ва юридик аҳамиятга эга бўлган факт сифатида кўриб чиқишади. Бошқа олимлар бўлса, фарзандсиз бўлган кўпгина оилаларнинг ёки ёлғиз ўзи яшайдиган фуқароларнинг фарзандликка олишини ота-оналик туйғуларини уйғотиш, оналик ва оталик бахтига эга бўлиш имконияти деб ҳисоблайди. Фарзандликка олишнинг бошқа ғамхўрликка олиш турларидан фарқи шунда, фарзандликка олинган бола ўн саккиз ёшга тўлганда бундай муносабатлар тўхтатилмайди. 5 5 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Фарзандликка олинган боланинг фарзандликка олувчи ва унинг қариндошлари билан алоқалари бир умр сақланади. Фарзандликка олишнинг ўзига хос хусусияти шу билан ифодаланади [1, 267-290]. Бошқа томондан, фарзандликка олиш - фарзандликка олувчи (унинг қариндошлари) ва фарзандликка олинган бола (унинг авлодлари) ўртасида қондош ота- оналар ва болалар ўртасидагидек ҳуқуқий муносабатларни (шахсий ва мулкий) ўрнатишдир. Бундан ташқари, Ю.Беспаловнинг таъкидлашича, фарзандликка олишни суд томонидан қўлланиладиган, боланинг ҳуқуқларини ва манфаатларини ҳимоя қилиш воситаси сифатида кўриб чиқиш керак. Бундай муносабатга асос қилиб фарзандликка олиш мақсади белгиланган. Фарзандликка олиш ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган боланинг ҳуқуқларини, энг аввал яшаш ва оилада тарбияланиш, шунингдек, ҳимояланиш ҳуқуқини амалга оширишга қаратилган [2]. Фарзандликка олишнинг асосий мақсади болага стабил ва хавфсиз оила муҳитини тақдим этиш, унинг ижтимоий ва иқтисодий фаровонлигини ошириш, шунингдек, унинг ривожланишига ёрдам беришдир. Фарзандликка олиш орқали болага ҳар томонлама ёндашув орқали турли ҳуқуқлар, имкониятлар ва хавфсизлик йўналишлари таъминланади. Ҳар бир давлатда фарзандликка олишнинг ўзга хос ҳуқуқий тартиблари мавжуд. Ўзбекистонда, фарзандликка олиш жараёни Оила кодекси ва Фуқаролик процессуал кодексида белгиланган. Фарзандликка олишнинг ҳуқуқий тарихи ўзга хос қонунли тизимни яратиш учун кўплаб халқаро ҳуқуқий асослар билан бирга амалга оширилади. Болани фарзандликка олишнинг умумий тартиби Ўзбекистон Республикасининг Оила Кодекс билан белгиланган. Шу билан бирга Ўзбекистон Республикасида фарзандликка олиш институти Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодекси, Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 21-ноябрдаги 739-сонли қарори билан тасдиқланган “Вояга етмаган болаларни фарзандликка олиш ва оилага тарбияга олиш (патронат) тўғрисида”ги Низом, шунингдек, бир қатор халқаро келишувлар билан тартибга солинади. Фарзандликка олиш, ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болани тарбиялашнинг бир шакли бўлиб, боланинг манфаатларига кўпроқ жавоб беради. Шунинг учун, Ўзбекистон Республикасининг Оила кодекси уни болаларни жойлаштиришнинг энг муҳим тури сифатида белгилайди . Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 151-моддаси 1-бўлимига мувофиқ, фарзандликка олиш вояга етмаган болаларга тегишли ва фақат уларнинг манфаатларини кўзлагандагина мумкин бўлади [3]. Бу фарзандлик
Доказательный фрагмент
«Мақолада фарзандликка олиш институтининг ҳуқуқий-меъёрий асослари, уни амалга оширишнинг процессуал тартиб-таомиллари ҳамда ушбу жараёнда бола ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг аҳамияти кенг ёритилган.»
Образец извлечения
Демо-превьюМақолада фарзандликка олиш институтининг ҳуқуқий-меъёрий асослари, уни амалга оширишнинг процессуал тартиб-таомиллари ҳамда ушбу жараёнда бола ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг аҳамияти кенг ёритилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- adoption, adoption procedure, adoption secrecy, family law, children's rights, ота-оналик ҳуқуқи, фарзандликка олиш тартиби, оила қонунчилиги, бола ҳуқуқлари ва манфаатлари, фарзандликка олиш, фарзандликка олиш сири, ижтимоий ҳимоя.
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025