OQISH YURAK PAROGI

Аннотация

Atrial septal defect (ASD) is a congenital defect of the septum between the left and right chambers of the heart, which leads to improper blood flow. This condition can cause overload of the heart, increased pulmonary pressure, and heart failure. ASD is most often diagnosed in childhood, but in some cases it can be detected late in adults. The article discusses the types of atrial septal defect, clinical signs, diagnostics, treatment methods, and statistical information related to the healthcare system in Surkhandarya region. Keywords: Atrial septal defect, congenital heart defect, ASD, interatrial septum,heart failure. 535 “TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING MUAMMOLARI VA YECHIMLARI” 1-rasm. Bo‘lmachalararo to‘siq nuqsoni. Kirish. Oqish yurak parogi (ASD) yurakning tug’ma nuqsonlaridan biri bo’lib, yurakning chap va o’ng bo’lmachalari orasidagi to’siqning to’liq shakllanmasligi natijasida yuzaga keladi. Bu holat yurakning qon aylanish tizimiga salbiy ta’sir ko’rsatib, turli asoratlarni keltirib chiqaradi. Atrial septal Defectning turlari: • Ostium secundum: eng keng tarqalgan turi bo’lib,o’rtadagi bo’lmacha to’siqning markaziy qismida teshik bo’ladi. U oqish yurak parogi holatlarining 75-80% ni tashkil qiladi.Ko’p hollarda kateter orqali protez bilan yopiladi. • Ostium Primum: Bo’lmacha to’siqning pastki qismida joylashgan teshik bilan tavsiflanadi. Atrioventikulyar kanallarga yaqin joylashgan bo’lib, Daun sindiromi bilan og’rigan bolalarda ko’proq uchraydi. • Sinus venosus: yuqori bo’lmacha to’siq yaqinida joylashgan teshik bo’lib, kam uchraydi( 5-10%).Ko’oincha yuqori kavak vena bilan bog’liq anomaliyalar bilan birga keladi. • Coronary Sinus Defect: Yurakning koronar sinus qismida teshik mavjud bo’ladi. Juda noyob bo’lib, ko’pincha Coronary sinus ostidagi devorning yetishmovchligi, va boshqa yurak nuqsonlari bilan birga aniqlanadi. Klinik belgilari: Klinik ko’rinishdagi defektning kattaligi, bemorning Yoshi, qon oqimining yo’nalishi va boshqa yurak nuqsonlarining mavjudligiga bog’liq. Yengil defektlar (5 mm kichik) • Simptomsiz kechadi. • Faol hayotga to’sqinlik qilmaydi. • Ko’pincha tasodifan aniqlanadi. (ekg yoki utt da) O’rta va Yirik defektlar (5 mm katta) bolalikdan boshlanadi: • Tez charchash • O’sishdan orqada qolish • Tez- tez nafas yo’llari infeksiyasi Kattalarda esa • Yurak sohasida g’ijirlash va titrash • Nafas qisishi (ayniqsa jismoniy harakatda) • Yurak urishining tezlashuvi • O’pka gipertenziyasi va yurak o’ng qismining kengayishi Asoratlari: • O’ng yurak yetishmovchiligi • Supraventrikulyar aritmiyalar (atrial fibrilatsiya) • Parodoksal emboliya (qon quyqalarining miya yoki tana boshqa qismlariga o’tishi) • O’lim xavfining oshishi Diagnostikasi: ASDni aniqlashda klinik ko’rikdan tashqari zamonaviy instrumental usullar muhim ro’l o’ynaydi. • Auskultatsiya (eshtish) • Elektrokardiografiya(ekg) • Ekokardiografiya (doppler) • Transezofagial ekokardiografiya • Ko’krak rentgeni • Kardiyak MRT yoki KT Davolash usullari: Kuzatuv: Kichik defektlar simptomlarsiz bo’lsa, faqat kuzatuv bilan cheklanadi. Dori-darmon terapiyasi: Yurak yetishmovchiligi belgilari bo’lsa, simptomatik davolash qo’llaniladi. Intervensional davolash: kateter orqali defektni yopib qo’yish. Jarrohlik amaliyoti: kata defektlar uchun ochiq yurak operatsiyasi orqali to’siqni tiklash. 536 “TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING MUAMMOLARI VA YECHIMLARI” 2-rasm. Kateter orqali defektni yopish amaliyoti. Statistik ma’lumotlar. O’zbekiston bo’yicha aynan oqish yurak parogi statistikasi mavjud emas. Ammo yurakning tug’ma nuqsonlari bo’yicha ummumiy ma’lumotlar mavjud bo’lib har 1000 yangi tug’ilgan chaqaloqlardan 8-10 nafari yurakning tug’ma nuqsoni bilan dunyoga kelgan. Ularning 72%hayotining ilk yilida jarrohlik amaliyotiga muhtoj bo’ladi, va ularni davolash uchun zamonaviy kam invaziv usullar qo’llanilmoqda.Bu usullar orqali bollarning sog’ligini tiklash va hayot sifatini yaxshilashga erishilmoqda. Xulosa. Oqish yurak parogi – yurakning keng tarqalgan tug’ma nuqsonlaridan bo’lib, klinik jihatdan har doim ham erta bosqichda aniqlanmaydi. Uning aniqlanishi ko’pincha tasodifan,tekshiruv davomida aniqlangan yurak shovqinlari, EKG yoki UTT natijalari asosida amalga oshadi. Kichik defektlar bemorning umr davomida hech qanday klinik belgi bemorning umr davomida hech qanday klinik belgi bermasligi mumkin bo’lsada o’rta va katta defektlar yurakning anatomik va funksional holatiga salbiy ta’sir ko’rsatadi.ASD – bu davolanadigan holat. Eng muhimi,uni erta aniqlash mos davolash choralarini belgilash va keying kuzatuvni to’g’ri tashkil etishdir.Har bir bola,har bir bemor to’liq hayot kechirish huquqiga ega, va bu borada sog’liqni saqlash tizimining ma'sulyati nihoyatta katta. Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 1. American Heart Association. (2021). Cardiovascular Health and Academic Stress: Emerging Connections. Circulation Journal, 143(4), 562–569. https://doi.org/10.1161/CIR