К содержанию
РецензированоRU2026

ULTRATOVUSH APPARATI VA UNING INSON ORGANIZMIGA TA‘SIRI

INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING · MUAMMOLARI VA YECHIMLARI” · Norboyev Samandar Faxriddin o‘g‘li · Buzrukov T. O. · Самандар Норбоев Фахриддин угли · Бузруков Т. О. (Термезский университет экономики и сервиса Факультет медицины, студент 1-го курса)

Журнал универсальных научных исследований · 2026

Аннотация

В данной статье рассматривается негативное воздействие инфразвуков на здоровье человека и экологическую среду. Несмотря на то, что инфразвуки трудно воспринимаются органами чувств, их вредное воздействие на сердечно-сосудистую и нервную системы, а также на психическое состояние, основано на научных исследованиях. Инфразвуки могут вызывать стресс, бессонницу и нарушения в работе нервной системы. В статье также обсуждается влияние инфразвуков на экологическое равновесие и их социально- экономические последствия. В конце статьи предложены решения для устранения проблемы через технические, правовые, медицинские и научные подходы. Ключевые слова: инфразвуки, здоровье, стресс, бессонница, экологическая среда, промышленный шум, социальные последствия. INFRASOUND AND ITS NEGATIVE EFFECTS Termez University of Economics and Service Faculty of Medicine, 1st-year student Norboyev Samandar Faxriddin o‘g‘li Email: samandarnorboyev005@gmail.com Termez University of Economics and Service Associate Professor of the Department of Natural Sciences, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Buzrukov T. O. Email: buzrukovtulqin5@gmail.com Annotation. This article analyzes the negative impact of infrasound on human health and the ecological environment. Although infrasound is imperceptible, its harmful effects on the 379 “TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING MUAMMOLARI VA YECHIMLARI” cardiovascular, nervous systems, and mental state are demonstrated based on scientific research. Infrasound can lead to stress, insomnia, and nervous system disorders. The article also discusses the impact of infrasound on ecological balance, as well as its socio-economic consequences. At the end of the article, solutions to address this issue are proposed through technical, legal, healthcare, and scientific approaches. Keywords: infrasound, health, stress, insomnia, ecological environment, industrial noise, social consequences. So‘nggi yillarda ekologik xavfsizlik, akustik muhit va inson salomatligiga bo‘lgan ta’sirlar dolzarb muammolardan biriga aylandi. Ayniqsa, infratovushlar – inson qulog‘i idrok eta olmaydigan, 0,001 Hz dan 20 Hz gacha bo‘lgan past chastotali tovush to‘lqinlari - tobora ko‘proq ilmiy va tibbiy e’tiborni jalb qilmoqda. Garchi bu to‘lqinlarni inson eshita olmasa-da, ular organizm tomonidan jismoniy va psixologik darajada sezilishi mumkin. Olimlarning ta’kidlashicha, infratovushlar uzoq muddatli yoki yuqori intensivlikda bo‘lsa, organizmga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Bu tovushlar yurak ritmining buzilishi, bosh og‘rig‘i, charchoq, uyqusizlik, konsentratsiyaning pasayishi, hatto depressiv holatlar va xavotirli sindromlarga sabab bo‘lishi aniqlangan. Shuningdek, infra tovushlar insonning vestibulyar tizimiga – muvozanat saqlash va harakatlarni muvofiqlashtirishga mas’ul tizimga ham ta’sir o‘tkazishi mumkin. Infratovushlar inson faoliyati va tabiiy hodisalar natijasida yuzaga kelishi mumkin. Ularning kelib chiqish manbalarini ikkita asosiy guruhga bo‘lish mumkin: tabiiy manbalar va sun’iy (texnogen) manbalar (1-rasm). 1. Tabiiy manbalar - tabiatda infratovushlarning yuzaga kelishi ko‘plab hodisalarga bog‘liq. Quyidagilar tabiiy infratovush manbalarining asosiy turlaridir: Yer silkinishlari (zilzilalar): Zilzila vaqtida yuzaga keladigan silkinishlar yer yuzasi orqali past chastotali infra tovush to‘lqinlari sifatida tarqaladi. Vulqon otilishi: Vulqon otilishidan hosil bo‘lgan kuchli portlash infratovushlarning kuchli manbai hisoblanadi. Dengiz to‘lqinlari va shamol: Katta to‘lqinlar yoki kuchli shamollar natijasida hosil bo‘ladigan baraban effekti yer va suv yuzasida infrato‘lqinlar paydo qiladi. Hayvonlarning tovushlari: Ayrim yirik hayvonlar (masalan, fillar, kitlar) infratovush yordamida uzoq masofada aloqa o‘rnatadilar. Bu infratovushlar inson tomonidan eshitilmasa-da, atrof-muhitga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. 2. Sun’iy (texnogen) manbalar - inson tomonidan yaratilgan ko‘plab texnologik tizimlar va qurilmalar infratovush hosil qiladi. Quyidagi manbalar sanoat va texnologik rivojlanishning salbiy oqibatlaridan biri sifatida e’tirof etiladi: Aviatsiya vositalari: Samolyotlar, ayniqsa reaktiv dvigatelli samolyotlar, havoga ko‘tarilish va qo‘nish paytida kuchli infratovushlar chiqaradi. Temir yo‘l va metro: Harakatlanuvchi poezdlar, ayniqsa yopiq joylarda (masalan, metro) yuqori darajadagi infratovushlarni hosil qiladi. Sanoat uskunalari: Zavod va fabrikalarda ishlatiladigan katta hajmdagi motorlar, turbinalar, generatorlar, presslar va boshqa texnologik qurilmalar infratovush manbai bo‘lib xizmat qiladi. Shamol turbinalari: Yangi energiya manbalaridan biri sifatida ishlatilayotgan shamol turbinalari ham past chastotali tovushlar chiqarib, yaqin atrofda yashovchi odamlarning sog‘lig‘iga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Musiqiy tizimlar: Ba’zi zamonaviy musiqa tizimlari (ayniqsa basse ovozli tizimlar) ham inson qulog‘i sezmaydigan darajadagi infratovushlarni ishlab chiqaradi, bu esa

Доказательный фрагмент

«В данной статье рассматривается негативное воздействие инфразвуков на здоровье человека и экологическую среду.»

Образец извлечения

Демо-превью

В данной статье рассматривается негативное воздействие инфразвуков на здоровье человека и экологическую среду. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
infrasound, health, stress, insomnia, ecological environment, industrial noise, diognostika, termal effect., Ultratovush, onkologiya, fizioterapiya, ekolokatsiya, litotripsiya
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники