TUGMA YURAK PAROLLARI,ULARNING ZAMONAVIY DIAGNOSTIKASI VA DAVOLASH USULLARI.

Аннотация

В данной статье рассматриваются современные методы диагностики и лечения врождённых пороков сердца (ВПС). Описываются этиология ВПС, клинические проявления, а также передовые диагностические технологии, такие как эхокардиография, рентгенография, МРТ и КТ. Кроме того, анализируются хирургические и медикаментозные методы лечения. Статья представляет собой полезный научно-практический ресурс для педиатров, кардиологов, студентов и специалистов в области медицины Ключевые слова: пороки, пороки сердца, предцердии, желудочки Tug`ma yurak porogi –bu shunchaki tibbiy atama emas, balki butun dunyo bo‘ylab minglab insonlar uchun fojiyadir. Har yili turli xil nuqsonlar bilan tug’iladigan ko‘plab chaqaloqlar mavjud . Bu qo‘rqinchli eshitilishi mumkin bo‘lsa-da, ularning aksariyati oddiy kundalik hayot kechira olishadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, har 1 000 tug‘ilgan boladan taxminan 8-10 tasida tug‘ma yurak nuqsoni uchraydi. Bu raqam pediatrik kardiologiyaning ajralmas qismiga aylangan va tibbiy tadqiqotlar muxim masaladir.[5] Tug`ma yurak porogi(TYP)- homila yuragi va yirik qon tomirlarining embryonal rivojlanish davrida noto`g`ri shakllanishi natijasida kelib chiqadigan kasallik hisoblanadi.Homiladorlik davrida ona organizmining ba`zi kasalliklari bilan kasallanishi,organizmning zaharlanishi,irsiy kasaliklar, ionlanuvchi nurlarning biologik ta`siri va hokazolar natijasida kelib chiqadi. Tug`ma yurak porogining ko`p uchraydigan turlari: katta va kichik qon aylanish sistemasi o`rtasida har xil kombinatsiyon yo`llar, hamda yurakning yirik tomirlarida toraygan yoki bitib qolgan joylar bo`lishi, aralash poroklar,yurak bo`lmachalari tuzilishi va sonidagi nuqsonlar. Tug`ma yurak poroklari ko`p uchraydigan tug`ma kasalik bo`lib, ularning rivojlanishi bolalar o`limining asosiy sababidir. Yangi tug`ilgan chaqaloqlardabu kasalikning rivojlanishi 1%ni tashkil etadi ya`ni har 100 ta chaqaloqdan 1 tasida uchraydi. Tug`ma yurak porogining uchrash ko`rsatkichi asab tizimining tug`ma porogidan keyin ikkinchi o`rinda turadi. 473 “TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING MUAMMOLARI VA YECHIMLARI” TUG`MA YURAK POROGI RIVOJLANISH SABALARI: Tug`ma yurak parogining sababi genetik va ekologik omil bo`lishi mumkin , lekin odatda, ikkalasining kombinatsiyasi. Tug`ma yurak parogining eng o`rganilgan sabablari nuqtali genetik o`zgarishlar yoki DNK segmentlarining deletsiya yoki dubligatsiyasi shaklidagi xromosomal mutatsiyalardir. 21,13 va18 trisomiya kabi asosiy xromosomal buzilishlar TYP holatlarining tahminan 5-8%ini tashkil qiladi.21- xromosoma trisomiyasi eng katta tarqalgan sababdir. Ba`zi genlar muayyan poroklar bilan bog`liqdir. Genetik mutatsiyalar uchta asosiy mutagenlarning ta`siri oqibatida kelib chiqadi. Fizik mutagenlar- asosan ionlantiruvchi nurlanish.Kimyoviy mutagenlar- laklar,bo`yoqlar fenollari, nitratlar, tamaki chekishda benzpirin, sipirtli ichimliklar iste`mol qilish, gidantoin,litiy,talidomid, teratogen-antibiotiklar va boshqalar. Biologik mutagenlar-asosan onaning tanasida qizilcha virusi mavjudligi, u homilada tug`ma qizilcha vaxarakterli Gregg triadasi- tug`ma yurak nuqsoniga sabab bo`ladi. Yurak tug‘ma poroklari klassifikatsiyasi. Yurak tug‘ma nuqsonlarining bir necha xil klassifikatsiyalari mavjud. O‘pka qon aylanish doirasiga ta’siri ko‘ra: kichik qon aylanish doirasidagi o‘zgarish: aorta klapani yetishmovchilishi, aorta stenozi, o‘pka arteriyasi klapan yetishmovchiligi, mitral yetishmovchilik, aorta koarktatsiyasi; Yurak tug‘ma porogi o‘pkadagi qon aylanishining kuchayishi: Ochiq Batalov yo‘li, QATЕ, BATЕ, aorta koarktatsiyasi. Tug‘ma yurak porogi o‘pka qon aylanish tizimi bilan aralashish: Fallo kasalliklari, o‘ng qorincha gipoplaziyasi, Ebshteyn anomaliyasi, Guruhli tug‘ma yurak poroglari, yirik qon tomirlar transpozitsiyasi, Taussig-Binga anomaliyasi.[2] Tug‘ma yurak nuqsonlarining maxsus belgilari bemorning yoshiga bog‘liq. Odatda, kislorodga boy qonning normal aylanishi organizmning o‘sishi va rivojlanishi uchun zarur bo‘lgani uchun, chaqaloqlarda nafas olishda qiyinchilik, yomon ishtaha, terlash yoki ovqatlanish paytida tez- tez nafas olish, lablar yoki terining ko‘karishi, g‘alati asabiylashish yoki og‘irlikni ko‘tarishda orqada qolish kabi alomatlar kuzatilishi mumkin.Belgilarning kuchayishi va xarakteri zararlangan klapanning joylashuviga bog‘liq. Chap tomondagi yurak klapanlari (mitral va aortal) nuqsonlarida birinchi navbatda o‘pkalar zararlanadi, chunki ularning tomirlarida qon to‘planadi, bu esa nafas qisilishi va yo‘tal bilan namoyon bo‘ladi. Shuningdek, miya va yurakning yetarli qon bilan ta'minlanmasligi belgilarini ko‘rsatadi: bosh aylanishi, hushdan ketish, stenokardiya. Agar ko‘karish (sianoz) mavjud bo‘lsa, eng keng tarqalgan patologiyalardan biri Fal’lo tetradasi hisoblanadi 474 “TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING MUAMMOLARI VA YECHIMLARI” (o‘pkalarga qon oqishining cheklanishi).[3]Fizik teks